2,70 Zł. W TYM 8%VAT Nr ISSN 0137-9526 Nrindeksu 348-570 9 '7 70137 952060 Sprawdź zaproszenia na weekendowe imprezy Głos KUMU 10000 Sobota-niedziela 24-25 listopada 2018 Na razie z Górki Narciarza korzystają tylko miłośnicy ekstremalnej jazdy na rowerach STRONA 3 Stanowisko sekretarza Urzędu Miasta w Stupsku obejmie nowy urzędnik STRONA 3 ;azyn rodzinny Zwierzęta Magia czarnego kota, czyli czemu wierzymy w przesądy? strona 12 Aktor Andrzej Seweryn mówi o grze w serialach i swoich pięciu żonach strona 14 Kuchnia Przekąski, zakąski, przystawki na andrzejkową domówkę. Polecamy też pyszne napoje! strony 7-10 Maszyna skradziona w Norwegii trafiła do Polski Przejedź do Słupska. Twoja zagęszczarka tu niedawno była n Alek Radomski aleksanderiadomski@gp24.pi Słupsk Skradziony w Norwegii sprzęt budowlany odnalazł się w Wadowicach w Małopolsce. Po drodze zawitał na chwilę do Słupska. Zagęszczarka warta około 32 tys. zł odnalazła się dzięki nadajnikowi GPS. Pamiętacie stary dowcip o niemieckich kierowcach, których auta były w Polsce, kiedy oni sami jeszcze nie? W podobną podróż wybrała się zagęszczarka Hakona R0nningena, właściciela firmy budowlanej spod Oslo. W połowie października sprzęt został wywieziony przez złodziei z placu budowy. Kradzież zgłoszono norweskiej policji. Szczęśliwie ten sprzęt budowlany, o wartości około 32 tys. zł, był wyposażony w system monitorowania. Dzięki technologii GPS i GSM firma Abax zlokalizowała zagęszczarkę na trasie do Szwecji. Złodzieje kierowali się do portu w Ystad, skąd przedostali się drogą morską do Świnoujścia. Dalej urządzenie zostało prze- Rozbite pojemniki PCK na tekstylia denerwują mieszkańców Osiedla Słowińskiego STRONA 4 transportowane drogą lądową do Słupska. Jak nas poinformowano, to tu połączono siły z prywatną agencją detektywistyczną, aby dokładniej zlokalizować skradziony sprzęt. „Niestety, samochód ciężarowy przewożący skradzione mienie wjechał na ogrodzony teren prywatny, na który poszukujący nie zdołali się dostać. Tam zagęszczarka została przeładowana do innej ciężarówki, która ruszyła na południe Polski, jak udało się ustalić na podstawie sygnału GSM. Poszukiwania trwały" - czytamy w komunikacie firmy. Około południa 23 października w okolicach Wadowic zagęszczarka została wyładowana z ciężarówki, co umożliwiło odzyskanie wcześniej zakłócanego sygnału GPS. Dzięki precyzyjnej lokalizacji na mapie udało się bez problemu ustalić dokładne miejsce jej przetrzymywania. Policja dotarła pod wskazany adres po upływie około pół godziny i zatrzymała sprawców. Sprzęt wrócił już do Norwegii.©® Hakon Ronningen z Ronningen Maskin AS jak na razie do Słupska się nie wybiera Rozpoczęły się przygotowania do szkolenia młodych nawigatorów STRONA 4 Piesi boją się przechodzić przez jezdnię na ul. 11 Listopada. Postulują ustawienie świateł STRONA 7 977013795206047 02 Druga strona Glos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24 25.11.2018 Pogoda w regionie Sobota 3°C -2°C ć2> Barometr 1016.6mbar Wiatr płd/wsch.5km/h Uwaga przelotne opady Miedziela 4°C cyc Poniedziałek 4°C -2°c Wł? W? Jwaga: przelotne opady_ Wtorek 4°C -i°c Łukasz Baliński WIELKI POWRÓT WIELKIEGO KUBICY (omentarz ie ma co ukrywać: nie wszyscy uważają sporty motorowe tak do końca za prawdziwy sport. Jakby nie było, „wsiada się za kierownicę, trochę nią pokręci, przerzuci biegi tu i ówdzie, a resztę robi za niego maszyna". Dlatego też ruin. w programie grzysk olimpijskich wciąż nie ma żużla czy wyścigów samochodowych, wszak „umiejętności zawodników mają tu iylko częściowy wpływ na wynik rywalizacji". Coś w tym może i jest, ale w powrocie Roberta Kubicy do Formuły l nie o to chodzi. Tu trzeba podziwiać przede wszystkim siłę du- cha i wolę walki. Kubica wszak wróci w przyszłym sezonie do najważniejszych wyścigów świata po ośmiu latach, a przede wszystkim po koszmarnym wypadku, w którym omal nie stracił prawej ręki. To, że się nie podda, każdy, kto go zna, wiedział praktycznie od razu. I faktycznie, niespełna dwa lata później Kubica ścigał się już w Rajdowych Mistrzostwach Świata WRC 2. Ba! W debiutanckim sezonie był tam najlepszy. Krok po kroku zbliżał się do powrotu do swoich marzeń, czyli do ścigania wFl.Aż wreszcie w tym roku powrócił do padoku i został kierowcą rezerwowym i rozwojowym zespołu Williams. Teraz pewne stało się, że powróci na fotel wyścigowy. Czy uda mu się zbliżyć do swoich wyników z czasów startów, trudno powiedzieć, ale nawet jeśli ktoś się sportem nie interesuje, nawet motorowym, to tak zwyczajnie, po ludzku, już teraz należą się Kubicy wielkie brawa. ©® Stupsk Wolontariusze WOŚP poszukiwani Podczas najbliższego finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy zbierane będą pieniądze na zakup sprzętu dla specjalistycznych szpitali dziecięcych. Słupski sztab WOŚP mieści się w Słupskim Ośrodku Kultury, w emceku orzy al. 3 Maja 22.13 stycznia przyszłego roku na ulice miasta całego regionu wyjdą setki wo-ontariuszy. Chętni do uczestnictwa w zbiórce pieniędzy już nogą się zgłaszać do sztabu. N tym roku niespodzianka - jeżeli ® Słupsk / Bijemy rekord czytania „Pana Tadeusza" W rekordowy sposób Nowy Teatr postanowił uczcić 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości. W związku z premierą spektaklu „Pana Tadeusza", która miała miejsce w październiku, już w najbliższą środę odbędzie się próba bicia rekordu Polski na największą liczbę osób czytających jednocześnie utwór Adama Mickiewicza. Wydarzenie odbędzie się na placu Zwycięstwa. Początek rekordowej próby zaplanowany jest na godz. 14.30. Zebrani będą czytać Inwokację. Chętnie widziane są osoby z własnymi egzemplarzami. Aby rekord został zatwierdzony przez Biuro Rekordów, w jednoczesnym czytaniu fragmentu utworu Adama Mickiewicza muszą wziąć udział przynajmniej 302 osoby. Natomiast najnowsze przedstawienie Nowego Teatru - „Pana Tadeusza" - zobaczyć będzie można w piątek o godz. 19 i w sobotę o godz. 18. Bilety kosztują 35 i 30 złotych. (DMK) Zatrzymany za rozbój. Trzy lata za papierosy Z policji Alek Radomski aleksander.radomski@gp24.pl Słupska policja zatrzymała 28-latka podejrzewanego o rozbój i kradzież telefonu. W ustaleniu sprawcy pomogło upublicznienie jego wizerunku. Funkcjonariusze z KMP zabezpieczyli też pięć tysięcy sztuk papierosów oraz 20 litrów spirytusu w jednym ze słupskich mieszkań. Wczoraj policja poinformowała o zatrzymaniu 28-latka, który na początku listopada na przystanku przy ulicy Jaracza uderzył chłopca w twarz, a następnie wyrwał mu z ręki telefon komórkowy i uciekł. W ustaleniu personaliów sprawcy tego rozboju pomógł monitoring wideo z autobusu. Nagranie opublikowaliśmy w naszym portalu www.gp24.pl, a zdjęcie podejrzanego w papierowym wydaniu „Głosu Pomorza". - Dziękujemy wszystkim, którzy odpowiedzieli na nasz Skarb Państwa na procederze miał stracić 12 tys. zł. Mężczyźnie grożą 3 lata więzienia apel i przyczynili się do zatrzymania tego mężczyzny - mówi nadkom. Robert Czerwiński, oficer prasowy Komendy Miej -skiej Policji w Słupsku. Wczoraj 28-latek usłyszał zarzuty. Grozi mu do 12 pozbawienia wolności. Tytoń i spirytus Policja pochwaliła się też odnalezieniem nielegalnego tytoniu w jednym ze słupskich mieszkań. W trakcie przeszukania zabezpieczono tam prawie 10 kilogramów tytoniowej krajanki bez akcyzy. Ponadto śledczy znaleźli w mieszkaniu nie- spełna 5 tysięcy sztuk podrobionych papierosów Marlboro. Były one również bez banderoli. Jak poinformowano, kolejne działania policji doprowadziły do zabezpieczenia łącznie 20 litrów spirytusu, który rozlany był do czterech pięcio-litrowych plastikowych butelek. Do tej sprawy funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w Słupsku zatrzymali 52-let-niego słupszczanina, właściciela mieszkania. Został on już przesłuchany i usłyszał zarzuty. Nadkomisarz Robert Czerwiński tłumaczy, że z zebranych przez Wydział do walki z Przestępczością Gospodarczą dowodów wynika, że sprawca swoim procederem, wprowadzając do sprzedaży nielegalne wyroby, naraził Skarb Państwa na straty w kwocie co najmniej 12 tysięcy złotych. Za to przestępstwo zatrzymanemu grożą wysoka grzywna oraz do trzech lat pozbawienia wolności. ©® Czekają nas nocne przymrozki. Możliwe pierwsze opady śniegu Pogoda Daniel Klusek daniel.klusek@gp24.pl W weekend dotrze do nas powietrze ze wschodu pochodzenia arktycznego. Sobotni poranek zapowiada się pochmurny i mglisty. Na Kaszubach mgły mogą osadzać szadź i szron, na drogach bę- dzie ślisko. W ciągu dnia będzie pochmurno, ale bez opadów. Termometry pokażą 2-3 stopnie Celsjusza. - W niedzielę również będzie przewaga chmur. Możliwe będą słabe opady deszczu i deszczu ze śniegiem. Temperatura wzrośnie do 3-4 stopni -mówi Krzysztof Ścibor z Biura Prognoz Pogody Calvus w Słupsku. - W poniedziałek będzie podobnie. Na Wybrzeżu możliwy słaby deszcz ze śniegiem lub mokry śnieg. Temperatura wzrośnie do 3 stopni. Od wtorku docierać do nas będzie chłodniejsze powietrze. Padać nie powinno, a termometry pokażą 1-2 stopnie. W środę i czwartek jest szansa na większe przejaśnienia. Termometry pokażą maksymalnie o stopni, a w nocy przyjdzie mróz nawet do minus 4, minus 6 stopni. Mocniej zacznie też wiać ze wschodu, co spotęguje tylko poczucie zimna. W kolejny weekend dotrze do nas łagodniejsze powietrze z zachodu. Będzie cieplej, od 3 do 6 stopni, ale deszczowo. ©® Świąteczne stroiki i wypieki kupić można było w Szkole Podstawowej nr 2 w Słupsku. Dochód z dwudniowej akcji, którą przygotowało szkolne koło Polskiego Czerwonego Krzyża, trafi do Caritasu, a stamtąd przed świętami do ubogich rodzin z miasta i okolic, (dmk) Na Czytelników czekamy w redakcji „Głosu Pomorza" w Słupsku przy ul. Henryka Pobożnego 19 tel. 59 848 8100 Alek Radomski f) KALENDARIUM 24 listopada 1227 Książę krakowski Leszek Biały został zamordowany wczasie zjazdu władców piastowskich w Gąsawie na Kujawach. 1587 W czasie oblężenia Krakowa odparto szturm generalny wojsk pretendenta do tronu polskiego, arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga. 1944 Doszło do najtragiczniejszej w dziejach polskich kolei katastrofy w Barwałdzie Średnim (powiat wadowicki), w wyniku której zginęło około 130 osób, a ponad 100 zostało rannych. 1978 Sprowadzone z Ukrainy prochy Tadeusza Dołęgi-Mostowicza zostały pochowane w katakumbach na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. 1994 Podczas koncertu grupy Golden Life w hali Stoczni Gdańskiej wybuchł pożar, w wyniku którego zginęło 7 osób, a ponad 300 doznało obrażeń. f CYTATY Z TWITTERA Adrian Zandberg, Razem Teraz mogęjuż przyznać: Ryszard Petru to była nasza tajna bron. Skuteczny cios w polski neoliberalizm można było wymierzyć tylko od środka. Zadanie wykonane, teraz Ryszard przechodzi do nowych zadań na Podkarpaciu;) Małgorzata Jacyna-Witt. radna PiS Opozycja totalna wsejmiku zachodniopomorskim wprowadza antydemokratyczne zasady i zastrasza radnych zamiast zachęcać i przekonywać do współpracy. Będziemy razem z PiS bronić demokracji wsejmiku! nMDgZ23.11.2018 USD 3IP%) EUR 42942/,) CHF 3,7956(.) GBP 4,8540 ) (+) wzrost ceny w stosunku do notowania poprzedniego (-) spadek cen w stosunku do notowania poprzedniego Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 Wydarzenia 03 Nowy sekretarz Słupska z Kolbud Alek Radomski aleksander.radomski@gp24.pl Łukasz Kobus zastąpi Iwonę Wójcik na stanowisku sekretarza miasta Słupska. Kobus to kolejny urządnik. po nowym wiceprezydencie miasta Marku Golińskim, który do ratusza przechodzi z gminy Kolbudy. - Na razie, do końca listopada, jestem na urlopie wypoczynkowym - mówi Iwona Wójcik, odchodząca sekretarz Urzędu Miasta w Słupsku. - Od grudnia moje obowiązki przejmuje pan Kobus. Co będę robić? Różne mam pomysły i projekty. Proszę trzymać za mnie kciuki. Łukasz Kobus to dotychczasowy sekretarz gminy Kolbudy, która sąsiaduje z Gdańskiem. Na stronach tamtejszego urzędu gminy można przeczytać, że w latach 2008-2015 zatrudniony był w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku, gdzie zajmował się nadzorem nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego. Co ciekawe, Kobus pełnił tam również funkcje doradcy etycznego i egzekutora wojewody. Natomiast wcześniej zatrudniony był w Komendzie Miejskiej Policji w Sopocie, m.in. na stanowisku kierownika sekcji. Nowy sekretarz Słupska to też wieloletni współpracownik Krajowego Biura Wyborczego, na zlecenie którego prowadził szkolenia oraz nadzorował gminy w zakresie organizacji i przeprowadzenia wyborów. Przez wiele lat pełnił też funkcję kuratora sądowego. Łukasz Kobus to kolejny, po nowym wiceprezydencie miasta Marku Golińskim urzędnik, który do ratusza przechodzi z gminy Kolbudy. Przyszły sekretarz miasta Słupska jest po nowym wiceprezydencie miasta Marku Golińskim, drugim urzędnikiem ze ścisłego kierownictwa ratusza, który do pracy w Słupsku przechodzi z Urzędu Gminy w Kolbudach. Goliński to rodowity słupszczanin, były asystent wojewody pomorskiego, zastępca dyrektora wydziału infrastruktury urzędu wojewódzkiego, wreszcie dyrektor wydziału ds. zarządzania funduszami. ©® Łukasz Kobus obejmie stanowisko sekretarza Słupska Narciarze pewnie jeszcze długo nie zjadą z Górki Narciarza Zbigniew Marecki zbigniew.marecki@gp24.pl Skątsk Choć w 2015 roku starostwo słupskie przejęło na własność tzw. Górkę Narciarza, to na razie nie zanosi się na to, aby szybko mogli z niej korzystać narciarze z regionu. - Zbliża się kolejny sezon narciarski. W związku z tym raz w roku jadę z przyjaciółmi na narty w góry, a z dziećmi korzystamy ze stoku na Wieżycy na Kaszubach. To jednak wymaga zorganizowania małej wyprawy. Tymczasem przecież w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku w Słupsku działała tzw. Górka Narciarza. Wiem, że problem jej reaktywacji wracał już parokrotnie. Może warto wrócić do tego tematu teraz, gdy zaczęła działać nowa rada miejska - mówi pan Mariusz ze Słupska. Faktycznie, stok działający na Górce Narciarza w latach 80. ubiegłego wieku żyje jeszcze we wspomnieniach wielu słupszczan starszej generacji. Nic dziwnego, że co pewien czas wraca idea jego odtworzenia. Długo problemem było to, że teren ten był własnością Lasów Państwowych. Jednak w 2015 roku w wyniku zamiany Górkę Narciarza przejęło Starostwo Powiatowe w Słupsku. - Obecnie z trasy rowerowej, którą wytyczono na drodze przeciwpożarowej przy Górce Narciarza, od czasu do czasu korzystają zwolennicy ekstremalnej jazdy na rowerach To wszystko zbiegło się z działaniami trzech stowarzyszeń - Słupskiego Towarzystwa Narciarskiego oraz dwóch rowerowych: Downhill Słupsk i Freeriders - które w sprawie stoku na Górce Narciarza w tym czasie mówiły jednym głosem. W tym kontekście mówiło się o docelowym uruchomieniu w tym miejscu trasy zjazdowej z wyciągiem orczykowym, a nawet ze sztucznym ośnieżaniem. Plan stowarzyszeń dotyczył również kilku tras dla rowerzystów. Na dodatek zagospodarowaniem Górki Narciarza wtedy interesował się także inwestor z południa Polski. - Górka Narciarza znajduje się na terenie Słupska, a my nie wyobrażamy sobie, aby robić tam cokolwiek bez wcześniejszych uzgodnień z miastem -przyznał w 2015 roku w rozmowie z „Głosem" Paweł Lisowski, ówczesny członek Zarządu Powiatu Słupskiego. - Pomysły sprzed trzech lat upadły, bo władze starostwa żądały od władz Słupska pieniędzy za przekazanie Górki Narciarza miastu, a z kolei prezydent Biedroń nie widział interesu w reaktywowaniu stoku, bo nie byłby tak widowiskowy, jak lodowisko przed ratuszem. Z tego powodu jako stowarzyszenie skupiliśmy się na rozmowach z władzami gminy Słupsk w sprawie budowy sztucznego stoku w Redzikowie, gdzie już działa kompleks sportowy. Być może uda się zrealizować ten projekt w ramach współpracy publiczno-prywatnej. Natomiast mam wrażenie, że trasa rowerowa na Górce Narciarza już zarosła drzewami - mówi Aleksander Jacek, szef Słupskiego Towarzystwa Narciarskiego. Paweł Lisowski, nowy starosta słupski, deklaruje chęć dalszych rozmów na temat Górki Narciarza z nową prezydent Słupska. Krystyna Danilecka-Wojewódzka uważa natomiast, że koszt ewentualnej budowy stoku na górce jest tak duży, że wymaga stworzenia projektu regionalnego. ©® W ytańczona historia miłosna rodem z Irlandii Monika Latkowska moni "Gaełforce Dance". Bilety do nabycia w kasach Hal1 przy ul. Śniadeckich 4 w Koszalinie (informacja: tel. 94 343 61 43), w redakcji „Głosu", ul. A. Mickiewicza 24 (tel. 94 347 35 16) oraz sieci salonów EMPiK. Bilety dostępne również online na: kupbilecik.pl | hala.kosza-lin.pl |©® 04 Słupsk Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 Rozbite pojemniki na tekstylia PCK denerwują mieszkańców osiedla -a Zbigniew Marecki zbigniew.marecki@gp24.pl Słupsk To jest skandal. Zaprasza się ludzi do przekazywania używanej odzieży, a potem długo nikt jej nie odbiera. Na dodatek chuligani niszczą opuszczone pojemniki - relacjonują mieszkańcy Osiedla Słowińskiego, którzy w tej sprawie skontaktowali się z naszą redakcją. Chodzi o trzy pojemniki na tekstylia, które ustawiono na łące przy ul. Jana Druyffa, powyżej siedziby słupskiego hospicjum. Po sygnale ze strony mieszkańców nasz fotoreporter sfotografował to miejsce. Widok rzeczywiście świadczy o sporych zaniedbaniach oraz o działalności chuliganów, którzy rozbili wspomniane pojemniki. Ponieważ na pojemnikach znajdował się numer telefonu kontaktowego, postanowili- ■ A Koordynator akcji „Tekstylia" PCK na Pomorzu obiecał nam. że firma odbierająca odzież z pojemników szybko uporządkuje te zniszczone przy ul. Jana Druyffa w Słupsku śmy zadzwonić Telefon odebrał Tomasz Trzos, koordynator akcji „Tekstylia" PCK na Pomorzu. - Odzież zabieramy z pojemników co najmniej raz na miesiąc. Oczywiście, zdarza się tak, że dzień lub dwa po wizycie współpracującej z nami firmy nagle ktoś porządkuje mieszkanie i wtedy długo pojemnik Wyrazy szczerego współczucia Pani Iwonie Jankowskiej-Baranowskiej z powodu śmierci Ojca v składają Dyrektor i Pracownicy PSSE w Słupsku NEKROLOGI „Umartych wieczność dotąd trwa Dokąd pamięcią im się płaci Chwiejna waluta. Nie ma dnia By ktoś wieczności swej nie straciT Zamieść nekrolog, kondolencje , ' lub wspomnienia o najbliższych, którzy odeszli, w Głosie Pomorza i bezterminowo na stronie www.nekrologi.net Wyrazy głębokiego współczucia oraz wsparcia i otuchy Panu Mariuszowi Barańskiemu z powodu śmierci Matki przekazują Zarząd Koła Terenowego nr 68 STO w Słupsku, Dyrekcja, Grono Pedagogiczne oraz Rada Rodziców Zespołu Szkół STO w Słupsku Z wielkim smutkiem żegnamy Sabinę Kosztowną--Gomułkiewicz mądrą, szlachetną, niezwykle wrażliwą, naszą Przyjaciółkę. Z Marcinem i jego Rodziną łączymy się w głębokim bólu Lena, Maria, Marian Wyrazy szczerego współczucia i słowa wsparcia Panu Damianowi Borowiec z powodu śmierci Ojca składają Zarząd i pracownicy PGK Spółka z o.o. w Słupsku czeka na kolejne odwiedziny firmy. Niekiedy natomiast ludzie nie radzą sobie z wrzuceniem swoich rzeczy do pojemnika. Wówczas powstaje wokół nich bałagan. Jeśli jednak ktoś zadzwoni na telefon kontaktowy, to staramy się szybko reagować - tłumaczy Tomasz Trzos. KRÓTKO Przypomnijmy: Polski Czerwony Krzyż prowadzi zbiórkę tekstyliów do specjalnie oznaczonych pojemników rozmieszczonych na terenie 15 województw. Wszystkie pojemniki są własnością PCK, a zostały kupione za symboliczną złotówkę. PCK gromadzi w nich tekstylia, a środki pozyskane ze sprze- daży zebranych ubrań, pościeli itp. przeznacza na obsługę projektów pomocowych i edukacyjnych oraz bieżącą działalność statutową. Według działaczy Polskiego Czerwonego Krzyża, zbiórka tekstyliówto również wsparcie dla tych osób, które mają problem z utylizacją niepotrzebnych ubrań, butów itp. Dlatego uważają, że ten projekt wspiera krajową ekologię i pomaga utrzymać czystość w miastach i na wsiach. Ponadto zbiórka tekstyliów to sposób na pozyskiwanie środków, z których PCK korzystał już wcześniej. Jednak od kilku lat organizacja prowadzi nowy model działania w tym zakresie. Dzieje się tak, bo większość tekstyliów, które trafiają do pojemników, nie może być - ze względu na swój stan - przekazana potrzebującym. Może jednak zostać wykorzystana do celów przemysłowych. Dlatego Polski Czerwony Krzyż zdecydował się powierzyć recykling zbieranych tekstyliów specjalistom, w zamian za wsparcie finansowe. ©® EDUKACJA Stupsk Ekonomia od podstaw w podstawówce Usługi bankowe, kredyty, bankomat, wpłatomat czy karta bankomatowa to pojęcia, z którymi uczniowie klas V ze Szkoły Podstawowej nr 10 im. Polonii w Słupsku są już świetnie zaznajomieni. Wiedzą doskonale, czym jest konto bankowe, pożyczka, kapitalizacja odsetek, a nawet obciążenie podatkiem wkładów pieniężnych. Znają historię od barteru do pieniądza i potrafią przyporządkować postacie władców do odpowiednich banknotów znajdujących się w obiegu. Co więcej, za sobą mają analizę cennika produktów z 1989 i 2008 roku pod kątem wartości pieniądza, głównie jego spadku. Uczniowie tajniki bankowości poznawali w szkole i podczas wizyty w banku. Wszystko dzięki projektowi „Mały ekonomista" realizowanemu w ramach ogólnopolskiego Programu „mPotęga", którego zadaniem jest popularyzacja wśród dzieci zastosowania matematyki w życiu codziennym i zagadnień związanych z finansami domowymi oraz bankowością. Z grantu uzyskanego od Fundacji mBanku na potrzeby projektu zostały zakupione nagrody w konkursach, gry edukacyjne związane z finansami oraz pomoce dydaktyczne. (oło) i !'t o i• V>. \*VJ / iri Szczepienia przeciwko pneumokokom Słupscy seniorzy, którzy ukończyli 65 lat, a chcieliby skorzystać z bezpłatnych szczepień przeciw pneumokokom, mogą się zgłaszać do Poradni Chorób Płuc doktora Sławomira Garbicza przy ul. Hubalczyków5. Choć z poniedziałkowej wypowiedzi prezydent Krystyny Danileckiej-Woje-wódzkiej wynikało, że wystarczy pójść po skierowanie do lekarza rodzinnego w miejskiej przychodni, to nasi czytelnicy dowiedzieli się, że tak to nie działa. Niektórzy nawet dowiedzieli się, że . tam nic nie wiadomo o szczepieniach. Maria Mazur, dyrektor Samodzielnego Publicznego Miejskiego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Słupsku powiedziała nam, że otrzymała od sanepidu zawiadomienie o tym, iż w mieście będzie prowadzona akcja szczepienia seniorów 65 plus. - W naszych przychodniach informujemy o tych akcjach, ale szczepienia bez skierowań będzie prowadziła Poradnia Chorób Płuc przy ul. Hubal-czyków 5. To kierujący nią dr Sławomir Garbicz będzie decydował o tym, kto zostanie zaszczepiony, bo ta akcja nie dotyczy wszystkich seniorów po 65. roku życia, ale jedynie ludzi, którzy cierpią na choroby związane z układem krążenia - tłumaczy dyrektor Mazur. Szczegóły pod nr. tel. 59 842 01 84.(maz) Rozpoczęły się przygotowania do szkolenia młodych nawigatorów 1>lTiVv. b'i': Zbigniew Marecki zbigniew.marecki@gp24.pl W Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Słupsku odbyły się pierwsze w tym roku szkolnym zajęcia z cyklu „Interdyscyplinarne zabawy nawigacyjne na mapie morskiej". To początek przygotowań do cieszącego się sporym zainteresowaniem konkursu. We wtorkowych warsztatach wzięli udział nauczyciele matematyki, biologii, geografii, przyrody, chemii, języka polskiego i fizyki ze szkół ze Słupska Kobylnicy, Zagórzycy, Ustki i Maszewa Lęborskiego. W tajniki nawigacji wprowadzał pedagogów kmdr ppor. rez. dr Dariusz Kloskowsła - inicjator i pomysłodawca tej formy doskonalenia nauczycieli i kształcenia nawigacyjnego uczniów starszych klas szkół podstawowych. Nauczyciele uczyli się podstawowych pojęć nawigacyjnych i ich zastosowania w praktyce, określania pozycji na mapie morskiej oraz wyznaczania kursów. 11 grudnia w Słupsku, a 12 grudnia w Chojnicach odbędą się kolejne zajęcia z tego cyklu Kmdr ppor. rez. dr Dariusz Kloskowski (z lewej) tłumaczy tajniki nawigacji morskiej - tym razem już z uczniami, którzy pod czujnym okiem nauczycieli-opiekunów, będą się przygotowywali do IV Pomorskiego Konkursu o Tytuł Mistrza Nawigacji. Interdyscyplinarne zabawy nawigacyjne na mapie morskiej oraz IV Pomorski Konkurs o tytuł Mistrza Nawigacji to działania wchodzące w skład Pomorskiego Programu Edukacji Morskiej, realizowanego w wielu pomorskich szkołach od tego roku szkolnego. W HI Pomorskim Konkursie o tytuł Mistrza Nawigacji Y / Vlr:vR.V: uczestniczyli uczniowie klas VI i VH szkół podstawowych, którzy jesienią i zimą ubiegłego roku brali udział w warsztatach nawigacyjnych. W wydarzeniu zorganizowanym w Gdyni, Słupsku i Chojnicach przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Słupsku, we współpracy z Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdańsku i Pomorską Szkołą Żeglarstwa i Edukacji Morskiej Pomorskiego Związku Żeglarskiego, wystartowało około 200 uczniów z całego województwa. ©® Glos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 Kraj 05 Ambasador USA ostro o Ingerencji w media. Dotarliśmy do nagrania Katarzyna Stańko Warszumt Dotarfiśmy cło nagrania ze spotkania ambasador USAzposła-mi w Sednie. Na n^raniu słychać, jak Georgette Mosbacher ostrzega przed ingerencją we własność mediów w Polsce. Stawką są dobre relacje naszego krajuzUSA. W środę w Sejmie odbyło się spotkanie amerykańskiej ambasador z posłami z polsko-amery-kańskiego zespołu ds. wzajemnej współpracy. Już w trakcie spotkania posłowie PO: Marcin Święcicki i Agnieszka Pomaska napisali na Twitterze, że amerykańska ambasador oskarżyła Polskę o „zamach na media", (poseł Święcicki), oraz dopytywała o stan polskiej legislacji w sprawie ewentualnych regulacji rynku mediów w naszym kraju (poseł Pomaska). Ingerencja w media? Kongres nie będzie tolerował Przytaczane z drugiej ręki wystąpienie Mosbacher wywołało dyskusję w mediach w kontekście tzw. repolonizacji mediów. Mosbacher otwarcie pytała, czy będzie jakiś procedo-wany projekt, którym powinna się zainteresować. „Powinniście mieć świadomość, że jedna rzecz, co do której Kongres amerykański się zgadza zarówno demokraci, jak i republikanie, to jest wolność prasy. (...) W tej chwilikongreswUSA jest bardzo pozytywnie nastawiony do Polski. I demokraci, i republikanie bardzo chętnie pomagają Polsce, Georgette Mosbacher w trakcie spotkania w Sejmie w zdecydowany sposób ostrzegała polskich parlamentarzystów przed ingerencją w wolność mediów w Polsce bo wiedzą, że Polska jest bardzo ważnym sojusznikiem Aleto się może wszystko posypać, jeśli chodzi o wolność prasy, to tu wszystko jest czarno-białe w USA. I mówię tó państwu, bo słyszę o tym ciągle" - mówiła. Ambasador wypowiadała się bardzo otwarcie: „Jesteśmy przyzwyczajeni wUSA, że prasa jest brutalna, (...) ale nie ingerujemy. Nie cierpimy tego, ale nie ingerujemy. Dlatego jeśli chodzi o wolność prasy, to z niczym państwu nie pomogę. Kongres nie będzie tolerował takich rzeczy. Będę mówiła prawdę i taka jest prawda. Jakakolwiek ustawa... Mogę zrobić naprawdę dużo, ale w przypadku wolności prasy proszę do mnie nie dzwonić". PiS wielokrotnie podnosiło kwestię udziału zagranicznych koncernów w polskim rynku medialnym. Działo się tak zwłaszcza po ujawnieniu informacji niewygodnych dla obozu władzy, np. nagrań Mateusza Morawieckiego w restauracji SowaiPrzyjaciele - opublikował je Onet. Kwestia ewentualnej repolonizacji żywo interesuje władze USA. W rękach amerykańskich jest m.in. telewizja TVN, często ujawniająca niewygodne dla władz informacje, należąca obecniedokoncemuDiscovery. Mosbacher jeszcze na początku spotkania w Sejmie nie kryła, że chce dbać o interesy amerykańskiego biznesu w Polsce: „Nie jestem dyplomatką, jestem bizneswoman. Do dyplomacji przeszłam z biznesu" - słychać na nagraniu, które uzyskaliśmy. Pani ambasador w zamian za bezpośrednie i częste kontakty oczekuje od polskich parlamentarzystów dostępu do informacji, m.in. w kwestii ewentualnych zmian na rynku mediów. Nie ukrywała, że priorytetem jest dopilnowanie sprawiedliwego traktowania firm amery-kańskich w Polsce". W kontekście ingerencji we własność mediów wspomniała ustawę o IPN, która spowodo- wała kryzys w relacjach polsko-izraelskich oraz amerykańskich. „Gdybyśmy współpracowali ściślej, bardziej na bieżąco, to w przypadku takich ustaw, jak Holocaust law (chodzi onoweli-zacjęustawy o IPN - red.) i skonsultowani odpowiednio wcześniej, to moglibyśmy wyrazić nasze stanowisko odpowiednio wcześniej". „Byłabym wdzięczna, gdybym mogła być na bieżąco informowana, gdybym wiedziała zawczasu, gdybyśmy wiedzieli, nad czym pracujemy. By mieć pewność, ze zmiany legislacyjne są korzystne dla obu naszych krajów" - mówiła ambasador. „Nie mówię, co macie robić, ale co by się wydarzyło" - dodała. Wokiośćunasjest Na słowa Mosbacher zaprotestowały posłanki PiS, Małgorzata Wypych oraz Joanna Iichocka, które zdecydowanie odparły zarzuty amerykańskiej ambasador. „Zapewniam panią, że wolność słowa w Polsce jest w tej chwili w znaczenie szerszym stopniu, niż jeszcze kilka lat temu" - mówiła Iichocka, dodając, że „po katastrofie smoleńskiej takiej wolności niebyło", adziennika-rze byli wyrzucani z pracy. „Istniał drugi obieg informacji" -podkreśliła posłanka PiS. Mosbacher replikowała: „Znam media na całym świecie i wiem, że wdzisiejszych czasach jest tak dużo sposobów komunikowania się, jak internet, błogi, czaty. Są sposoby, które nie istniały 20 lat temu. Tak naprawdę tojest bez znaczenia. Nie można zamknąć, nie można kogoś uciszyć, nawet, jak się chce. Jakie-kolwiek próby zmiany legislacji, które by ograniczyły własność, nieważne kto jest właścicielem Niektórzy właściciele mają takie poglądy, jak pani ma, niektórzy mają inne. Ale koniec końców możemy w tym świecie komunikować się, wyrażać swoje poglądy, jak chcemy. To jest łatwe. Japodchodzętotegowtaki sposób. Zostawcie to w spokoju i znajdźcie inny sposób komunikacji". Poseł Lichocka odpowiedziała, że PiS wprowadziło zmiany w prawie prasowym, które uniemożliwiały zwalnianie dziennikarzy, którzy nie pisali zgodnie z dyrektywami wydawnictwa. „Teraz dziennikarze mają pełną swobodę" - podsumowała Lichocka, dodając: „w najbliższym czasie nie mamy żadnych planów, aby w jakikolwiek sposób ograniczyć wolność działań mediów. Nie wydaje mi się, aby to wogólebyło wyobra-żalne w Polsce, aby ktoś chciał zrobić zamach na wolnemedia". Wizy da Polaków Na spotkaniu ambasador Mosbacher powtórzyła obietnicę starania o likwidację obowiązku wizowego dla Polaków. Wcześniej w mediach obiecywała załatwienie tej sprawy za jej kadencji. Polskie starania o zniesienie wiz trwają lata. Wielu polityków prowadziło działania dyplomatyczne na tym polu, ale wizy są wciąż problemem, co pokazuje list posła Krzysztofa Sitarskiego (Kukizi5) do prezydenta Trampa, wysłany na tydzień przed ogłoszeniem wyników wyborów w USA. Sitarski pisze: obywatele Polski „muszą starać się o wizy, co godzi w poczucie solidarności i wzajemnego szacunku naszych narodów wspólnie walczących o najwyższe war-tości." Poseł obiecuje dalszą walkę o zniesienie wiz dla roda-ków jadących do USA. ©® Premier Morawiecki powołał nowego szefa KNF. Poprzedni zrezygnował w związku z aferą Nowym przewodniczącym Komisji Nadzoru Finansowego został Jacek Jastrzębski. Zastąpi na tym stanowisku Marka Chrzanowskiego, który podał się do dymisji w związku z tzw. aferą KNF. Tymczasem media ujawniają, że były szef Komisji forsował wypuszczenie nieznanych w Polsce obligacji hybrydowych, które ..nie występują w polskim prawie". Jacek Jastrzębski jest doktorem nauk prawnych, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego zatrudnionym w Katedrze Prawa Cywilnego i Administracji UW. W latach2008-2018pełnił funkcję zastępcy dyrektora Departamentu Prawnego Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego. „Powołując prof. Jacka Jastrzębskiego na funkcję przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, premier Mateusz Morawiecld wyraził przekonanie, że decyzja ta przyczyni się do wzmocnienia sprawności funkcjonowania nadzoru nad polskim rynkiem finansowym. W opinii prezesa Rady Ministrów silny i niezależny nadzór finansowy jest istotnym elementem budowania bezpieczeństwa obrotu gospodarczego w Polsce oraz zaufania Polaków do sektora finansowego" - głosi rządowy komunikat. Jednak powołanie Jastrzębskiego wiąże się bezpośrednio z tzw. aferą KNF, której jednym z głównych bohaterów jest były szef tej instytucji Marek Chrzanowski. Według medialnych doniesień w marcu br. zaoferował on właścicielowi Getin Noble Banku Leszkowi Czarneckiemu przychylność KNF w zamian za ok. 40 min zł. Suma ta miała być wynagrodzeniem dla wskazanego przez szefa KNF prawnika. Cała rozmowa została nagrana przez Czarneckiego, ża- Jacek Jastrzębski zastąpił na stanowisku szefa KNF Marka Chrzanowskiego brakło w niej jednak wymienionej kwoty. Tymczasem „Rzeczpospolita" poinformowała wczoraj, że „przychylność" KNF dotycząca restrakturyzacjibanków Czarneckiego miała zostać nabyta za sprawą wprowadzenia do Polski tzw. obligacji hybrydowych. Jednak, jak zaznaczył sam Chrzanowski, te instrumenty finansowe są korzystne dla banków, ale nie występują w polskim prawie. - Rozmawiam z panem szczerze. Też widzę, gdzieś są jakieś syner-gie. Bank można popchnąć -miał mówić były już szef KFN, cytowany przez dziennik. Chrzanowski miał zaznaczyć również, iż obawia się, że ma przeciw sobie Ministerstwo Finansów, które może zarzucić KNF akceptowanie dokumentu, „w którym są instrumenty niedopuszczalne w polskim prawie''. 06__Świat/Kraj Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24 25.11.2018 Niemcy ostrzej walczą z gangami Jarosław Jaz jafoslaw.jaz@polskapress.pl !Skmcv Niemcy zaostrzają walkę z organizacji przestępczymi. Przed sądem stanęli właśnie członkowie gangu Gomana z Leverkusen. Władze skonfiskowały ich podejrzane dochody i luksusowe dobra, takie jak drogie samochody. Niemcy biorą przykład z Włochów, którzy walczą z mafią bardzo stanowczo. Teraz władze udowadniają, że jest to skuteczna metoda walki. Jak informuje stacja telewizyjna RTL w reportażu, ta sama historia powtarza się w każdy weekend. Członkowie przestępczych klanów ścigają się swoimiluksuso-wymi samochodami przez centra miast. Pokazują, co mają. Zupełnie nie boją się zatrzymań i przeszukań. Wszystko przez to, że w weekendy policja jest zbyt zajęta Drogie porsche należące do osób bez pracy może pochodzić z nielegalnego źródła - uważa niemiecka prokuratura. ochranianiem meczów piłkarskich. Teraz luksusowe samochody i inne dobra są częściej konfiskowane. Za wszystkim stoi prokurator Jose Antonio Pagan z Dusseldorfu. - Wyobraźmy sobie kogoś, kto nie pracował przez ostatnie 10 lat i ma Porsche. Nie pożyczone, ale kupione. Kogoś, kto ma na koncie 30 tys. euro, a może nawet apartament za granicą. To może pochodzić z nielegalnego źródła - tłumaczył prokurator Jose Antonio Pagan. Black Friday w USA. Miliardy wydane, wielkie tłumy w sklepach Waszyngton M3onewym w fc n*fłjT'7eei Wiarien* Jurkiewicz 78-10t Kołobrzeg. u>. Łopuskt^cc 25/211 tel, 717 755 505 ogłasza, że 14.12.2018 r. o godz. 11:00 w Sądzie Rejonowym w Kołobrzegu przy ul. Katedralnej 13 ODBĘDZIE SIĘ PIERWSZA LICYTACJA LOKALU MIESZKALNEGO położonego: 78-100 Kołobrzeg, ul. Drzymały 8/13, dla którego Sąd Rejonowy w Kołobrzegu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze KW K01 L/00033643/4. Opis prawa: czwarta kondygnacja, pow. użytkowa: 57,31 m2, trzy pokoje, kuchnia, łazienka, przedpokój. Suma oszacowania wynosi 194.026,00 zł, zaś cena wywołania jest ińwna 3/4 sumy oszacowania i wynosi 145.519,50 zł. Licytant przystępujący do przetargu zobowiązany jest złożyć rękojmię w wysokości 1/10 sumy oszacowania, tj. 19.402.60 zł, najpóźniej w dniu poprzedzającym licytację. Rękojmia może być uiszczona na konto komornika: Bank Polska Kasa Opieki SA w Kołobrzegu, 461240 65081111 0010 6626 9743. Zgodnie z przepisem art. 976 §1 kpc w przetargu nie mogą uczestniczyć osoby, które mogą nabyć nieruchomość tylko za zezwoleniem organu państwowego, a zezwolenia tego nie przedstawiły oraz inne osoby wymienione w tym artykule. ««•«« Prezes oddziału Polska Press Piotr Grabowski Redaktor naczelny Krzysztof Nałęcz Zastępcy YnonaHusaim-Sobecka Maran Stefanowski (internet) Dyrektor działu reklamy Ewa Żelazko, tel. 94 347 35 27 Dyrektor drukami Stanisław Sikora, tel. 94 340 35 98 Dyrektor działu marketingu Robert Gromowski, tel. 94 347 3512 Prenumerata, teL 94 34 B 537 Głos Koszahisła - wwvigk24.pl ul. Mickiewicza 24,75-004 KoszalinM 94 34735 99. fax 94 3473540. tel. reklama 94 347 3512, redakqa.gk24@polskapress.pl, Głos Pomorza-wwwgp24.pl ul. Henryka Pobożnego 19, 76-200 Słupsk, tel. 59 848 8100. fax 59 848 8104. tel. reklama 059 848 8101, redakqa.gp24@polskapress.pl, reklama.gp24@polskapress.pl Głos Szczeciński - www.gs24.pl ul. Nowy Rynek 3, 71-875 Szczedn, tel. 9148133 00, fax 91433 48 64. tel. reklama 9148133 92, redakqa.gs24@polskapress.pl reklama.gs24@polskapress.pl ODDZIAŁY Kołobrzeg ul. Ratuszowa 3/13,78-100 Kołobrzeg teł. 94 354 50 80. fax 94 3527149 Bytów ul. Wojska Polskiego 2.77-100 Bytów, tel. 59 822 6013, tel. reklama 59 848 8101 Szczecinek ul Plac Wolności 6,78-400 Szczecinek, tel. 94 374 8818, fax 94 374 23 89 Śwmmjkie ul. Armii Krajowej 12, 72-600 świnoujście,tel. 9132146 49, fax 9132148 40. reklama teL 91578 47 28 Stargard ul. Wojska Polskiego 42,73-110 Stargard, tel. 91578 47 28, fax 9157817 97, reklama tel. 91578 47 28 ©© - umieszczenie takich dwóch znaków przy Artykule, w szczególności przy Aktualnym Artykule, oznacza możliwość jego dalszego rozpowszechniania tylko i wyłącznie po uiszczeniu opłaty zgodnie z cennikiem zamieszczonym na stronach www.gk24.pl/tresci. www.gp24.pl/tresci,www.gs24.pl/tresd.iwzgodzie z postanowieniami niniejszego regulaminu. Polskie Badania Czytelnictwa Nakład Kontrolowany ZKDP POLSKA PRESS WYDAWCA Polska Press Sp. z o.o. ul. Domaniewska 45,02-672 Warszawa, teł. 22 20144 00, fax. 22 2014410 Prezes zarządu Dorota Stanek Wiceprezes zarządu Dariusz Świąder Członek zarządu Paweł Fąfara Członek zarządu Magdalena Chudzikiewicz Dyrektor artystyczny Tomasz Bocheński Dyrektor marketingu Sławomir Nowak, slawomir.nowak@potskapress.pl Dyrektor zarządzający biura reklamy Maciej Kossowski maciej.kossowski@polskapress.pl Dyrektor kolportażu Karol Wlazło karol.wlazlo@polskapress.pl Agencja AIP Rzecznik prasowy Joanna Pazio tel. 22 20144 38, joanna pazio@polskapress.pl Glos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 Sport 11 Polskie mecze w cieniu wielkich hitów Bolesław Groszek redakga@polskatimes.pl Piłka nożna Tottenham -Chelsea i Atfetico-Barcelona, to największe hity weekendu. lObiców czekają też dwa ..polskie" starcia wSerie A. Pierwszy piłkarski hit tego weekendu zostanie rozegrany w Anglii, gdzie w sobotę na Wembley (o 18.30) Tottenham podejmie Chelsea w derbach Londynu. The Blues są rozpędzeni i gonią lidera, ale Koguty, które depczą im po piętach, już raz zatrzymały ich świetną serię. W styczniu 2017 roku Chelsea, która świętowała passę 13 zwycięstw z rzędu, przyjechała na White Hart Lane. Dwie piękne asysty Christiana Eriksena i dwie bramki Dele Allego zatrzymały marsz drużyny prowadzonej wówczas przez Antonio Conte, co i tak było rekordem ligi (biorąc pod uwagę zwycięstwa w jed-nym sezonie). Teraz na Stamford Bridge rządzi Maurizio Sarri, który na wyjazdowy mecz z Tottenhamem jedzie po rekordowych dwunastumeczach bez porażki w lidze, w premierowym sezonie w Anglii. Czy i tym razem Spurs zatrzymają tę serię? Być może, jednak wydaje się, że głównie aktorzy tego widowiska będą inni niż dwa sezony temu. Eriksen i Alli wciąż nie mogą odnaleźć się w tej kampa- nii, a łącznie wypracowali jednego gola i dwie asysty w Premier League (kolejno 9 i 7 spotkań). To katastrofalny wynik, biorącpod uwagę, żetodwaj najbardziej kreatywni zawodnicy trzeciej siły w Anglii poprzedniego sezonu. Obaj piłkarze zmagali się jednak z kontuzjami, lub byli oszczędzani przez trenera przed meczami Ligi Mistrzów. W sobotę Maurizio Pochettino będzie musiał znów podjąć trudną decyzję - czy wytoczyć wszystkie działa na mecz ligowy, czy oszczędzać graczy na kluczowy mecz z Interem Mediolan w Champions League, który odbędzie się w środę. Ale Tottenham zatrzymał serię 13 zwycięstw Chelsea z rzędu w 2017 roku. Czy zepsuje też passę 12 meczów bez porażki Maurizio Saniego? Argentyńczyk w derbach z pewnością postawi na Harrego Kane'a, który nie przestaje strzelać w klubie i reprezentacji, mimo sporego zmęczenia spowodowanego napiętym terminarzem. Nieco bardziej komfortowa sytuacja panuje w Londynie, bo Chelsea nie dość, że w Lidze Mi-strzówniegra, to praktycznie zapewniła sobie awans z grupy Ligi Europy. Maurizio Sarri nie musi oszczędzać więc żadnego gracza, a o ból głowy przyprawia go jedynie sytuacj a Mateo Kovacicia, Krzysztof Piątek w derbach Genoi może uratować posadę swojego trenera lvana Jurića który ze zgrupowania kadry przyjechał z drobnym urazem. Większe problemy niż na boisku, The Blues mają ostatnio w stadionowych biurach. W związku z nieprawidłowościami, jakie wykryto przy 14 transferach, klub ze Stamford Bridge może dostać dwuletni zakaz transferowy. Pytanie, czy zła atmosfera wokół wielkiej firmy, jakąjestklub, odbije się naformie zespołu w sobotnim hicie? Pierwszy dzień weekendu będzie też bardzo pracowity dla Łukasza Fabiańskiego. Jego West Ham o godz. 16 podejmuje Manchester City, czyli najlepszą ofensywę w lidze (36 goli). Drużyna Pepa Guardioli nie bierze w tym sezonie jeńców i ciężko spodziewać się, by nie przełamała defensywy Młotów, która tylko raz od sierpnia zachowała czyste konto. Takiemecze uwielbia jednak Łukasz Fabiański, bo to kolejna okazja, by zostać bohaterem fruwającym w bramce. Tuż po sobotnich derbach Londynu warto przenieść się do Hiszpanii, gdzie Atletico Madryt i Barcelona o godz. 20.45za- grają mecz o pozycję lidera La Liga. Katalończycy są rozdrażnieni po ostatniej porażce 3:4 z Realem Betis, więc za wszelką cenębędą chcieli wrócićna ścieżkę zwycięstw. 0 klubie jednak jest ostatnio głośno nie ze względu na grę, a z powodu problemów z zachowaniem Ousmane Dembele. Czy zła atmosferawokół zespołu,którą generuje Francuz, będzie szansą dla Atleti, które za kadencji Diego Simeone nie wygrało z Barceloną w lidze od 2011 roku? Przełamanie tej „klątwy" będzie bardzo trudne. Oba zespoły nie mogą czuć się komfortowo, bo w czubie tabeli panuje spory ścisk. Podział punktów w meczu na szczycie może oznaczać, że liderem zostanie Sevilla, jeśli w niedziele wygra z Realem Valladolid. Straty odrabia też Real Madryt, który pod wodzą nowego trenera wygrał już cztery mecze i jedzie do Eibar po zwycięstwo. Polscy kibice szczególnie uważnie powinni oglądać tę kolejkę ligi włoskiej. W sobotę Juventus z Wojciechem Szczęsnym zagra ze Spal, ale prawdziwie polskie mecze zostaną rozegrane w niedzielę. Najpierw o godz. 15 Napoli Arkadiusza Milika i Piotra Zielińskiego zagra z Chievo, w którym występuje Piotr Stępiński. Dlaetatowychre-prezentantów naszego kraju mecz z czerwoną latarnią ligi będzie szansą na odzyskanie zaufania Carlo Ancelottiego, które stracili w spotkaniu z Genoą. Po tym spotkaniu do gry wkroczy właśnie drużyna z Genui, a Krzysztof Piątek poszuka kolejnych trafieńwderbach miasta przeciwko Sampdorii,wktó-rej występuje trzech Polaków. Media donoszą, że trenera Piątka Ivan Jurić zaledwie po sześciu spotkaniach może zostać zwolniony w wypadku przegranej. Czy Piona uratuje jego posadę? Mimo obaw Polacy zagrają też w Bundeslidze. Niko Kovac potwierdził, że Robert Lewandowski jest zdrowy i gotowy do gry w meczu z przedostatnią w tabeli Fortuną Duesseldorf, a Borussia Dortmund Łukasza Piszczka zagra z Mainz. Obame-cze w sobotę o godz. 15.30. ©® Dembele drugim Balotellim? Sto min euro za nieprofesjonalizm PUkanożna Dominik Owczarek Twitter: d_owczarek Barcelona zapłaciła rok temu za Ousmane Dembele niewiele ponad sto milionów eurOk nie wlczając bonusów. Miał zastąpić Neymara.ałe im dłużej przebywa wKatałoni. tym więcej przysparza problemów. Talentem przypomina Brazy-lijczyka, ale głową bliżej mu do szalonego Mario Balotellego. Z początku sezonu upatrywano w nim nawet kluczowego zawodnika Blaugrany, który nareszcie pokaże, na co go stać. Kilka dobrych meczów i efekt, w postaci takich porównań, ukazuje ogrom oczekiwań wobec Francuza. Entuzjazm opadł, gdy na jaw wyszły kolejne ekscesy 21-latka świadczące o braku profesjonalizmu. Atmosfera wokół niego gęstnieje. Coraz więcej mówi się omożliwościsprzedażypiłkarza. Trudno było się spodziewać takiego scenariusza po zawodniku, który miał okazać się inwestycją na lata. Bariera komurukacyjna - Zrobi wielką karierę. Zobaczycie - mówił kilka lat temu na famach „Przeglądu Sportowego" Kamil Grosicki o nastoletnim Dembele. Obaj panowie dzielili wówczas szatnię francuskiego Rennes, skąd napastriik Barcy startował do wielkiego futbolu. Poprzedni sezon miał być potwierdzeniem tezy o geniuszu chłopaka, jednak na przeszkodzie stanęły kontuzje. Z powodu urazów opuścił aż 27 meczów. Gdy pojawiał się na boisku, prezentował się chaotycznie, a koledzy z zespołu nieustannie go strofowali. Sprawiał wrażenie zagubionego dziecka we mgle. Ostatecznie wziął się w garść od początku obecnych rozgrywek ligi hiszpańskiej. Do końca września zdążył strzelić już więcej goli niż w poprzed- Dembele miał stanowić inwestycję na lata. Obecnie mówi się o jego sprzedaży nim sezonie straconym przez kontuzje. Okazuje się jednak, że sfera mentalna nadal pozostaje dla Francuza nie lada problemem. Przez ostatni rok donoszono o niechęci Dembele do nauki języka hiszpańskiego, czego efek- tembyłabarierakomunikacyjna w szatni. Jego opinii nie poprawiały również fatalne dla sportowca nawyki żywieniowe. Przez rok wiele się pod tym względem nie zmieniło. Piłkarz zwolnił ostatnio kucharza, który na polecenie Blaugrany miał dbać o dietę krnąbrnego zawodnika. - Wciąż jest bardzo młody, popełnia Wędy. Chcemy mu pomóc w uświadomieniu, na czym polega jego problem i wspólnie go rozwiązać - przekonuje Pep Segura. Optymizm dyrektora generalnego Barcelony stopniowo maleje. Rok temu mówił o stuprocentowym przekonaniu, że Dembele się zaadaptuje w nowym miejscu. Kłamstwo ma krótkie nogi Mimo słów wsparcia, coraz więcej wskazuje na osiągany limit cierpliwości włodarzy klubu. Czarę goryczy może przelać ostatnie kłamstwo, na którym przyłapano piłkarza. Dembele nie wybrał się na trening, tłumacząc absencję zatruciem pokarmowym. Ostatecznie wyszło na jaw, że zaspał, gdyż grał z kolegami na konsoli do białego rana, zajadając się przy tym fast-foodami. Ostatnimi czasy klub przywiązuje więcej uwagi do innego problemu. Hiszpański dziennik „AS" donosi o uzależnieniu Francuza od gier komputerowych, co ma znaczące przełożenie na prezentowaną przez niego dyspozycję. Nieustanne kłopoty z Dembele sprawiają, że Barcelona mimo ogromu gotówki włożonej w transfer, myśli ojego natychmiastowej sprzedaży. Po stronie zawodnika nie staną również klubowi koledzy, z którymi piłkarz zbytnio się nie komunikuje ze względu na izolację językową. Trudno znaleźć też pozytywne słowo o piłkarzu ze strony trenera trenera Ernesto Valverde, który odsunąłgo ostatnio od składu na ostatni mecz ligowy z Realem Betis (3:4). ©® LOTTO IW SKRÓCIE Piątek. 23.11 MULTIMULTI - GODZ. 14.00 6.12.18.21.23.30.31.32.38.40. 42.43.50,57,61,73,74,76,78. 79 plus 50 KASKADA - GODZ. 21.40 2,4.5.6.9.10,14.15,19,20,22,23 Czwartek, 21.11 MULTI MULTI - GODZ. 22.00 9.10.13.20.24.27.32.34.37.41. 45,46.48,50,57,62,63,73,74, 75 plus 32 KASKADA - GODZ. 22.00 3.6.7,9,10,13,17,19,20,21,23.24 EKSTRA PENSJA 10,11,14,20,26+4 MINI LOTTO 3,14, 15. 28, 31 LOTT01,9,14,19,21,46 LOTTO PLUS 4,19,20, 25,38,42 RYWALE POLAKÓW W Bolonii odbyto się losowanie fazy grupowej młodzieżowych mistrzostw Europy. Polska zagra w grupie Az Włochami, Hiszpanią i Belgią. Grupa B: Niemcy, Dania, Serbia, Austria. Grupa C: Anglia, Francja, Rumunia, Chorwacja. Turniej odbędzie się w dniach 16-30 czerwca 2019 roku. (STEN) 12__Sport Glos Dziennik Pomorza Sobota niedziela, 24-25.11.2018 Byki Złotka zwyciężyły PHkanożna Jarosław Stencel jaroslaw.stencel@polskapre5s.pl W hali widowiskowo - sportowej Gryfia w Słupsku, odbył się XVII Halowy Turniej Piłki Nożnej „Niepodległość - Słupsk 2018". Uroczystym akcentem był mecz najmłodszych Byczków rocznik 2012-2014, ubranych w barwy biało-czerwone, który zakończył się sprawiedliwym remisem. Wszystkie Byczki nagrodzono medalami. W turnieju zwyciężył zespół Byki Złotka, które w finale pokonały Diego Lębork 3:1. Mecz o DI miejsce: Stołem Gniewino - Byki Czarne Słupsk 4:0. Mecz o V miejsce: Młode Orły Łeba - SP Smołdzino 0:0, k. 6:5. Mecz o VII miejsce: KS Chwaszczyno - Młodzi Mistrzowie Słupsk 2:0. Mecz o IX miejsce: KS Damnica - KS Potęgowo 0:0, k. 2:3. Najlepszy zawodnik turnieju: Olaf Gryń (Diego). Najlepsza zawodniczka - Martyna Batruch (Młodzi Mistrzowie). Najlepszy bramkarz: Dominik Remiszewski (Młode Orły). Najlepszy obrońca - Piotr Jankowski (Byki Złotka). Król strzelców: Aleksander Błock (Stołem). Skład zwycięzców: N.Berg, M.Chabros, P.Jankowski, MJargiełło, D.Kass, K.Szczepań-ski, K.Tryba. ©® Zwycięska drużyna Byków z medalami i dyplomami Pójść za ciosem. STK Czarni podejmują gości z Pruszkowa 1 Czy Czarni pójdą za ciosem i po zwycięstwie w Kutnie, łatwo rozprawią się z zespołem z Pruszkowa? A może to pruszkowianie przełamią fatalną serię i pierwszy raz wygrają na wyjeździe? Początek spotkania już dziś o godzinie 18 w słupskiej hali Gryfia. Koszykówka Michał Piątkowski michal.piatkowski@polskapress.pl Podopieczni Roberta Jakubiaka przełamali się i w ostatniej kolejce pokonali na wyjeździe Polfarmex Kutno - kibice liczą, że w sobotę wygrają drugi mecz z rzędu. Dla Czarnych była to pierwsza wygrana, po czterech ligowych porażkach. Mimo trudnych warunków, jakie postawili gospodarze, Czarne Pantery pokazały charakter i do końcowych sekund spotkania udanie walczyły o 2 punkty. Goście z Pruszkowa w ostatniej kolejce musieli uznać wyższość swoich przeciwników i przegrali na własnym parkiecie z Pogonią Prudnik 75:88. Sam mecz ważny jest dla układu tabeli. Oba zespoły mają taki sam bilans spotkań (4 wygrane, 6 porażek), a wygrany przybliży się w tabeli do upragnionej ósemki. Dzisiejszy pojedynek będzie też szczególny dla dwóch słupskich zawodników - Adriana Kordalskiego oraz Damiana Cechniaka, którzy ostatnie lata spędzili właśnie w zespole z Pruszkowa, gdzie podobnie jak w Słupsku byli pierwszoplanowymi postaciami. W ostatniej kolejce Czarni zwyciężyli, ale to nie dwa punkty były najważniejsze, a zdjęcie presji, która towarzyszyła im od kilku kolejek. W Kutnie bardzo dobre zawody rozegrał wracający do swojej stabilnej formy Mantas Cesnauskis, który szczególnie w rzutach za trzy punkty był niezwykle groźny. Słabiej niż zwykle wyglądał Adrian Kordalski, który zanotował, aż 9 strat, ale w jego przypadku wytłumaczeniem było zatrucie, z którym zmagał się także w trakcie trwania meczu. Kolejny raz bardzo solidnie zaprezentował się Hubert Wyszkowski - wychowanek Czarnych zapisał na swoim koncie 13 punktów oraz 7 zbiórek i w trzecim już meczu z rzędu udowodnił, że staję się co raz ważniejszym ogniwem całej drużyny. W Kutnie po kilku słabszych spotkaniach dobrze zagrał kapitan Łukasz Seweryn. Rzucający na dobrej skuteczności trafiał za trzy punkty (50%), a swoim doświadczeniem potrafił wprowadzić spokój do gry zespołu w kluczowych momentach meczu. Drużyna z Pruszkowa to typowa ekipa własnego boiska, która nie potrafiła jeszcze w tym sezonie wygrać na obcym parkiecie. Najlepszym strzelcem drużyny prowadzonej przez Andrzeja Kierlewicza jest Karol Kamiński. Rzucający Znicza w każdym spotkaniu notuje średnio prawie 19 punktów na mecz, co czyni go czwartym strzelcem całych pierwszoligowych rozgrywek. ©® PHkanożna W Bytowie liczą i czekają na zwycięstwo Bytovii Piłkarze Bytovii staną przed wielką szansą na przełamanie złej passy bez zwycięstwa. Okazja jest wyjątkowa, bo na bytowskim stadionie podopieczni Adriana Stawskiego grać będą z najsłabszą ekipą w rozgrywkach Fortuny I ligi. Przed zimą dobrze byłoby się pożegnać ze swoimi kibicami z kompletem punktów. Mecz Bytovia - Garbarnia Kraków odbędzie się w sobotę (24.11) o godz. * 16. Sympatycy futbolu są mile widziani na obiekcie przy ul. A. Mickiewicza. Pomóżmy Czarnym Wilkom swoją obecnością i dopingiem! Sprzedaż biletów (normalny 10 zł, ulgowy 7 zł) w kasie stadionowej od godz. 14. (fen) Tentsstpkmy . Ostatnia rywalizacja Pingpongiści po raz piąty i ostatni spotkają się w małej sali ZSP (ul. Wł. Sikorskiego 35) w Bytowie. Tam przeprowadzone zostaną zawody w ramach XXXI Grand Prix Bytów 2018. Granie w niedzielę: godz. 10 - kobiety i juniorzy, godz. 12.30-seniorzy, (fen) Boks I Ogólnopolska Gala Białych Kołnierzyków w sobotę w Kobylnicy W sobotę o godz. 18 odbędzie się I Ogólnopolska Gala Białych Kołnierzyków w Kobylnicy. Kibiców zapraszamy do hali sportowej w Zespole Szkół Samorządowych przy ul. Głównej 63. Patronat nad imprezą objął Leszek Kuliński, wójt gminy Kobylnica. W programie przewidziano 6 walk „białych kołnierzyków", czyli osób. które nie są czynnymi zawodnikami, a boks traktują jak hobby. Dodatkowo będzie kilka pojedynków pokazowych boksu olimpijskiego. Wstęp wolny, (fen) Dominacja ustczan Dziewiąty turniej brydżowy Jesiennego Grand Prix Ustki zakończył się triumfem usteckich graczy. Pierwsze miejsce zajęła para Zbigniew Czechowski - Wojciech Chilecki. Dalsza kolejność: 2. Leszek Chybowski - Jarosław Dymnicki, 3. Wiesław Rudnicki -Grzegorz Rybak (wszyscy Ustka). W długofalówce prowadzi W. Rudnicki. Lider ma 155 pkt. (fen) Dominika Gierczyńska i Krzysztof Mielnik to mistrzowie Słupska Słupskie Towarzystwo Brydżowe jest organizatorem otwartych mistrzostw Słupska w brydżu sportowym w pięciu kategoriach. Druga rywalizacja w kat. punktów meczowych (cav-śr) była w słupskiej sali Młodzieżowego Domu Kultury. Złotą parą, czyli mistrzowską, za zajęcie pierwszego miejsca zostali Dominika Gierczyńska (STB) i Krzysztof Mielnik (SDK Tczew). Drugie miejsce zdobył duet Mariusz Pankiewicz -Krzysztof Meyer (obaj Pianpur Sierakowice). Trzecia lokata przypadła parze Maria Tomczewska (Wimpel Gdańsk) - Jan Lange (Pianpur). Kolejne, czyli trzecie mistrzostwa, tym razem w kat. indywidualnej. Gry 29.11 (czwartek) o godz. 16.30 w Słupsku (ul. Szarych Szeregów (MDK). Konieczne są wcześniejsze zgłoszenia do sekretarza STB - Marii Tomczewskiej (nrtel. 663175 007). (fen). Słupszczanie zapraszają na strzelnicę Słupscy strzelcy. Od lewej: M. Kosidlak. S. Wojdziak. Z. Desperak, K. Wojtkowiak, K. Pellowska Strzelectwo Krzysztof Niekrasz krzysztotniekrasz @poiskapress.pl Dawniej był Gryf Słupsk. Teraz Klub Strzelecki Gryf Słupski jest kontynuatorem strzelectwa w Słupsku. Warto przypomnieć, że olimpijczykami z rodo- wodem słupskim byli Robert Kraskowski, Mirosława Sagun -Lewandowska. W Słupsku próbują nawiązać do pięknych medalowych tradycji. Obecnie z młodzieży do utalentowanych strzelców zaliczają się: Karolina Wojtkowiak, Jagoda Kiernicka, Kinga Pellowska, Mateusz Kosidlak, Sebastian Wojdziak, Zuzanna Desperak, Klub zaprasza dziewczęta i chłopców (13-15 lat) na zajęcia strzeleckie od poniedziałku do piątku w godz. 14-18 i w sobotę w godz. 9-13. Treningi są na strzelnicy sportowej przy ul. Zamiejskiej 30 w Słupsku. ©® --magazyn- KUCHNIA ■" rodzinny Bezpłatny dodatek do gazety. Sobota, 24 listopada 2018 r. ^Czarny kot i Jego tajemnice Jeden z najwybitniejszych aktorów gra teraz w serialu i nie ma z tym problemu H Andrzejkowe STR. 7-tO Andrzej Seweryn mm. 02 rodzinny i Irowie Glos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 AnnaCzerny-Marecka anna.marecka@polskapress.pl m CZARY MARY, NIE DO WIARY. WIERZYĆ NIE WIERZYC ALE TROCHĘ POWRÓŻYĆ W ANDRZEJKI NIE ZAWADZI Witamy w weekend Andrzejki co prawda przypadają dopiero za tydzień, ale zabawy organizowane są już w ten weekend. Oczywiście na wielu domówkach nie zabraknie andrzejkowych wróżb. Taka jest tradycja. Ta zabawa ma swoje źródło w ciekawości, co też przyniesie nam przyszłość. Jak wynika z badań CBOS, horoskopy czyta ponad połowa (55 procent) Polaków, a 46 procent z nich przyznaje, że kieruje się zawartymi w nich wskazaniami. Ponadto co siódmy Polak przyznaje się, że odwiedził kiedyś wróżkę! Podczas takich wizyt padają pytania o biznes, karierę, powodzenie w miłości. Wróżka zwylde wróży z dłoni, używa też szklanej kuli lub kart, wśród których największą sławę mają karty Tarota. O nich właśnie w dzisiejszym Magazynie Rodzinnym pisze Monika Kaczyńska. Uchyla nam rąbek ich tajemnicy na stronie U. A na stronie 13 (zwróćcie uwagę na numer) zwierzęcy behawiorysta tłumaczy, jakie to cechy czarnego kota sprawiły, że w naszych przesądach stał się pomocnikiem wiedźmy i sprawcą pechowych zdarzeń. Tyle na temat ducha andrzejkowych imprez, bo pomyśleliśmy także o ciele. Na naszych stronach kulinarnych (7-10) znajdziecie dzisiaj cały zestaw przepisów na przystawki, przekąski, dipy z warzywami, sałatki i napoje. Z nimi każde domowe przyjęcie na pewno będzie udane, a gospodarze nie będą musieli na nie wydać kroci i nie spędzą całego dnia w kuchni. Zapraszam także do lektury tekstów poświęconych zdrowiu, nowoczesnym metodom leczenia i profilaktyce, ze szcze-gólnym uwzględnieniem tematyki HIV (strona 4), który to wirus nie jest już, na szczęście, wyrokiem śmierci. Jak zwykle zrelaksujecie się, czytając nasze felietony i rozwiązując krzyżówkę. Życzę udanego weekendu ido zobaczenia za tydzień. \ NAPISZ, ZADZWOŃ, WYŚLIJ E MAILA CZEKAMY NA WASZE OPINIE Jeśli macie ochotę skomentować tematy poruszane w „Magazynie rodzinnym", piszcie i dzwońcie. Kontakt: Anna Czerny-Marecka, „Głos Pomorza", ul. H. Pobożnego 19, 76-200 Słupsk, anna.marecka@gp24.pl; tel. 59 848 8132. Rak prostaty to temat ważp dla mężczyzn dość wstydli\ Warto wiedzieć Rehabilitacja oddechowa szansą dla chorych na IPF IPF to idiopatyczne włóknie-nie płuc. Nie da się go wyleczyć, można jednak spowolnić proces rozwoju tej choroby. Najlepszym sposobem na samodzielną rehabilitację są ćwiczenia oddechowe. Płuca dotknięte idiopa-tycznym włóknieniem nie pracują sprawnie, przez co chorym ciężej jest oddychać. Zalecane jest, aby wykonywali ćwiczenia oddechowe poprawiające kondycję płuc i zwiększające ilość dostarczanego do organizmu tlenu. Najważniejsza jest systematyczność. Proste zestawy nie wymagają dużego wysiłku. Przykładem jest ćwiczenia wykonywane w pozycji stojącej, bądź siedzącej. Ręce prostujemy i unosimy ramiona do góry, wdychając powietrze nosem, a opuszczamy w dół, z wydechem ustami. Ćwiczenie wykonujemy co najmniej kilka razy. Zestawów ćwiczeń jest wiele i możemy je wykonywać sami, nawet kilka razy dziennie, bądź w większej grupie. - Bardzo ważne jest, aby chorzy wiedzieli, że poprzez systematyczne wykonywanie rehabilitacji oddechowej mogą poprawić jakość swojego życia. Zwiększona wydolność płuc, którą można uzyskać nakładem niewielkiej ilości siły, a jedynie chęciami i regularnością, przyniesie pozytywne skutki. Niewielka aktywność może zwiększyć objętość płuc nawet o 30%" -mówi dr hab. n. med. Katarzyna Lewandowska z Polskiego Towarzystwa Wspierania Chorych na IPF, ekspert kampanii Płuca Polski. Więcej na stronie: www.plucapolski.pl. cmara) Listopad to miesiąc profilaktyki w kierunku raka prostaty. Znar zapuszczają wąsy i poprzez akcję „Movember" nakłaniają do regularnych ba >por Zdrowie Magdalena Olechnowicz magdalena.olechnowia@polskapress.pl Listopad jest miesiącem pron-laktyki w kierunku raka prostaty. O chorobie rozmawiamy z dr. Bartoszem Itrychem. ordynatorem onkologii klinicznej i chemioterapii w Wojewódzkim Szpitalu Spegałi-stycznym w Słupsku. Jak często występującym schorzeniem jest rak prostaty i gruczołu krokowego? To jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych w Europie u mężczyzn powyżej 70. roku życia. Roczne tempo wzrostu zachorowalności szacuje się na poziomie 2-3%\według Krajowego RejestruNowo-tworów w 2015 roku w Polsce zarejestrowano 14 2lizacho-rowań na raka gruczołu krokowego. Zachorowalność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce jest niższa o około 45% w stosunku do krajów Unii Europejskiej. Jest on drugim, po raku płuca, nowotworem występującym u mężczyzn w Polsce. Jakie są pierwsze objawy, które powinny mężczyznę zaniepokoić i skłonić do badania? Większość RGK (od red. -rak gruczołu krokowego), 75%, jest wykrywana w stadium bezobjawowym, z chorobą ograniczoną do narządu. Ewentualne objawy ze strony dolnych dróg moczowych Dr Bartosz Itrych. ordynator oddziału onkologii klinicznej i chemioterapii w Wojewódzkim Szpitalu Speęj< wiążą się zazwyczaj ze współistniejącym łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. Nowotwory zaawansowane miejscowo mogą powodować utrudnienie odpływu moczu z pęcherza moczowego, przejawiające się objawami dyzurycznymi (od red. objawy dyzuryczne to wspólna nazwa dla różnych dolegliwości związanych z zaburzeniami pojawiającymi się podczas oddawania moczu), bólami w kroczu i podbrzuszu, a czasem może dochodzić do zatrzymania moczu. W stadium choroby przerzutowej, co stanowi mniej niż 10% nowych rozpoznań, głównie w przypadku przerzutów do układu kostnego, pierwszym objawem choroby mogą być bóle kostne oraz złamania patologiczne. Jakie badanie powinien wykonać mężczyzna, aby zdiagnozować chorobę? Podstawowym badaniem przedmiotowym jest badanie stercza przez odbytnicę, mo- gące ujawnić nadmierną twardość, wyczuwalny guzek lub masywny naciek nowotworowy sięgający do kości. Czułość izolowanego badania per rectum w diagnostyce raka stercza jest ograniczona, jednak stwierdzenie nieprawidłowości ma związek z większym stopniem złośliwości w skali Gleasona. Znaczenie oznaczeń stężenia PSA w surowicy krwi w ramach badań przesiewowych było analizowane w dwóch wielo-ośrodkowych badaniach kii- Co wiemy o higienie jamy ustnej? Myjemy zęby za kr Wszystko co musisz wiedzieć o higienie jamy ustnej i tym, jak choroby zębów wpły* Stomatologia Anna C zemy-Marecka anna.marecka@polskapress.pl Dbanie o higienę jamy ustnej wydaje się proste, jednak nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele błędów popełniamy w codziennej profilaktyce. Każdy powinien raz na 6 miesięcy zgłaszać się na wizytę kontrolną do stomatologa. Nawet jeśli wydaje nam się, że wszystko jest wporządku. Nie lubimy jednak chodzić do dentysty - wynika z badania przeprowadzonego przez Klinikę Implantologii i Stomatologii Estetycznej borczyk.pl. Przeciętnie odwiedzamy stomatologa raz na rok (32%) lub raz na dwa lata (17%). Duży odsetek Polaków zdecydowanie unika dentysty - ostatni raz byli u niego ponad 3 lata temu (27%). Jedynie 24% ankietowanych odwiedza gabi- net stomatologiczny co 6 miesięcy. Robimy też błędy w codziennej higienie jamy ustnej. Panuje przekonanie, że po jedzeniu powinniśmy natychmiast umyć zęby, a to negatywnie wpływa na szkliwo. Po posiłku warto przepłukać usta wodą, a dopiero po ok. pół godzinie umyć zęby. Pacjenci zwykle pytają, jakie pasty są najlepsze. Natomiast większą uwagę należa- łoby zwrócić na szczoteczkę do zębów. W sprzedaży są twarde, średnie, miękkie i super miękkie. Jaką wybrać? To zależy od stanu zębów i dziąseł. - Dlatego dobór szczoteczki zawsze warto skonsultować ze stomatologiem -tłumaczy lek. dent. Kamila Gądek z Kliniki borczyk.pl. Na mycie zębów powinniśmy przeznaczać około 3 minut. Szczoteczkę zaś wymieniać co 3 miesiące. Mało Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 rodzinny zdrowie 03 choć v-biznesu mężczyźni idomość. ycznym w Słupsku * mężnych przeprowadzonych w populacji mieszkańców USA i Europy. Po 7 latach obserwacji stwierdzono, że wykrywalność raka gruczołu krokowego jest wyższa wśród mężczyzn poddanych badaniom przesiewowym. Jak wygląda leczenie? Czy rak prostaty to nowotwór uleczalny? Leczenie chirurgiczne polega na radykalnym usunięciu całej prostaty, pęcherzyków nasiennych, końcowych odcinków nasieniowodów, a czasami również na wycięciu regionalnych węzłów chłonnych. Celem radykalnej prostatektomii (RP) jest doszczętne usunięcie nowotworu z dążeniem do zachowania trzymania moczu i potencji. Prostatektomia jest jedyną formą leczenia, która w prospektywnym badaniu z ran-domizacją wykazała przewagę nad wyłączną obserwacją. W grupie niskiego ryzyka RP stanowi alternatywę dla aktywnego nadzoru i radioterapii (RTH). Radioterapia jest drugą po chirurgii metodą radykalnego leczenia chorych na zlokalizowanego raka gruczołu krokowego. Może polegać na teleterapii lub brachy-terapii stosowanych samodzielnie lub w skojarzeniu, łącznie z hormonoterapią (HTH). Czy rak prostaty jest uwarunkowany genetycznie? Uważa się, że do czynników zwiększających ryzyko zachorowania należą wiek (zmiana statusu hormonalnego - przewaga estrogenów), rasa czarna, czynniki genetyczne, czynniki środowiskowe, przewlekły stan zapalny. Wiek chorego i PIN stanowią wspólnie najsilniejszy czynnik ryzyka raka gruczołu krokowego. Predyspozycje genetyczne dotyczą około 9% przypadków. Stopień ryzyka wzrasta wraz z liczbą krewnych z rozpoznaniem raka gruczołu krokowego. Ryzyko wzrasta dwukrotnie, jeżeli chorobę rozpoznano u krewnego I stopnia (ojciec lub brat). Rak gruczołu krokowego związany z mutacjami genu BRCA2 jest agresywny i częściej oraz wcześniej prowadzi do rozwoju przerzutów. Obok zmutowanych genów BRCA także inne geny, jeżeli uległy mutacji, mogą prowadzić do wystąpienia raka gruczołu krokowego. Kolejne badania powiązały także zmiany w genie H0XBl3 z wystąpieniem raka gruczołu krokowego. Obok tych raczej rzadkich genów o znacz- nej penetracji istnieje też duża liczba mutacji i wariantów genów, które wprawdzie podwyższają ryzyko zachorowania na raka gruczołu krokowego, lecz wykazują niewielką penetrację. Przykładem są tutaj warianty genów związane ze wzrostem człowieka. Wzrost związany jest z genami powiązanymi z ekspresją IGF1 i receptora IGF1, uznawanych również za geny związane z rozwojem raka gruczołu krokowego. Na warsztatach dla chorych i ich bliskich, które organizowane są w wielu szpitalach, także w Słupsku. obecny był także psycholog. Jak jest jego rola w leczeniu pacjenta z nowotworem? Choroby nowotworowe wywołują uczucie lęku i bezradności. Przewlekłe choroby o niepewnym rokowaniu stanowią poważne wyzwanie pod względem fizycznym, emocjonalnym, rodzinnym, społecznym, duchowym i materialnym. Długi czas trwania choroby, trudne leczenie powodują uczucie silny i przewlekły stres psychologiczny, tak zwany dystres. Dystresem w chorobach nowotworowych jest nieprzyjemne przeżycie o podłożu psychologicznym, społecznym i duchowym. Aktywne wsparcie ze strony psychologa umożliwia często podjęcie i prowadzenie leczenia. Movember (zbitka angielskich słów moustache, wąsy, i November. listopad) -to coroczna. trwająca miesiąc akcja. w której udział polega na zapuszczeniu przez mężczyzn wąsów w listopadzie. Jej celem jest podniesienie świadomości społecznej na temat problemów zdrowotnych mężczyzn, przede wszystkim raka prostaty i innych rodzajów raka dotykających mężczyzn. Przywędro-wał do Polski w 2014 roku. Od tego czasu w listopadzie organizowane są liczne wydarzenia uświadamiające. tko, za rzadko zmieniamy szczoteczki T rwoi organizm kto używa też nitki dentystycznej, a jest to skuteczny sposób na pozbycie się resztek jedzenia z przestrzeni międzyzębowych. Prawidłowa higiena jamy ustnej ma wpływ na zdrowie całego organizmu. Zmiany skórne, problemy z oczami, choroby serca, nerek czy stawów, a nawet alergie mogą być spowodowane ogniskami zapalnymi zlokalizowanymi w jamie ustnej. - W jamie ustnej człowieka stale bytują miliony bakterii i grzybów. Kiedy jesteśmy zdrowi, bakterie dobre hamują rozwój i namnażanie się tych złych. Gdy równowaga biologiczna jest zakłócona, bakterie mogą być groźnymi czynnikami chorobotwórczymi - mówi lek. dent. Kamila Gądek. Bakterie jamy ustnej lub ich toksyny, wraz z krwiobie-giem docierają do odległych nizm. narządów, powodując rozwój tzw. chorób odogniskowych. Dodatkowo system odpornościowy, przy okazji zwalczania bakterii w jamie ustnej, niszczy zdrowe tkanki i narządy. Ciągła mobilizacja systemów obronnych organizmu i skupienie się na walce z patogenami jamy ustnej powoduje również uśpienie reakcji na groźne patogeny zewnętrzne atakujące orga- Z kalendarza: 15 listopada - Światowy Dzień Rzucania Palenia Dla wielu kobiet lęk przed przytyciem po rzuceniu palenia jest bardziej realny niż strach przed rakiem Codziennie po papierosa sięga prawie 8 milionów Polaków, w tym 3 miliony kobiet. Wśród nich 6% to panie w ciąży. Palą szczególnie mieszkanki miast, w każdym wieku. Skutek? Co roku ponad 22 tysiące Polaków słyszy diagnozę raka płuca. W tej liczbie jest 7,5 tysiąca kobiet i z roku na rok liczba ta rośnie. Wzrasta zarówno liczba zachorowań, jak i zgonów na raka płuca wśród kobiet. Dlaczego, pomimo wzrostu świadomości skutków palenia, tyle kobiet naraża zdrowie swoje i bliskich? - Powodów jest kilka -mówi prof. Joanna Choro-stowska-Wynimko, kierownik Zakładu Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie. - Pomimo mody na niepalenie, nadal w mediach pojawiają się piękne kobiety czy przystojni mężczyźni z papierosem w dłoni, a to działa na wyobraźnię. Kolejną wymówką jest lęk przed przybraniem na wadze po rzuceniu palenia. Dla wielu kobiet ta obawa jest bardziej realna niż strach przed rakiem. Tymczasem można skutecznie rzucić palenie bez nadmiernego wzrostu wagi ciała, co oczywiście wymaga pewnego wysiłku, jednak warto go ponieść. Skorzystają nie tylko płuca, ale również skóra i zęby, które ulegają ogromnej dewastacji w starciu z dymem tytoniowym - dodaje prof. Chorostowska-Wynimko. Pomimo znacznej poprawy postaw kobiet ciężarnych na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, nadal około 6% z nich nie decyduje się na zerwanie z nałogiem. W efekcie co roku rodzi się około 25 tysięcy dzieci, które już w życiu płodowym eksponowane śą na dym tytoniowy. - Płód pali i pije wraz z matką. Wydaje się, że odsetek kobiet palących jest większy niż deklarują w badaniach zawartych w raporcie z badania „Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży" z 2017 roku. Przez lata swojej pracy miałam wielokrotnie kontakt z noworodkami, których matki nie zaprzestały palenia. Wiadomo, że substancje zawarte w dymie tytoniowym upośledzają transport substancji odżywczych od matki do płodu przez łożysko. Wiąże się to ze zmniejszoną masą ciała noworodka urodzonego o czasie nawet o 300 gramów, a także ze zmniejszeniem obwodu głowy, co może być konsekwencją zaburzonego rozwoju mózgu. Udowodniony jest wpływ palenia na patologię ciąży, na wzrost liczby » ł% a k W rzuceniu palenia może pomóc bezpłatna aplikacja na smartfony: www.promocjazdrowia.pl lub www.fzk.org.pl poronień i porodów przedwczesnych. Dym tytoniowy jest szczególnie groźny dla dzieci urodzonych przedwcześnie, z objawami przewlekłej choroby płuc, w przypadku takich dzieci szczególnie ważny jest bezwzględny zakaz palenia w ich otoczeniu. Palenie papierosów jest uznawane za jeden z kluczowych czynników nagłej śmierci łóżeczkowej, niekorzystnie też wpływa na jakość snu niemowlęcia - mówi prof. Maria Katarzyna Bor-szewska-Kornacka, prezes Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego, wieloletni kierownik Kliniki Neona-tologii i Intensywnej Terapii Noworodka WTJM. Palenie w ciąży zwiększa ryzyko wad rozwojowych, przedwczesnego porodu czy poronienia. Dzieci kobiet, które paliły w ciąży, rodzą się mniejsze, obciążone ryzykiem wielu schorzeń wynikających z palenia, takich jak nowotwory czy astma. Dodatkowo, gdy ktoś z bliskich pali papierosy w domu, to zarówno matka jak i dziecko narażeni są na bierne palenie. - Od 26 lat edukujemy Polki i Polaków na temat skutków palenia tytoniu i zachęcamy dó zerwania z nałogiem - mówi prof. Witold Zatoński, prezes Fundacji Promocja Zdrowia. - Od początku lat 90. prowadzimy akcję „Rzuć palenie razem z nami" i jest ona jedną z najskuteczniejszych inicjatyw zdrowotnych w Polsce. Jednak wzrost zapadalności na raka płuca szczególnie wśród Polek sprawia, że nie możemy spocząć na laurach, lecz powinniśmy zintensyfikować nasze działania. Chcemy skupić się na rodzinach spodziewających się dziecka. • V t"K Hi. I -" H > W \ Warto wesprzeć kobiety ciężarne w walce z nałogiem, ale należy także uświadomić członkom rodzin, jak szkodliwe jest dla płodu nie tylko palenie matki, ale również wdychanie dymu z papierosów, które oni palą w obecności ciężarnej kobiety. Z achęcamy wszystkich palących do podjęcia próby rzucenia palenia przy skorzystaniu z dostępnej pomocy - porady specjalisty, w tym farmaceuty, i leków, które w większości są dostępne bez recepty. Fundacja Promocja Zdrowia wraz z Fundacją MSD dla Zdrowia Kobiet przygotowują aplikację na smartfony, która ma wesprzeć motywację do rzucenia palenia. Specjalna sekcja przeznaczona jest dla kobiet w ciąży. - MSD jest jedną z największych firm farmaceutycznych na świecie, nie tylko wynajduje i produkuje innowacyjne leki, ale wiele wysiłków wkłada w edukację społeczeństwa. Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet, którą powołaliśmy 9 lat temu, rozwija i wspiera szereg inicjatyw z obszaru promocji zdrowia i profilaktyki chorób cywilizacyjnych - mówi Denis Vujicic, dyrektor zarządzający MSD Polska. - W Fundacji Promocja Zdrowia mamy wielkiego sojusznika w działaniach na rzecz profilaktyki raka płuca. Jesteśmy przekonani, że warto podjąć wysiłek i wspierać kobiety w rozstaniu się z paleniem papierosów. Bezpłatna aplikacja na smartfony dla osób zainteresowanych rzuceniem palenia będzie dostępna pod koniec listopada na stronach Fundacji Promocja Zdrowia www.pro-mocjazdrowia.pl oraz Fundacji MSD dla Zdrowia Kobiet www.fzk.Org.pl. (mara) 04 rodzinny zdrowie Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 HIV - TO NIE JEST WYROK lostępne jest leczenie najnowszym pozwala, by osoba seropozytywna żyła długo Zdrowie Paula Goszczyńska paula.goszczynska@polskapress.pl Szacuje się. że w Polsce każdego dnia o zakażeniu wirusem HIV dowiadują się 3-4 nowe osoby. Najważniejsze jest. aby jak najszybciej znalazły się pod opieką lekarzy i rozpoczęty leczenie. W tym roku jesienna edycja Europejskiego Tygodnia Testowania na HIV trwać będzie od 23 do 30 listopada i będzie bezpośrednio poprzedzała datę 1 grudnia - który ustanowiony jest Światowym Dniem AIDS. Głównym celem wydarzenia jest umożliwienie jak największej liczbie osób wykonania testu diagnostycznego w kierunku HIV. Przede wszystkim nie należy traktować zakażenia wirusem HIV jako wyroku. Szybkie wykonanie testu oraz rozpoczęcie leczenia może znacznie zwiększyć szansę na długie życie. HIV - co to za wirus? HIV, czyli ludzki wirus upośledzenia odporności, atakuje komórki układu immunologicznego i niszczy je. To sprawia, że nasz układ odpornościowy nie działa tak jak powinien, a co za tym idzie ma problem ze zwalczaniem infekcji. Organizm staje się bezbronny nawet wobec chorób, z którymi w normalnym stanie bez problemu by sobie poradził. Zwlekanie ze zgłoszeniem się do lekarza zajmującego się leczeniem osób zarażonych HIV sprawi, że po około 7-10 latach od zakażenia rozwinie się AIDS -choroba zagrażająca życiu. Kto powinien wykonać test? Każdy z nas wchodząc w relacje seksualne musi pamiętać, że odpowiada za zdrowie swoje, ale także zdrowie swojego partnera. Ryzykowne zachowania seksualne zwiększają ryzyko zakażenia się wirusem HIV. Co to oznacza? Jeżeli ktoś podejmuje zachowanie seksualne i nie używa prezerwatywy lub nie wie z kim współżył, to oznacza, że podjął ryzyko. W takich sytuacjach może bowiem dojść do zakażenia wirusem HIV. Niestety, objawy, które zasu- 1 - it Pamiętaj, że wczesne rozpoznanie zakażenia wirusem HIV daje szansę na długie i szczęśliwe życie. Wiedza o chorobie umożliwia skorzystanie z dostępnych terapii i szansy na ochronę najbliższych gerowałyby nam, że coś jest nie tak ,jnogą pojawić się dopiero po kilku latach od zakażenia. Tymczasem tutaj liczy się czas. Liczne badania kliniczne potwierdzają, że szybkie obniżenie poziomu wirusa do poziomu niewykrywalnego pozwala na ograniczenie skutków zdrowotnych zakażenia i minimalizuje ryzyko zakażenia innych osób. Co prawda wirusa nie da się wyleczyć całkowicie, lecz stosowane terapie antyretrowirusowe mają na celu zatrzymanie podziałów wirusa w organizmie. Należy wiedzieć, że rozpoznanie zakażenia HIV jest możliwe dopiero wtedy, gdy wynik testu potwierdzenia jest dodatni. Jeśli wykonałeś/wykonałaś tylko test przesiewowy, to wynik dodatni (nieujemny) nie musi oznaczać, że jesteś zakażo- wjwcci łfwGSWęCjr xm\m ny/zakażona HIV. W celu rozpoznania zakażenia niezbędne jest wykonanie testu potwierdzenia. - Można go wykonać anonimowo, bezpłatnie i bez skierowania w jednym z 31 punktów konsultacyjno-diagnostycz-nych znajdujących się na terenie naszego kraju - informuje Anna Marzec-Bogu-sławska, dyrektor Krajowego Centrum do spraw AIDS w Warszawie. Wynik dodatni - co dalej? Jeżeli wynik okazał się pozytywny, najważniejsze, aby zarejestrować się w poradni leczącej osoby zakażone HIV - nie jest potrzebne skierowanie. Ich aktualną listę można znaleźć na stronie Krajowego Centrum do spraw AIDS (www.aids.gov.pl). Na jednej z pierwszych wizyt lekarz zleci pobranie krwi - musi ocenić, w jakim stanie znajduje się układ odpornościowy (czyli sprawdzić liczbę limfocytów CD4), a także jak duża jest wiremia (ile wirusa jest w organizmie). Na tej podstawie podejmie decyzję, czy konieczne jest leczenie. Może się bowiem okazać, że lekarz zdecyduje, że terapia nie jest jeszcze potrzebna. Najnowsze leki już dostępne w Polsce Obecnie w Polsce osoba, która dowiaduje się, że jest seropozytywna (zakażona wirusem HIV) ma zapewnione leczenie najnowszymi lekami. Postęp w terapii zakażeń HIV, jaki się dokonał w ostatnich latach, doprowadził do opracowania nowych metod leczenia. Zamiast garści tabletek pacjent musi pamiętać tylko o jednej przyjmowanej codziennie. To wpływa na konsekwencję i sumienność w stosowaniu terapii. - Leki są coraz bardziej innowacyjne, stosuje się zdecydowanie bardziej zaawansowane technologie niż było to kilkanaście lat temu, dzięki czemu przy mniejszej ilości przyjmowanych leków osiąga się ten sam efekt terapeutyczny - mówi Anna Marzec-Bogusławska. Ponadto postęp w terapii antyretrowirusowej pozwolił znacząco wydłużyć życie pacjentów seropozytywnych. Zakażenie wirusem HIV uważa się obecnie za schorzenie przewlekłe, które wymaga od osób zakażonych kontynuacji wielolekowej terapii przez całe życie. Wczesne wykrycie infekcji i dobrze dobrane leczenie pozwala choremu dożyć późnej starości oraz zmniejsza ryzyko przeniesienia zakażenia na partnerów seksualnych czy noworodki. Terapia dwulekowa - skuteczność i komfort Jedną z nowoczesych metod leczenia zakażeń HIV jest terapia dwulekowa - kilka miesięcy temu Komisja Europejska wydała pozwolenie na dopuszczenie jej do obrotu w Polsce. To prawdziwa inno-waqa w leczeniu tego wirusa. Terapia dwulekowa (two drug regimen - 2DR) to uproszczony schemat leczenia infekcji HIV, który ogranicza się do podawania pacjentowi z supresją wiremii jedynie dwóch leków ARV (antyretrowirusowych). Terapia ta ma na celu zapewnienie takiego samego poziomu kontroli wirusologicznej, jak tradycyjna terapia trójlekowa, zmniejszając jednocześnie długoterminową ekspozycję na leki ARV. Dzięki temu pacjent nie stosuje większej ilości leków niż jest to naprawdę konieczne i terapia jest dla niego bardziej przyjazna. Mniej przyjmowanych leków oznacza również mniej skutków ubocznych. Długookresowa i skumulowana ekspozycja na leki ARV może być bowiem powiązana ze zwiększonym ryzykiem schorzeń związanych z leczeniem. To na przykład podwyższone ryzyko zawału, szybsze starzenie organizmu czy dolegliwości ze strony układu nerwowego. Konsekwencja w leczeniu kluczem do sukcesu Należy pamiętać, że terapia ma prawo zadziałać tylko wtedy, gdy będzie stosowana regularnie. Bardzo ważne jest, aby pacjent od początku leczenia miał świadomość istotności adherencji (przestrzegania ustalonego wspólnie z lekarzem planu leczenia) w skuteczności jego leczenia. Decyzja o terapii powinna być podjęta świadomie po rozmowie z lekarzem. Przyjmowanie preparatów nieregularnie i odstawianie leków grozi nieskutecznością terapii, a co gorsze rozwojem le-koopomości. To oznacza, że wirus stanie się oporny na dotychczas przyjmowane leki. Pamiętaj, że rozpoznanie zakażenia wirusem HIV daje szansę na długie i szczęśliwe życie. Wiedza o chorobie umożliwia skorzystanie z terapii i szansy na ochronę najbliższych. Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 05 MATERIAŁ INFORMACYJNY Healthcare WORKINGON BEHALFOF ViiV HEALTHCARE IN HIV 3/10 82% Tylko osób żyjących z infekcją HIV uważa się za otwartych pod kątem komunikowania swojego statusu serologicznego. (n=332)L2 osób uczestniczących w badaniu doświadczyło formy stygmatyzacji z powodu HIV w ostatnich 12 miesiącach. (n=909)u Autostygmatyzacja w dalszym ciągu ma znaczący wpływ na życie pacjentów, ponad 25% respondentów uważa, że bardzo często lub dość często obwinia samych siebie lub ma poczucie winy, a także potrzebę dyskrecji. (n=297)12 fVrspł»ktvwv IftCStdte • i m ¥ 72/ Rozmowa pacjentów i lekarzem respondentów uważa, że postęp w terapii HIV poprawi jakość ich życia. (n=987)12 badanych czasami boi się o długotrwałe efekty leków ARV. (n=733)3 łP-t badanych pacjentów swobodnie porusza niepokojące ich kwestie ze swoim lekarzem. (n=789)3 Postęp w terapii antyretrowirusowej przyniósł znaczący wpływ na długość życia osób z infekcję HIV, natomiast spostrzeżenia z badania Positive Perspective posłużą nam, aby lepiej zrozumieć punkt widzenia pacjentów seropozytywnych oraz zaadresować ich potrzeby: Stygmatyzacja oraz dyskryminacja w społeczeństwie Wsparcie psychológiczne i samopoczucie Poprawa adherencji i satysfakcji z terapii Optymalna komunikacja pomiędzy lekarzem a pacjentem seropozytywnym Pełny raport dostępny na stronie: https://livtife.com/cc(ntent/dam/cf-viiv/livlife/en_GB/Flt-JAL._Posinve%20PerspectK'e5%20survev._Pcitient.pdf 0 badaniu Pozytywna Perspektywa: Badanie było sponsorowane przez ViiV Healthcare, a przeprowadzone przez niezaieżnq agencję badawczq, GfK UK Limited. Badanie przeprowadzono w 9 krajach (Austria, Australia, Kanada, Francja. Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania 1 USA) na grupie 1111 osób seropozytywnych (PLHiV). Osoby te zostały zrekrutowane do badania przy pomocy fundacji, grup pacjenckich, organizacji pozarza.dowych. zrzeszeń pacjentów działających online oraz poprzez promocję badania w mediach społecznościąwych (Face-book, insfagram, Twitter), w każdym z wyrrteniowyc h krajów. Kwestionariusz badania przygotowany zosta; przez ViiV Healthcare, we współpracy z GfK UK Limited oraz w porozumieniu z zewnętrznym Komitetem Ekspertów, ztożonym z osób profesjonalnie zaangażowanych w tematykę HIV. Dane z badania Rositr/e Perepectiye należq do ViV Healthcare i będą sukcesywnie prezentowane na konferencjach, w zależności od zaakceptowania akstraktu. - Referencje 1. Murungi A, et fal. Experience of living with HIV: Diagnosis 8. Disclosure findings from tha Positive Perspectiyes study. Presented at the IAS Conference on HIV Science (IAS 2017), 23-26 July 2017, Paris, France. Abstract: WEPED i 423 2. Positive Perspectiyes Survey. 2017. Raport dostępny na https://ivife.com/content/dam/cfrviiv/'av6fe/en_GB/f:INAŁ_Po5itive%20Perspectives%20survey_Patient.pdf [Dostęp 09.10.18r.j 3. Young B. et ai. Patient Experience & Views on Antiretroviral Treatment - Findings from the Positive Perspectiyes Suryey. Presented at the Infectiou* Disease Week {iD Week conference), 4-8 October 2017 bSan Diego, USA. Abstract number # 1393.4. Marcotufo S, et ai. EU Patient Expeiience & Views on Antiretroviral Treatment - Findings from the Positiye Perspectiyes Suryey. Presented at the lóth European AIDS Conference (EACS), 25-27 October 20I7, Milan, Itary. Abstract number *i PE2 5/9. Treści zamieszczane w materiale majq wyłącznie char jkrer informacyjny i nie mogq zostąpić konsuliacjt lekaaa. Podanie ieku może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych. Wszystkie działania niepożądane produktów leczniczych należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań rrodufctów Leśniczych Urzędu Rejesiracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobojczych; Al. Jerozolimskie I8IC. 02-222 Warszawa, teł. (22) 492-13-01. fax (22) 492-13-09, zgoanie z zasadami monitorowania bezpie-czeńslwa produktów leczniczych. Formularz zgłoszenia nteoożądanego działania produkhli ieczniczego dostępny jest na stronie Urzędu http://www.urpl gov.pl lub Podmiotu Odpowiedzialnego, którego lo zgłoszenie dotyczy. GSK Commerciai Sp. z o.o. ul. Rzymowskiego 53,02- 697 Warszawa lei.: 22 576 90 00 fax.: 22 576 90 01 pl.gsk.corV| Październik 2018 PL/HIVP/0021/17{1) 06 rodzinny zdrowie Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 Jolanta Gromadzka-Anzełewkz j.gromadzka@prasa.gda.pl To historia o człowieku głęboko doświadczonym przez Los, który wciąż jeszcze potrafi się uśmiechać i lekarzach, którzy mimo zdobytej już wiedzy i doświadczenia, wciąż chce się uczyć nowych metod leczenia i sięgać po nowatorskie met ody by ratować życie swoich paqnetów. Ireneusz Betlej, pierwszy pacjent, któremu przeszczepiono w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku wyspy trzustkowe - jak poinformował nas dr hab. n. med Andrzej Chamienia z Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych w UCK - właśnie opuścił szpital i wrócił do domu. W głosie lekarza wyczuć można było ostrożny optymizm. Pacjent nadal pozostanie pod ich opieką, będą teraz obserwować efekty tego zabiegu. Czy przeszczepione wyspy trzustkowe podejmą swoją funkcję? Czy będą produkować insulinę w ilości, która pozwoli zrezygnować z podawania jej w iniekcjach? Czy uda się przywrócić pacjentowi odczuwanie hipogli-kemii (czyli nagłego spadku poziomu cukru we krwi), która szczególnie groźna jest w nocy, podczas snu, gdy pacjent nie zdaje sobie z tego sprawy. A zagrożenie jest -z powodu niskiego poziomu cukru chory w każdej chwili może stracić przytomność. Nigdy się nie skarżył Ma zaledwie 41 lat, a jego historia choroby to już bardzo gruba książka. Gdy miał dziewięć lat, zachorował na cukrzycę typu I. Jak tłumaczą lekarze - spowodowana jest ona uszkodzeniem autoimmuno-logicznym trzustki. To tzw. , choroba z autoagresji, w której procesy zachodzące w układzie immunologicznym niszczą komórki wysp trzustkowych produkujące insulinę. Jej niedobór powoduje podwyższenie stężenia glukozy we krwi. Ten typ cukrzycy jest stosunkowo rzadki, rozpoznaje się go w ok. 10 proc. przypadków tej choroby. Najczęściej zapadają na nią dzieci i osoby w wieku poniżej 30 lat. Tak też było w przypadku Ireneusza. Od pierwszych lat szkoły podstawowej skazany był na zastrzyki z insuliny. Przez te 32 lata zmagania się z chorobą nigdy się z tego powodu nie skarżył. Niszcząca cukrzyca Cukrzyca nie miała jednak dla niego litości. Wysoki poziom cukru we krwi, którego, mimo ciągłego podawania insuliny, nie udało się wyregulować w szybkim tempie zniszczył 3 Ireneusz Betlej to pierwszy pacjent, któremu przeszczepiono w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku wyspy trzustkowe WYSPY LEKIEM \r\ Italem w Polsce, w którym prz0S :jent już wróci do domu, 0!0 zczepior !0k3rz.t: 'O mu naczynia krwionośne -małe i duże, uszkodził nerki i oczy. - Miałem 32 lata, gdy przeszczepiono mi nerkę i trzustkę - wspomina Ireneusz. Obie transplantacje przeszedł w warszawskim Szpitalu Dzieciątka Jezus. Przez siedem kolejnych lat jeździł tam na badania kontrolne. - Po dwóch latach trzustka uległa zniszczeniu. Nerka nadal pracuje. Przez cukrzycę stałem się niewidomy. Piętnaście lat temu straciłem wzrok - opowiada mężczyzna. Mimo ogromnego cierpienia nigdy się jednak nie załamał. Nadal był i jest optymistycznie nastawiony do życia, wrodzony optymizm sprawia, że wciąż ma siły do walki z ciężka chorobą. Rok temu trafił pod opiekę prof. dr hab. Alicji Dęb-skiej-Ślizień, jednej z najlepszych na Wybrzeżu specjalistów w zakresie chorób nerek Ireneusz zmaga się z cukrzycą od 32 lat. Od pierwszych lat podstawówki skazany był na zastrzyki z insuliny. Choroba zniszczyła mu trzustkę, stracił też wzrok i transplantacji narządów. To właśnie pani profesor zaproponowała mu przeszczep wysp trzustkowych - nowatorski zabieg, który miał jeden cel: wyrównanie niestabilnej cukrzycy. - Poziom cukru bardzo mi skakał. Raz był wysoki, a po podaniu insuliny gwałtownie spadał. Wiedziałem, że te spadki mogą mnie nawet zabić. Po krótkim namyśle zgodziłem się - przyznaje mężczyzna. Szpital w gotowości Idea przeczepienia wysp trzustkowych w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym narodziła się wiele lat temu. Jej „ojcem chrzestnym" jest prof. Piotr Witkowski, absolwent Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku, specjalista chirurg z zespołu prof. Zbigniewa Śledzińsldego, u którego zresztą zrobił doktorat. Po wyjeździe do USA, w 2010 prof. Witkowski rozpoczął program przeszczepiania wysp trzustkowych w University of Chicago. Do współpracy zaprosił kolegów z Gdańska, m. in. prof. Piotra Trzonkowskiego, późniejszego koordynatora podobnego projektu w GUMed i kierownika Zakładu Immunologii Klinicznej i Transplantologii GUMed. W ra- mach tej wspópracy spora część zespołu, który przygotowywał się do tej transplantacji, odbyła szkolenia w ośrodku w Chicago. Ważna jest współpraca Jak każda transplantacja, tak i ta to „gra zespołowa". Każdy z liczącego ponad 20 osób zespołu transplantacyjnego ma przypisaną jakąś rolę. Muszą być zgrani jak orkiestra. Jeden fałszywy ton może zdecydować o tym, że przeszczep się nie uda. W UCK należą do zespołu najlepsi specjaliści w swoich dziedzinach. Kwalifikacją, przygotowaniem Ireneusza do zabiegu, a potem bardzo trudnym prowadzeniem w okresie pooperacyjnym zajmowali się lekarze z Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, sam przeszczep wykonał radiolog interwencyjny z Zakładu Radiologii. Z założenia przeszczep wysp trzustkowych miał być mało inwazyjny, jednak na wszelki wypadek w pobliżu ,czuwali" chirurdzy z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej. Niezwykle ważną zadania należało do „zaplecza",które zwykle pozostaje anonimowe. Laboratorium HLA zajęło się doborem zgod- so - po raz pierwszy -ważnie go obserwuje negopod względem immunologicznym dawcy i biorcy. Z pobranej od dawcy tzustki w laboratorium Cell-T wyizolowano wyspy trzustkowe, które następnie przekazano do szpitalnego Banku Tkanek i Komórek. Tam zostały powtórnie skontrolowane i dopuszczone do przeszczepu. Z uwagi na to, że przeszczep jest ogromnym wyzwaniem logistycznym, bardzo ważną rolę odgrywa koordynator transplantacji. Jak podkreśla dr hab. med. Tomasz Stefaniak, dyrektor UCK ds. lecznictwa - wszystkie jednostki zaangażowane w przeszczep zdały egzamin ze współpracy na piątkę. Godzina zero Wyspy trzustkowe podano Ireneuszowi do wątroby, wykorzystując technikę minimalnie inwazyjnej. W początkowym etapie dr Tomasz Gorycki - radiolog interwencyjny (czyli taki, który przeprowadza również zabiegi) musiał ustalić położenie gałęzi żyły wrotnej za pomocą tzw. przezskórnej ultrasonografii. - Następnie wkłuł się do żyły wrotnej i za pomocą specjalnej strzykawki wprowadził do niej wyspy trzustkowe - tłumaczy prof. Edyta Szurowska, kierownik Zakładu Radiologii i prorektor ds. klinicznych GUMed. Samo podanie (fachowo - infiizja) przebiega powoli i trwa 30 -45 minut. Komórki wysp. krążąc z krwią zagnieżdżają się następnie w wątrobie izaczy-nają produkować insulinę. Wątroba jest narządem miąższowym, który przypomina sito. Stosunkowo duże struktury, jakimi są wyspy trzustkowe, nie mogą przepłynąć przez wątrobę i osiadają w jej miąższu. Sztuką jest natomiast prowadzenie pacjenta po przeszczepie. - Musi być ono skrupulatne, ponieważ choremu grozi szereg powikłań -wyjaśnia prof. Alicja Dębska--Ślizień. Aby zapobiec odrzuceniu wysp, trzeba było zwiększyć Ireneuszowi dawki leków immunosupresyjnych, które przyjmuje od chwili, gdy dostał nową nerkę. Gdy tylko szpital ogłosił, że po raz pierwszy przeszczepiono w nim wyspy trzustkowe, natychmiast ustawiła się na te zabiegi kolejka. Na razie w spisie MFZ nie ma jednak takiej procedury. Mimo że nie widzi, Ireneusz potrafi szybko i bezbłędnie obługiwać telefon komórkowy. Na pytanie, czym teraz się zajmuje, odpowiada „w domu zawsze jest coś do zrobienia". A w wolnym czasie uczy się grać na gitarze. Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 rodzinny kuchnia 07 WRÓŻENIE JEST MĘCZĄCE, TRZEBA SIĘ PO NIM CZYMŚ POSILIĆ Na imprezę andrzejkową wybieramy łatwe do serwowania potrawy Zakąski Hanna Wieczorek hanna.wieaorek@gazeta.wroc.pl Andrzejkowe zabawy to przede wszystkim domówki, które-jak wiadomo - rządzą się swoimi prawami. Jedno z najważniejszych mówi, że powinna to być impreza składkowa, a goście jako wpisowe przynoszą coś do jedzenia. I tu mamy najważniejszą dla nas część. Czym ma być owo „coś"? Propozycji jest oczywiście bardzo dużo, jednak powinniśmy kierować się kilkoma przesłankami: • nie ma sensu siedzieć godzinami w kuchni, a więc wybierajmy potrawy/zakąsia łatwe do przygotowania, • na domówkę nikt nie chodzi, by siedzieć przy stole, nasz wkład żywieniowy powinien więc być łatwy do podania (do zjedzenia takoż, odradzałabym na przykład ościste ryby), • warto dogadać się, co kto przynosi, by nie okazało się, że na stole stoją same sałatla jarzynowe, • wśród nas jest coraz więcej wegan i wegetarian, nie zapominajmy o nich, • na domówce nie powinno zabraknąć wody mineral- nej i innych napojów chłodzących, ustalmy, kto je przynosi. A teraz kilka przepisów. DOMOWE CHIPSY Składnio_ 8 buraków ocetbahaniuiyOdehoiiM wjcj) 2łyiklokJu sól morska Wykonanie Wyszorowane i obrane buraki kroimy na cienkie plasterki i wrzucamy do miski. Buraczane plastry delikatnie skrapiamyoctem balsamicznym, a następnie dodajemy olej i sól (jeśli chcemy, możemy dodać także trochę ulubionych przypraw, np. mielonej papryki, czosnku, a nawet bazylii i oregano) i dokładnie mieszamy. Na blasze do pieczenia wyłożonej pergaminem (papierem do pieczenia) rozkładamy warstwę naszych domowych chipsów. Pieczemy je przez półgodziny w piekarniku rozgrzanym do 140 stopni Celsjusza. Piekarnik najlepiej ustawić na termo-obieg. Podczas pieczenia powinniśmy od czasu do czasu zaglądać do piekarnika (możemy zostawić uchylone drzwiczki). Trzeba uważać, by chipsy się nie przypaliły. W podobny sposób można przygotować chipsy z selera, bata-tów, jarmużu, pietruszki, mar- chewki. Przy innych warzywach nie dodajemy jednak octu balsamicznego. WYTRAWNE MUFFINY Składniki: Składniki: szklanka mąki tyfiw Aa proszku do pieczenia łyżeczka sol pół szkłanid mleka ćwierć szklanki seria do smaro-wanb (modna zastąpić omem) 100 g sera pleśniowego 2gruszki wykonanie Gruszki obieramy i kroimy w niewielką kostkę, ser pleśniowy rozdrabniamy. Do jednej miski przesiewamy mąkę, dodajemy proszek do pieczenia oraz sól. W drugiej mieszamy mleko, jajko i serek do smarowania lub olej. Do mokrych składników dodajemy suche i dokładnie miszamy. Na koniec do ciasta dodajemy ser pleśniowy z gruszkami i jeszcze raz mieszamy. Tak przygotowanym ciastem napełniamy formy do muffinek. Muffiny pieczemy 20 minut w piekarniku nagrzanym do 200 st. Celsjusza. 2ły2łdmą|onezu 2 ogórki konserwowe 4 obraneją0a ugotowane na twardo lOOgszynłdUbhmefwęAiy 2łyfld maska przyprawy Wykonanie Zaczynamy od przekrojenia bagietki i wydrążenia jej (zostawiamy jednak dość solidną warstwę bułki pod skórką). Teraz przygotowujemy farsz. Jajka, ogórki i szynkę kroimy w drobną kosteczkę, dodajemy majonez i masło oraz przyprawy i dokładnie mieszamy. Połówki bagietki napełniamy farszem, dobrze dociskamy i wkładamy do lodówki. Podajemy, kiedy się schłodzi, krojąc przedtem bagietkę na dwucentymetrowe kawałki. Do farszu możemy dodać trochę zieleniny, np. posiekany szczypiorek, możemy też jeden ogórek konserwowy zastąpić odrobiną papryki lub grzybkami marynowanymi. b v> ,.' •->v W ■ i 08 rodzinny kuchnia Glos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24 25.11.2018 Jeśli nie mamy pomysłu na przystawkę, zróbmy kilka dipów i podąjmyje z warzywami. I dipy, i warzywa błyskawicznie znikną ze stołu Dip to nic innego jak gęsty, pikantny, zimny sos. Przygotowuje się je na bazie śmietany, jogurtu lub majonezu. Swój wyrazisty smak zawdzięcza dodatkom: aromatycznym ziołom, marynatom, owocom, przyprawom. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa dip, czyli zamaczać. Co zamaczamy w dipie? To już zależy od naszej inwencji, ja proponuję surowe wa- rzywa, np. marchewki, kala-repła, ogórki pokrajane w wysokie słupki. Świetnie się również nadaje papryka. Odważnym, którzy lubią nieco cierpkie smaki, polecam różyczki surowego kalafiora. Jakie dipy można przygotować? Poczynając od klasycznego czosnkowego, poprzez pomidorowy, z sera pleśniowego (ten idealnie komponuje się z surowymi warzywami), szpinakowy... Tutaj naprawdę mamy pole do popisu. I teraz szybki przepis na dip z sera pleśniowego. Składniki: 150 g sera z niebieską pleśnią, 150 g kwaśnej śmietany 18 proc., 2 łyżki majonezu, sok z 1/2 cytryny, szczypta białego pieprzu. Ser rozgniatamy widelcem, dodajemy pozostałe składniki i mieszamy. Miskę z dipem wkładamy do lodówki na co najmniej godzinę, (han) Kilka prostych przepisów na zakąski, które się idealnie nadadzą na andrzejkową domówkę. Ser w różnych postaciach, który możemy jeść solo lub dodać do sałatek, ślimaczki z ciasta francuskiego i wreszcie koreczki! Kto się oprze tym specjałom! Gouda marynowana z pepperoni i oliwkami Żółty ser marynowany z oliwkami i ostrą papryczką na pewno znajdzie swoich wielbicieli. Możemy go także użyć do przygotowania sałatki. Smacznego! SMadrifcfc_ 200gsera gouda w kawałku garść olwek zielonych z pestką 3 świeże papryki pepperoni 3 gałązki świeżego rozmarynu 200ml oleju raepnknwego tłoczonego na zhwio Ser kroimy w dwucentymetrowe kostki, dodajemy oliwki, pokrojoną w krążki paprykę i igiełki rozmarynu. Wszystkie składniki mieszamy, przekładamy do słoika i zalewamy olejem. Odstawiamy na parę dni, żeby rozmaryn i papryka uwolniły swój smak. Przepis marki MSM Mońki Homiłki, czyli biały ser marynowany w oleju Homiłki to danie kuchni łemkowskiej. Można je podawać jako zakąskę, dodawać do sałatek lub użyć jako jeden ze składników koreczków. Smacznego! Składniki:_ pół kilograma wiejskiego tłustego twarogu kawałek masła suszona mięta ząbek czosnku sól oraz ołej, zioła (np. tymianek, rozmaryn), czosnek i sól na zalewę Biały ser ucieramy z suszoną miętą, masłem, solą oraz czosnkiem przeciśniętym przez praskę. Kiedy składniki się połączą, robimy z masy kulki wielkości orzechów włoskich. Kulki układamy na blasze wyłożonej papiererm do pieczenia i suszymy przez godzinę w piekarniku rozgrzanym do 100 st. Celsjusza. Następnie blachę wyjmujemy z piekarnika i odstawiamy. kulki serowe wystygły. Wystudzone wkładamy do stoika i zalewamy olejem wymieszanym z ziołami i solą, do stoika dodajemy czosnek. Homiłki najlepiej przechowywać w lodówce. Ślimaczki z ciasta francuskiego Ciasto francuskie nie należy do najprostszych wypieków. Na szczęście można kupić je gotowe. Dla tych, którzy dbają o linię, są nawet wersje „odchudzone". Smacznego! SktatMkfc_ 200g szynki parzonej 200gśwleżydi pieczarek 2łyżkiok*i 200g startego żółtego sera 150gkapusty pekińskiej 4 sztiid pomidorów suszonych z oleju pieprz do smaku 2 opakowania gotowego ciasta francuskiego (po375gkażde) J*» Szynkę kroimy w drobną kostkę, pieczarki w plasterki i podsmażamy na oleju, aż z pieczarek odparuje woda. Kiedy wystygną, dodajemy do nich starty ser, suszone pomidory pokrojone w paseczki i drobno posiekaną kapustę. Doprawiamy do smaku pieprzem i solą oraz dokładnie mieszamy. Na płaty ciasta francuskiego równomiernie rozkładamy farsz, ciasto zwijamy w rulon i tniemy na parocentymetrowe krążki. Każdy krążek smarujemy rozkłóconym jajkiem i pieczemy w piekarniku rozgrzanym do 180 st. C na złoty kolor. Podajemy z ulubionym zimnym sosem, na przykład czosnkowym. Przepis marki MSM Mońki Proste koreczki z żółtego sera i oliwek Takie koreczki są idealnym daniem na każdą imprezę. Możemy przygotować je w wielu różnych wersjach, na przykład z orzechami włoskimi, warzywami, z homiłkami zamiast żółtego sera. Tu wszystko zależy od naszej inwencji. Smacznego! Składniki:_____ 30 dag żółtego sera w kawałku słoiczek zielonych oliwek 30 dkg szynki konserwowej w kawałku czerwona papryka wykałaczki Szynkę i żółty ser kroimy w kostkę (centymetr na centymetr). Umytą paprykę kroimy także w kostkę. Na wykałaczkę nabijamy szynkę, żółty ser, paprykę i oliwkę. Gotowe koreczki układamy na talerzu, tacy lub większej desce do krojenia. Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24 25.11.2018 rodzinny kuchnia 09 Warto pomyśleć o lekkiej sałatce na andrzejkową noc Na domówce nie może zabraknąć sałatki. Najczęściej jest to klasyczna sałatka jarzynowa, czasem z drobnymi modyfikacjami, np. majonez zastępuje się jogurtem. Warto jednak przygotować nieco lżejsze sałatki, na bazie np. rukoli lub roszponki. Ich zaletą jest to, że składniki możemy przynieść ze sobą i na miejscu przygotować świeżą sałatkę. Każdy ma oczywiście swój ulubiony przepis, ja na przykład uwielbiam sałatki z kozim serem we wszystkich możliwych od- mianach. Nie proponuję jednak takiego specjału na andrzejkową imprezę. Ser kozi ma swoich fanów i równie wielu zdecydowanych przeciwników. Lepiej więc przygotować potrawę, która będzie smakować wszystkim. Oto przepis na sałatkę z cukinią irukolą. Składniki: garść rukoli, cukinia, kilka zielonych oliwek, 2 czerwone pomidory, 2 łyżla pociętego na wiórki parmezanu Wykonanie: cukinię i pomidory dokładnie umyć i osuszyć. Następnie cukinię pokroić w plastry, a pomidory na połówki. Oproszone przyprawami warzywa ułożyć na ruszcie igrillować. Na talerzu ułożyć liście sałaty, dodać cukinię, pomidory i odsączone oliwki. Sałatkę skropić dressingiem. Składniki dressingu: łyżka octu balsamicznego, 4 łyżki oliwy extra vergine, szczypta soli (najlepiej morskiej lub himalajskiej) do smaku, szczypta pieprzu (najlepiej świeżo mielonego) do smaku, pół łyżki syropu klonowego, łyżeczka posiekanej świeżej bazylii, łyżeczka posiekanego świeżego oregano, 2-3 łyżki niegazowanej wody źródlanej, pół łyżeczki suszonego czosnku niedźwiedziego. Wykonanie: mieszamy przyprawy i zalewamy je wodą. Odstawiamy na pięć minut, następnie dodajemy ocet balsamiczny, syrop klonowy i oliwę. Mieszamy wszystko, aż składniki się połączą. Odstawiamy dressing na 5-10 minut i potem skrapiamy sałatkę, (han) Przepis ze stronyeisberg.pl m L Kilka propozycji na szybkie przekąski na ciepło.'Możemy przygotować frankfurterki w cieście francuskim, zapiekane ziemniaki w mundurkach lub zawijaski pieczarkowo-serowe w boczku Francki w cieście francuskim, czyli przekąska w śląskim stylu Składniki: paczka frankfurterek opakowanie dasta francuskiego jąjko bazylia i ziarna pieprzu do dekoracji, sól, pieprz, majeranek do smaku Zaczynamy od pokrojenia ciasta francuskiego na małe kwadraty. Na każdym z nich układamy frankfurterkę i zawijamy ją w ciasto. Tak przygotowane kiełbaski układamy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i smarujemy roztrzepanym jajkiem. Pieczemy w piekarniku nagrzanym do 180 stopni Celsjusza przez około 25 minut, aż ciasto się zrumieni. Smacznego! Przepis ze strony berger.biz.pl Ziemniaki w mundurkach zapiekane z kindziukiem i serem Składniki: 5śretHch ziemniaków 150g żółtego sera wkawaflai lOOgkindzUcawpłastiadi 50gorzediów włoskich 3gatązki świeżego rozmarynu 5-6 fisłków lubczyku 50 gzimnego masła Ziemniaki dokładnie myjemy i gotujemy (prawie do miękkości) włupinkach, następnieodcedzamy i pozostawiamy do ostygnięcia. Każdy ziemniak kroimy na pół i częściowo wydrążamy środki. Kindziuk kroimy w paseczki, dodajemy ser pokrojony w kostkę, posiekane zioła i orzechy oraz pokrojone w kostkę masło, wszystko mieszamy i tak przygotowanym nadzieniem faszerujemy połówki ziemniaków. Ziemniaki zapiekamy w piekarniku rozgrzanym do 180 st. Celsjusza do zrumienienia. Smacznego! przepis ze strony msm-monki.pl Zawijaski pieczarkowo-serowe w boczku Składniki: 12 świeżych, dużych pieczarek 200g sera żółtego pół pęczka natki pietruszki 2 ząbki czosnku 12 plasterków wędzonego boczku surowego grubo mielony pieprz do smaku Pieczarki czyścimy (ale nie obieramy), wycinamy nóżki i część miąższu. Ser trzemy na tarce o grubych oczkach, dodajemy posiekaną natkę pietruszki, rozdrobniony czosnek, pieprz, posiekane nóżki pieczarek i całość mieszamy. Tak przygotowanym farszem nadziewamy pieczarki, każdą owijamy plastrem boczku i spinamy wykałaczką. Następnie zapiekamy w piekarniku rozgrzanym do200st. Celsjusza, do momentu, kiedy boczek ładnie się zrumieni. Przepis ze strony msm-monki.pl WARTO WltrDZIEC PRZYSTAWKI, ZAKĄSKI I PRZEKĄSKI Przystawki, zakąski i przekąski wcale nie są synonimami. • Przystawki to potrawy podawane przed głównymi daniami. Niekiedy nazywane z francuskiego hors d'oeuvre (wersja spolszczona ordewry). Przystawki mogą być daniami zimnymi lub gorącymi. • Zakąski, czyli jedzenie spożywane po wypiciu wódki, szczególnie popularne w Rosji i innych krajach słowiańskich. Najczęściej spotykane zakąski to ogórki kiszone i śledzie w oleju. • Przekąska to rodzaj posiłku, który nie jest traktowany jako pełne danie, a raczej jako pożywienie, które zaspokaja mały głód pomiędzy posiłkami (śniadaniem, obiadem, kolacją). TYSIĄC ODMIAN Każdu kraj i region ma swoje przekąski. Niektóre z nich doskonale znamy, na przykład czeskie i słowackie Oblożene chlebićky to nic innego jak małe kanapki, takie na jeden „haps". Najbardziej znane przekąski to: • Deviled eggs - diabelskie jaja, czyli oberane ze skorupki jaja gotowane na twardo, przecięte na pół i faszerowane pastą z żółtka i różnych dodatków, np. majonezu i musztardy. • Tapas - hiszpańskie przystawki w Kraju Basków zwane pintxos od wbitych w nie wykałaczek. Do najbardziej znanych tapas należą: banderilla - pikle nadziewane na wykałaczkę, fuet - katalońska kiełbasa, montadito dejamón serrano - mała kanapka z szynką, mariscos - owoce morza, oliwki, oreja - ucho wołowe smażone we fryturze, patatas bravas - ziemniaki smażone w głębokim oleju. • Carpacrio - przystawka rodem z Italii, czyli bardzo cienko pokrojone lub rozbite płaty surowego mięsa, tradycyjnie wołowiny, choć dzisiaj przygotowuje się również carpaccio z cielęciny, łososia lub tuńczyka. Mięso zazwyczaj polane jest oliwą, sokiem z cytryny i podawane z dodatkami, np. sałatami i cienko pokrojonymi serami. • Cruditśs - francuska przystawka - surowe warzywa maczane w różnych sosach. • Arjgełs on horseback - anioły na koniach to ostrygi z przyprawami owinięte boczkiem i zapiekane. Inna wersja to diabły na koniach, gdzie ostrygi są zastąpione suszonymi owocami. • Pigs in a blanket - świnie w kocu, czyli zapiekane kiełbaski owinięte w ciasto lub boczek (bekon). (HAN) 10 rodzinny kuchnia Głos Dziennik Pomorza Sobota niedziela, 24 25.11.2018 nego owocu oraz wina. Dzisiaj zazwyczaj najczęściej sporządza się go z herbaty, cukru, przypraw, owoców, soków owocowych oraz alkoholu (rumu lub wódki), a czasem z samego rumu i soku. My jednak namawiamy do przygotowania pon-czu bezlkoholowego. Składniki:__ kilogram owoców, tutaj możemy dać pole naszej wyobraźni. Do ponczu świetnie się nadają winogrona (świeże), ananas (może być z puszkO. brzoskwinie (również mogą być z puszki). truskawki, mango, banany, jabłka 3 łyżki cukru 700ml schłodzonej herbaty owocowej 1.5 litra wody mineralnej, kostki lodu Zaparzamy herbatę owocową (powinna być dość mocna, a więc należy użyć co najmniej 4 torebek). Odstawiamy, żeby wystygła. Obieramy owoce i kroimy je w kostkę. Wrzucamy do sporej szklanej misy, zasypujemy cukrem i odstawiamy na pół godziny. Następnie zalewamy chłodną już herbatą. Poncz powinien się dobrze przegryźć, dlatego dobrze byłoby zrobić go jakąś godzinę przed podaniem gościom. Bezpośrednio przed wydaniem ponczu dopełniamy misę wodą i kostkami lodu. Dobra lemoniada w każdej sytuacji ugasi pragnienie nasze i naszych gości Napoje Łiłfodzące Hanna Wieczorek hanna.wieaorek@gazeta.wroc.pl Rozbawieni i rozgrzani goście chętnie wypiją jakieś orzeźwiające napoje. Pomyślmy więc nad alternatywą dla wody mineralnej, coli czy soków owocowych. a imprezie andrzejkowej nie może oczywiście zabraknąć napojów orzeź- Kawa, herbata i inne napoje na andrzejki Dobrą kawą i herbatą mało kto )ogardzi, a go oprócz tego można podać - spragnionyiftgośąpm?, . .. wiających. Najprostszym wyjściem jest przygotowanie lemoniady, niekoniecznie tej klasycznej. A co możemy zaproponować oprócz tego? Zaczniemy od orzeźwiającego zielonego koktajlu. Składniki:_ 2 świeże ogórki dojrzałe awokado 2 garści młodego szpinaku pomarańcza szklanka soku jabłkowego 40 g młodego jarmużu Ogórki i pomarańczę obieramy i kroimy w kostkę. Z awokado wyjmujemy pestkę, obieramy skórkę i kromy na mniejsze kawałki. Pokrojone składniki wrzucamy do blendera, dodajemy świeży jarmuż i szpinak, a na koniec dolewamy sok jabłkowy i blendujemy. Zielony koktajl przelewamy do szklanki i podajemy. Przepis ze strony eisberg.pl Teraz zapraszamy na napój w stylu mojito. Składniki:_____ 2limonki cukier trzcinowy kilka listków świeżej mięty kruszony lód sprite woda gazowana Limonki dokładnie szorujemy (możemy też wyparzyć). Połowę jednej kroimy w plastry, z reszty wyciskamy sok. Na dnie wysokiej szklanki kładziemy przekrojony na pół plasterek limonld, zasypujemy cukrem i delikatnie rozgniatamy cukier. Do szklanki wsypujemy pokruszony lód (do 1/3 wysokości), następnie dorzucamy plasterki limonki oraz liście mięty, zalewamy sokiem z limonld oraz wodą i spritem w proporcji jeden do jednego. I jeszcze jedna propozycja - napój na bazie grejpfruta. Składniki:__ kilka mrożonych truskawek czerwony grejpfrut kilka listków mięty woda Truskawki kroimy na pół i wrzucamy do dzbanka. Obieramy grejpfruta, kroimy w kostkę i również dodajemy do dzbanka. Dorzucamy kilka listków umytej mięty i całość zalewamy wodą. Dzbanek wstawiamy do lodówki. Podajemy, kiedy napój się schłodzi. Teraz parę słów o ponczu. Napój ten pochodzi z Indii, może być podawany na ciepło lub na zimno. Przygotowywany jest dla większej liczby osób i podawany w wazie lub misie. Pierwotnie jego składnikiem zawsze był alkohol, najczęściej wino. Początkowo przygotowywano go z pięciu składników: herba-. ty, cukruj cytryny i dowol- Głos Dziennik Pomorza Sobota niedziela, 24 25.11.2018 rodzinny 11 Co kryje się w przyszłości? Nie wszystko jest zapisane 11 lic Monia Kaczyńska mJoczynska@glo5.com Dła jednych przyszłość jest nie-przenioiiona. inni wierzą wlos zapisany wgwiazdach.Tyłko niektórzy próbują zajrzeć za zasłonę, za którą kryje się jutro. zy przychodząc na świat, realizujemy z góry ustalony plan? Czy w dniu naszych narodzin wszystkie drogi stoją przed nami otworem, a nadajemy życiu kierunek swoimi wyborami? Co sprawia, że jesteśmy w tym, a nie innym miejscu? Co spotka nas jutro? Dlaczego tak bardzo chcemy uchylić choćby rąbka zasłony, za którą ukrywa się przyszłość. Tarocistka Grażyna Rybar-czyk-Sosińska odpowiada cytatem: „ludzie ograbieni ze wszystkiego szukają ocalenia u sił nadprzyrodzonych". - Trafiają do mnie przede wszystkim ludzie w sytuacjach kryzysowych - mówi. - Coś w ich życiu się zdarzyło, nie wiedzą co robić, szukają wsparcia i rady. Czy karty mogą pokazać im przyszłość? Tylko w pewnym stopniu. Jak przyznaje, sama choć niemal od dziecka wróżyła z kart do gry, na tarota trafiła jako osoba dojrzała. I także w sytuacji kryzysowej. - Miałam około czterdziestki, związek mi się rozpadł, traciłam dach nad głową - opowiada. - Moje myśli zaczęły krążyć wokół tarota. Zaczęłam zgłębiać jego tajniki i tak minęły już ponad trzy dekady. Czy tarot mówi prawdę? Tak. Czy powie wszystko? Nie. Ale warto słuchać jego odpowiedzi - przekonuje. Sam tarot to karty dość tajemnicze. Najstarsze zachowane talie pochodzą z XV wieku i służyły przede wszystkim do gry. Z czasem zaczęto używać kart tarota także do medytacji. Talie różniły się między sobą nie tylko obrazami wyobrażonymi na kartach, ale i ich liczbą. Na przykład florencka, XVI-wieczna talia Minchiate składała się z 97 kart. 78 z nich odpowiadało Wielkim i Małym Arkanom, 12 kart odpowiadających znakom zodiaku, cztery karty symbolizujące żywioły i trzy - cnoty ewangeliczne, czyli wiarę, nadzieję i miłość. C Czy przyszłość można wyczytać ze szklanej kuli lub kart? Niektórzy twierdzą, że jest zapisana w nas samych Ale dla Kościoła tarot był co najmniej podejrzany. Zgodnie z doktryną chrześcijanin powinien pokładać nadzieję wyłącznie w Bogu, do tego Kościół stał na stanowisku, że tarot funkcjonuje w przestrzeni pozazmysłowęj, ale jako narzędzie szatana. Nie pomogły tarotowi też poszukiwania jego związków z kabałą czy znacznie późniejsze związki z wolnomularstwem. Tym niemniej w XVII wieku ostatecznie ustalono liczbę kart tarota. Jest ich 78 - 22 Ariona Wielkie i 56 Arkanów Małych. - Ja zawsze mówię, że kart jest 80 - twierdzi Grażyna Rybarczyk-Sosińska. - 22 Arkana Wielkie, 56 Arkanów Małych i dwie białe karty. Tarot to sprawa bardzo osobista. Każdy, pracując z nim, nadaje kartom także swoje indywidualne znaczenia. Mówi się, że tarot zabiera część duszy. Dlatego tradyq'a nakazuje po śmierci właściciela karty komuś prze- kazać. Gdy nie ma osoby gotowej je przejąć - należy talię spalić. Ale talia talii nierówna. Ponieważ tarot to także karty do medytacji, sposób, w jaki wyobrażone są Wielkie i Małe Arkana, ma znaczenie. Najbardziej znany jest tarot marsylski i talie na nim oparte, ale jest też wiele innych. Ani lepszych, ani gorszych. Jeśli ktoś myśli o tym, by zająć się tarotem, powinien wybrać talię, która do niego przemawia. - Tarot sam sobie szuka odpowiedniej osoby - zapewnia Grażyna Rybarczyk-Sosińska. Jak przyznaje, ona sama, ucząc się tarota, najpierw wróżyła sobie i najbliższym, dopiero później zdecydowała się stawiać karty osobom z zewnątrz. Z tarotem jest związana koncepcja psychologii głębi Carla Gustava Junga. Jung uważał, że wewnątrz psychiki funkcjonują dziedziczone, uniwersalne archetypy. Działają one, podobnie jak instynkt, bez udziału świadomości. Odpowiadają one 22 Wielkim Ar-% kanom. Z tego punktu widzenia rozkład kart tarota wskazuje na kwestie, które nas nurtują, którym warto poświęcić uwagę. Czasem po prostu są nośnikiem przekazów naszej intuicji. Grażyna Rybarczyk-Sosińska twierdzi, że tarot ujawnia pewne fakty. Ale raczej z bliskiej przyszłości. Częściej mówi o potenq'ale, którym dysponujemy. - Rozkładałam kiedyś karty pewnemu panu - opowiada tarocistka. - W którymś momencie pokazała mi się karta Rydwan. W rozkładzie, który robiłam, oznacza ona naukę, studia, pogłębianie wiedzy. Spytałam o to. Pan odpowiedział mi, że w młodości nie chciało mu się uczyć. Zapewne więc nie wykorzystał swojego potencjału. Czasem jest tak, że w kartach wychodzi ostrzeżenie - na przykład przed podró- żą. Jeśli go posłuchamy i nic się nie wydarzy, to właściwie nie wiemy, czy wróżba się sprawdziła czy nie. Czasem też wystarczy zachować ostrożność, by uniknąć na przykład straty pieniędzy - wyjaśnia. Jak twierdzi, do wróżb trzeba podchodzić jak do dobrej rady: posłuchać i samemu zdecydować czy skorzystać. - Nie można zostać niewolnikiem kart - mówi. - To my sami kierujemy swoim życiem. A jednak... Niektóre wróżby się sprawdzają. - Nie ma w tym nic nadprzyrodzonego - twierdzi psychoterapeutka Magdalena Cieślik. - To klasyczne samo-spełniające się proroctwo. Oczekujemy czegoś i tak się właśnie dzieje. Dlaczego wróżby spełniają się także, gdy chodzi o spotkanie bruneta wieczorową porą czy przypływ gotówki? Na ogół dlatego, że sobie na taki scenariusz pozwalamy. Bardzo często zdarza się tak, że boimy się odpowiedzialności i nie wykorzystujemy szans. Gdy ktoś nam wy-wróży przypływ gotówki czy to, że się zakochamy - bierzemy dodatkową pracę, gramy w totka, otwieramy się na ludzi, a tym samym szanse na spełnienie wróżb rosną. BIAŁA MAGIA RYlUAŁNAMROit Jak twierdzi Grażyna Rybarczyk-Sosińska, nadejście miłości, której się pragnie, można przyspieszyć spalając przez trzy piątki pod rząd po czerwonej, natartej olejkiem różanym świecy. Gdy świeca płonie, warto powtarzać sobie afirmacje dotyczące związku, na przykład „kocham i jestem kochana", „mój partner mnie szanuje i się o mnie troszczy" i tym podobne. Ważne, aby za każdym razem świeca spaliła się do końca. Dobry skutek mogą przynieść też powtarzane przez 40 dni w czasie między nowiem a pełnią (gdy księżyc rośnie) afirmacje przyzwalające na pojawienie się miłości. Marta Żbikowska mAikowska@glos.com DREWNIANE KLAMERKI I JESIENNE LIŚCIE Komentarz zukaliście kiedyś w sto-C ^ sach zbutwiałych liści ^^niezniszczonych egzem- jplarzy, które nadają się ^^na jesienny bukiet? Najlepiej z latarką, bo dziecku przypomniało się o tej potrzebie o godzinie 21, a liście konieczne były na jutro? Przeczytałam niedawno taką historię i przed oczami stanęły mi te wszystkie sytuacje, kiedy Najstarszy staje w piżamie ze łzami w oczach, bo właśnie mu się przypomniało, że na jutro ma zrobić ekologiczny folder. I ja wtedy rzucam wszystko, znajduję starą ulotkę, którą w duchu eko przerobimy na folder, wycinam, kleję, a dziecko dokleja, wypisuje hasła i jakoś razem dajemy radę stworzyć to dzieło, a kiedy już prawie kończymy, wchodzę na stronę dziennika elektronicznego (bo a nuż jeszcze o czymś zapomnieliśmy) i czytam, że termin oddawania prac przesunięty został o tydzień. W naszym najtrudniejszym okresie, jeśli chodzi o dostarczanie do szkoły przeróżnych pomocy naukowych, Najstarszy i Najśredniejszy chodzili na zajęcia kulinarne. Jeden w poniedziałki, a drugi w środy. Nie było łatwo, szczególnie po wprowadzeniu zakazu handlu w niedziele. Ciężko wspominam także zajęcia Najstarszego w Laboratorium. O istnieniu niektórych składników dowiadywałam się dopiero z kartki, którą co tydzień wręczało mi dziecko. Szkolne potrzeby z ostatniego miesiąca to drewniane klamerki, których poszukiwałam po całej dzielnicy, a okazało się, że są do nabycia w drogerii tuż obok szkoły, skrawki materiałów czerwonego i białego, które akurat miałam w domu oraz kilka rzeczy łatwych do zdobycia w okolicznych sklepach. Na razie, najmniej wymagający jest Najmłodszy. Pewna trudność pojawiła się w Dniu Kropki w przedszkolu, bo okazało się, że nie posiadamy żadnej rzeczy z tym akurat deseniem i naszywałam na jednokolorową bluzę te nieszczęsne kropki wycięte z filcu, ale był to wysiłek jednorazowy. Posiadam w domu kalendarz, w którym zapisywałam tylko plany i potrzeby związane z dziećmi. Początkowo dobrze mi szło, ale przyznam, że było to bardziej wymagające niż prowadzenie mojego osobistego kalendarza. 12 rodzinny zwierzęta Glos Dziennik Pomorza Sobota niedziela 24-25.11.2018 PORADY Higiena. Jak zrobić naturalny środek neutralizujący zapachy, gdy w domu jest zwierzę Młody pies pomylił fotel z drzewem albo kot postanowił wyraźniej zaznaczyć swoje terytorium? Plama moczu w końcu wyschnie, ale zapach po nim pozostanie na długo. Nie zawsze pomagają środki z drogerii, a wtedy można spróbować naturalnego sposobu na pozbycie się fetoru. Potrzebujemy tylko wody, płynu do płukania ust oraz butelki z atomizerem i gazety. W butelce z atomizerem dokładnie mieszamy 2 części wody i l część płynu do płukania ust. Pryskamy tą mieszanką wszystkie miejsca, które padły ofiarą zwierzęcia, potem kładziemy na wierzch gazetę i czekamy aż wyschnie. Gazeta powinna całkowicie wchłonąć zapach moczu. Jeśli za pierwszym razem się nie uda, powtórzmy proces ponownie. A jak znaleźć plamy moczu? Widać je na dywanie czy obiciach, gdy poświeci się czarną żarówką. Hodowla chomików Chomik śpi zbyt dużo? To nocne zwierzątko, w dzień odpoczywa Niektórym właścicielom chomików wydaje się, że ich zwierzątko niemal ciągle śpi. Jest tak w przypadku bardzo młodych maluchów - do 7 tygodnia życia chomiki rzeczywiście śpią bardzo dużo. Pierwsze dni w nowym domu to także sporo snu - w ten sposób zwierzątko odreagowuje stres. Więcej czasu chomiki poświęcają odpoczynkowi również zimą - o tej porze roku śpią więcej. Trzeba jednak pamiętać, że to zwierzęta nocne. W ciągu dnia mogą być spokojne, a nawet nieco osowiałe. Powinny się budzić około godz. 19 -20. Dlatego nie powinno się budzić chomika, gdy śpi. Najprawdopodobniej odreagowuje nocną aktywność, której nie zauważaliśmy. Jeśli jednak uważamy, że mimo wszystko nasz chomik śpi zbyt dużo, można zwiększyć jego aktywność, dając mu jedzenie tylko w ciągu dnia i zabierać je na noc. Można też więcej się z nim bawić - w nocy będzie zmęczony. & Bądź psychologiem swojego kota, bo relaks i spokój to dla niego podstawowa potrzeba Co dzieje się z kotem pod wpływem stresu? Może zestresować nawet nowy mebel w domu jr\ ' Kot to zwierzę o bardzo wrażliwej psychice, a przy tym, niestety, słabo sygnalizujące, że dzieje się z nim coś złego Zwierzęta w domu Małgorzata Romanowska V ' v r Profesor Bardini twierdził, że ja umiem wszystko. Kazał mi jednak wypełniać technikę treścią, co do dziś staram się robić najlepiej, jak umiem, W temacie treści, głębi cały czas jest coś do zrobienia, cały czas muszę i mogę się uczyć. cego, pojechał nad Sekwanę, aby zagrać w spektaklu. Jego występ zebrał same pochowały - pojawiły się więc propozycje ze strony francuskich scen. Stan wojenny zastał aktora w Paryżu - więc zdecydował się zostać w stolicy Francji na dłużej. Miało to sens tym bardziej, że do współpracy zaczęli zapraszać go najsłynniejsi reżyserzy teatralni tamtych czasów. Seweryn zagrał choćby u Petera Brooka w jego kilkugodzinnym eposie o losach Kryszny -„Mahabharata" oraz u Jacąuesa Lassalle'a w wysoko ocenionym „Don Juanie". Aby grać nad Sekwaną, musiał przejść przyspieszony kurs języka francuskiego - ale ponieważ uczył się go na podstawie dramatów, przy których pracował, do dziś mówi językiem literackim. Doczekał się jednak wielkiej nobilitacji - został członkiem zespołu Comedie -Franęaise. fes '■)s r * - h y HV \ 1r - Comedie-Franęaise jest jedynym teatrem we Francji, który ma stały zespół teatralny. Ludzie, którzy tam pracują, znają się jak łyse konie, rozwijają się wspólnie i mają wielką siłę. Nawet w bardzo nieudanych przedstawieniach widać, że zespół jest znakomity, że to zespół zróżnicowany, zdolny do naprawdę niezwykłych rzeczy. No i Comedie-Franęaise jest postrzegana przez francuskich polityków jako dobro narodowe - wyjaśnia w „Gali". Prywatnie aktor miał do niedawna wyjątkowo bujne życie uczuciowe. Najpierw był mężem Bogusławy Blajfer (1970-1973), następnie aktorki Krystyny Jandy (1974-1979), z którą ma córkę Marię Seweryn, również aktorkę. Jego trzecią żoną była Laurence Bourdil (1982-1987), z którą ma syna Yanna, a czwartą Mireille Maalouf, z którą ma syna Maximiliena. Piątą żoną aktora w 2015 została Katarzyna Kubacka. i 1 Głos Dziennik Pomorza Sobotaniedziela, 24-25.11.2018 rodzinnyfelietony/recenzje 15 BABA SWOJE-DZIAD SWOJE DOKĄD PROWADZI CIEKAWOŚĆ I CZY ZNAJDĄ KOGOŚ, KTO SIEDZI W KĄCIE Anna Czemy-Maredca anna.marecka@polskapress.pl Mały domek na spokojnym osiedlu. Gemna noc. Tytko wjadalni świeć monitor laptopa. Z sypialni wynurza się rozespany mężczyzna. Wchodzi do jadalni... Dziad: Marecka, nie sądzę, żebyś zauważyła, ale jest środek nocy. a ty oglądasz już chyba trzeci odcinek serialu pod rząd. Chodźże wreszcie spać. Baba: Nie wiem, czy trzeci, a poprzedni skończył się tak, że musiałam obejrzeć następny. Ten już także się kończy i nie zasnę, jak nie obejrzę następnego. Trudno, wyśpię się w grobie. Dziad: Do którego trafisz przedwcześnie, jak będziesz zarywać noce. Nie wygłupiaj się. kobieto. Baba: Nie mogę, ciekawość mnie zeżre. Dziad: Prawdę więc mówi przysłowie, że ciekawość to pierwszy stopień do piekła. Baba: Żartujesz, to jedno z najbardziej ogłupiających przysłów, jakie znam. Dziad: A co w nim takiego głupiego? Baba: Ciekawość ludzi, zjawisk to podstawa uczenia się, zdobywania nowej wiedzy i umiejętności. Bez ciekawości świat nie rozwijałby się. Myślę, że to przysłowie jest wygodne tylko dla ludzi, którzy chcą podporządkować sobie innych, żeby nimi rządzić bez problemów. Po co mają zadawać niewygodne pytania, być dociekliwymi? Głupimi łatwiej rządzić. Zbigniew Marecki zbęniew.marecki@pofekapfess.p Dziad: Patrząc z tej strony, masz rację. Jednak jest też aspekt egzystencjalny. Ktoś. kto z ciekawości chce wiedzieć więcej, szybko orientuje się. że to ciągle nie wszystko. Jedne drzwi otworzył, ale są następne, zamknięte. Jeden odcinek obejrzał, ale za nim jest kolejny. Popada więc w piekło wiecznego nienasycenia. W tym przysłowiu więc na dwoje babka wróżyła. Dla mnie to raczej powiedzenie „siedź w kącie, a znajdą dę" jest mocno szkodliwe. Baba: Chyba się z tobą zgodzę. Ono nie jest dobre na dzisiejsze czasy. Dziad: Na pewno nie jest bo rządzi PR i nie należy kryć się ze swoimi umiejętnościami, wiedzą i zdolnościami, gdyż nikt nikogo nie będzie z kąta wyti%ał. Jeżeli rodzice wpajają taką zasadę swoim dzieciom, skazują je na bylejakość i frustrację. Skromność, owszem, jest zaletą, ale zaniżanie swojej wartośd już me. Bo wtedy wygrywają pozerzy. Baba: Albo ci pokorni, bo przecież kolejne przysłowie mówi, że pokorne cielę dwie matki ssie. Dziad: Z tym przysłowiem, to jest taki problem, że jest niemoralne (namawia do pokory w celu zdobycia jakichś korzyści), ale jednocześnie szalenie życiowe. Nad czym ubolewam, bo to także przyczyna tego. że kariery robią nie tacy ludzie, jacy powinni. Na kanale NatGeoWild Poznaj dzikie rejony skrywające niezwykłe tajemnice Grudzień na kanale Nat Geo Wild przeniesie nas w rejony najbardziej dzikie. Seria „Dzika Wielka Brytania" to niezwykły obraz przedstawiający życie zarówno znanych, jak i tajemniczych zwierząt, zamieszkujących Wyspy Brytyjskie. Każde z siedlisk, którym będziemy się przyglądać, stwarza szanse i stawia wyzwania ich mieszkańcom. Będziemy przyglądać się im w dzień i w nocy, a obiektywy kamer skupią się przede wszystkim na mniej znanych osobnikach. Premiery we wtorki od 4 grudnia o godz. 21. Niezwykłe zwierzęta zamieszkujące Botswanę muszą na co dzień sporo się natrudzić, by przetrwać w tym miejscu. W serii „Dzikie oblicza Botswany" będziemy mieli okazję podejrzeć je z bliska i zobaczyć, jak wygląda ich codzienność. Premiery w piątki od 7 grudnia o godz. 21. (mara) KSIĄŻKI MASEK PRryBYtOWiC? Czas zemsty MAREK PRZYBYŁOWICZ Londyn, rok 1942. Pułkownik Radomski otrzymuje od Naczelnego Wodza polecenie znalezienia kandydata do supertajnej i niebezpiecznej misji w okupowanej Polsce. Rozkaz: przeniknąć do obozu Aschwitz, uzyskać dowody hitlerowskich zbrodni, pomóc w ucieczce rotmistrzowi Pileckiemu. Zadania podejmuje się major Kotwicz -przedwojenny oficer marszałka Rydza-Śmigłego, jedyny człowiek mający dostęp do tajnego bunkra zbudowanego dla Wodza właśnie... w Oświęcimiu. Autor to mój kolega ze studiów w Poznaniu, więc cieszę się niezmiernie, że napisał świetną, wciągającą powieść, którą mogę polecić ze spokojnym sumieniem. anna czerny-marecka KONKURS Srebrna dziewczyna leslie pietrzyk Jak pisze wydawca, to mocna, do bólu szczera historia o trudnej kobiecej przyjaźni, uwikłaniu, marzeniach i niezagojonych ranach. Ukazuje sposób, w jaki pochodzenie i pieniądze determinują życiowe wybory, a także jak mocno toksyczne relacje definiują to, kim się stajemy. Główna bohaterka to studentka, która zaprzyjaźnia się z r ówieśnicą z bogatego domu. Jej rodzina jest patologiczna, dziewczyna doświadczyła przemocy i wychodzi na to, że ten sam dramat spotyka jej młodszą siostrę, o której nasza bohaterka ciągle myśli. Bogata rodzina przyjaciółki także ma swoje mroczne sekrety. Smutna, ale prawdziwa powieść. anna czerny-marecka Obłęd. Otello isirigielka hanna bakuła To przygody atrakcyjnej, niezależnej Molly, znanej malarki, która irracjonalnie zakochuje się w nieciekawym i zakompleksionym naukowcu. Ogromnym wysiłkiem robi z niego eleganckiego mężczyznę. Jednak od początku do siebie nie pasują. Niby spokojny Docent, specjalista od jodłowania w Tyrolu, góral z pochodzenia, staje się coraz bardziej zazdrosny i zaczyna prześladować artystkę. Znajomi są przerażeni, pomagają jej zachować zdrowy rozsądek i ukrywają przed Otellem. Ten coraz częściej pije, ma objawy choroby dwubiegunowej i zaczyna zagrażać Molly. Zabawna, inteligentnie napisana historia o zazdrości w związku. Dodatkowy walor to rysunki Hanny Bakuły. anna czerny-marecka The Wish. Poradnik spełniania marzeń bill griffin II -i i \óh Autor stworzył aplikację Crowd-wish, miejsce służące ludziom do wyrażania ich życzeń. Zachęcał do wymieniania trzech rzeczy, których najbardziej pragną, a następnie robienia „w realu" czegoś w związku z najpopularniejszym życzeniem. Posypały się do niego życzenia z całego świata. W przeważającej mierze dotyczyły zwykłych, codziennych spraw. Książka przedstawia 99 najpopularniejszych życzeń i wskazuje, jak krok po kroku przybliżyć się do ich spełnienia. Zachęca do zaangażowania swojej wyobraźni, zebrania się na odwagę i ruszenia w kierunku realizacji swoich najważniejszych życzeń. Czyli: bądźmy sami dla siebie złotą rybką. anna czerny-marecka ZDOBĄDŹ KSIĄŻKĘ. WYSYŁAJĄC SMS Dla naszych czytelników mamy trzy egzemplarze książki: „Srebrna dziewczyna" Leslie Pietrzyk (wydawnictwo IUVI). Żeby je zdobyć, trzeba podać hasło: DZIEWCZYNA. Należy wysłać je SMS-em na nr 72355, w treści wpisując: gpks hasło. Koszt SMS-a to 2,46 zł z VAT. Czekamy do północy z poniedziałku na wtorek. O książkach opowiadam także w swoim wideobłogu Anki Czytanki. Znajdziecie go na www.gp24 w sekcji wideo - błog o książkach. Ostatni, 114 już odcinek, poświęcony jest powieściom kryminalnym. Zapraszam do oglądania Anna Czerny-Marecka Jak nauczyć nastolatka gotowania Wszystko, co musisz wiedzieć o swoim dziecku, aby je jak' najlepiej przygotować do dorosłości \tydhommk Bogna Skaml bogndikarnl@polsk3press.pl Pewnie zawsze podstawiasz obiad pod nos swoim pociechom. Pewnie też to one przede wszystkim decydują o tym. co ty masz przygotować. Same nic nie robią. bo... Przeważnie nie mają okazji, aby się wykazać. a co masz ochotę na kolację? - spytała się mnie moja przyjaciółka, mama 15-let- niej Kaśki. - A masz coś dobrego? - teraz ja spytałam i przyznam, żeod razu poczułam się głodna. - Co to, to nie. Chyba że chcesz zjeść chleb ze smalcem - przystopowała mnie przyjaciółka. - Nic innego nie mam w domu. - To po co mnie pytasz? - Bo chcę wiedzieć, na co masz ochotę - odparła. - Oj, kochana - tu się rozmarzyłam, bo ostatnio „chodzą za mną" pierogi z kapustą i grzybami, ale także tatar z łososia. - To zbyt skomplikowane - skrzywiła się mama Kaśki i dopiero wtedy przyznała się, że Kaśka postanowiła zrobić kolację dla swojej ukochanej cioci (czyli dla mnie!), a to ma być pierwsza taka kolacja robiona przez 15-latkę. - No więc musisz wymyśleć coś mniej skomplikowanego. - Zaraz wymyślę - i od razu przyszło mi do głowy, aby Kaśka na tę pierwszą swoją kolację zrobiła naleśniki ze szpinakiem. To w końcu nie jest takie skomplikowane. Ewentualnie może być makaron z serem. - Ale dlaczego Kaśka chce robić te kolację? - spytałam zdziwiona. - Postanowiłam zacząć Kaśkę edukować w kuchni. To już najwyższy czas - z dumą oznajmiła mi moja przyjaciółka. - To może jednak zacznij od kanapek - zaproponowałam. - Kaśka powinna sobie z tym poradzić. - Nie, ja muszę z grubej rury. Muszę ją w jakiś sposób zmobilizować - stwierdziła. - Ale dlaczego ja mam być tym królikiem doświadczalnym?- zdziwiłam się. - Bo Kaśka uważa, że na tobie jej najlepiej będzie eksperymentować - wbiła mnie w ziemię moja kochana przyjaciółka. 16 rodzinny krzyżówka Głos Dziennik Pomorza Sobota-niedziela, 24-25.11.2018 „W naszym związku najważniejsze są partnerstwo oraz prawda. Nienawidzę kłamstwa, ale potrafię wybaczać. Życie jest przecież piękniejsze niż chęć zemsty". Grażyna Szapołowska, aktorka Krzyżówka panoramiczna zawija do portu konserwowanie maszyn towotem ~v zdrowe warzywo r~ ma asy w rękawie niedopałek rodzaj wody powierzchniowej np. Jurko Bohun r~ autokrata przy władzy ziemne umocnienie polowe r~ płynie z bajki r~ roślina pastewna dobra arystokraty Se dla chemika kraj z Bamako ~v ze stolicą w Kabulu tematyka miłosna wygnany z kraju lista kamień ozdobny z reliefem korab snajper polski taniec ludowy taniec marynarski - i i , 4 ł i j ; 1 1 ł i - ł 1 dawna korona papieża - « rzadkie imię kobiece - i imię 9?r:. manskie - pląs imię Rosjanina ... na świat U 3 f składnik ropy naftowej - stolica Senegalu - 14 dodatkowa porcja zupy - okres wakacji - 13 mięso z siwka rybka w akwarium flet gliniany - 26 pszczoła lub ważka trzech muzyków czarna płyta gramofonowa wodne lub drogowe - 1 szata liturgiczna księdza manna na mleku Nicolas, były prezydent Francji dryf statku z kursu utwór muzyczny okres 8 dni - 1 1 i król Troi niewolnik, sługa Watts, aktorka szkoda - 1 męskie lub żeńskie gruczoły płciowe U „ t ł i uliczny zgiełk podstawa ^ i 17 potocznie o kościach roślina na kaszę ł ł i roślina przyprawowa niechęć, pretensja 9 powieść Emila Zoli - szal jak wąz dusiciel i nieuk oprawa obrazu ł 16 bicz pleciony z rzemieni \ 1 r 12 brednie, banialuki - 22 1 mieszkał w Hiszpanii z murawą - zmora dzianina na bluzy Białoszewski stan uniesienia, zachwytu choroba układu oddechowego biała szata kapłana - 1 stopień Klossa bronił reduty —► \ wolny chód konia wezwanie do działania imię kojarzone z żebrem - 11 1 w tym proszek do prania orli 1 bywa fałszywy - pole walki zapaśników ostiy grzbiet górski zdobi człowieka? 1 25 muzułmańskie ugrupowanie religijne -*• i 1 królewski klub z Madrytu - 8 czarownik \ i r tenisowe boisko wielka awantura nakrycie głowy budowlańca surowiec na worki ocena, opinia atak szału -* 15 pramatka ludzkości serowe miasto w Holandii pierścień, koło uczta pogrzebowa model Poloneza Cd dla chemika stolik z lustrem i \ \ 24 np. „Księżniczka czardasza" - 1 1 \ 10 i wierzchnie okrycie - i \ eden ptak łowny \ 7 okrągły budynek potocznie o karaluchu sil-niczek w autku pas trawy francuski pan —■ wiekowy mężczyzna zewnętrzna część namiotu obóz tatarski - i czar kobiety skra-wacz styl w sztuce \ 1 kierownik szychty perłowa lub krytyczna 1 1 satelitarna na dachu 21 nicienie w jelitach U i 23 2 postać owada palma betelowa ł 1 Amado, pisarz odmiana w hodowli 1/1000 kilograma handlowa bonifikata - 1 andyjskie państwo potrawa z surowego mięsa - 1 - sztuczna skóra .typ pisarza U 5 1 ł plac w centrum miasta dokuczliwe w lecie - ł . syn Agamem-nona - ł ł Razem flamaster "*■ - Richard, aktor z „Pretty Woman - 19 czapka francuskiego wojaka - U graniczna opłata - Mleczna w Kosmosie - dotykowy w smart-fonie - 18 but dla wojaka - 20 bawi cyrkowych widzów —► - wyciągana do zgody - 6 Patryk w rządzie - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Litery z pól ponumerowanych od 1 do 26 utworzą rozwiązanie - myśl Odisseasa Elitisa. AZsnaVzavMiV0nyaisarvrz30d 3iNyzViAAzoa Litery z pól ponumerowanych od 1 do 26 utworzą rozwiązanie - myśl Odisseasa Elitisa. AZsnaVzavMiV0nyaisarvrz30d 3iNyzViAAzoa