ZYCIE JERZEGO OSSOLIŃSKIEGO KANCLERZA WIELKIEGO KORONNEGO, LUBELSKIEGO, LUBOMSKIEGO, LUBACZOW-SKlEGO , BOGUSŁAWSKIEGO , BRODNICKIEGO, RYCKIEGO, JfcERPSKIEGO, ADZIELSKIEGO , STANISłllWOWSKIEGO , y BYDGOSKIEGO.' STAROSTY. ifT^TnTnVn/TT Z a pozwoleniem Zwierzchności. wWARSZAWIE. w Drukarni Nadworney J. K Mci^ Roku Pańskiego 1777. n 5 INSTRUKCYA JERZEMU OSSOLIŃSKIEMU DANA Od Oyca Tego w Zgorjku na wyuzdnym do Louanium dnia iq.MaìaR.P. 1613. ^AYPRZOD przyiechawfzy |5S do Krakowa, ftarać fię z wiełką pilnością u Kupców o Kompanią do Norembergu, z którąby mógł zaiechać przez naięty odwoź , dowie-Tom //. Ą livW V ) 7M. ÏLvil dzîawfzy fię o befpieczności gościńców, którymby naybefpîeczniey iachać, czy na Lipfk , czy na Pragę , y ftarać fię ma, aby naiętym wozem rnógf zaiechać dla lepfzego pofpiechu, y befpicczeń-fiwa. A doftawfzy , tedy ma nie bawiąc w drogę fię puścid w Imię Pań-Ikie , woz mòy z Końmi y niepotrzebnemu rzeczami odelîawfzy. Item. Ma obftalować z P. Mączjrń-ikim, albo z P. Konradem y Stemberem, żeby Lifty, y pieniądze odemnie dochodziły do Lovanium, to ieft przez No-remberg , albo iak fię im nayprędfza y naypewnieyfza droga będzie widziała, ażeby dali także Lifty fwoie do No-rembergu do Twoich Korrefpondento'w zalecaiące ; z kto'remi także Jerzy ma uczynić obftalowanie, y poftanowienie pewne, żeby bez omiefzkania przechodziły Lifty y pieniądze odemnie do Lo» vanium viccverfa &c. &c. mm ( 3 > m m To tedy tak w Krakowie odprawi* wfzy, niebawiąc fię długo, ma fię w drogę puścić , wedle informacyi y rady Kupców , y ludzi wiadomych drogi kraiów tamtych , a przyiechawfzy do Nofembergu, także tam uczynić z kor* refpoudentem kupców Krakowikich obftalowanie z ftrony przefyłania Liftów, y pieniędzy recìprocir do Krakowa , y do Lovanium, ztamtąd, iako nayfnadniey y naylepiey z radą Kupców y dobrych ludzi, puścić fię ma ku Lovanium. Gdzie przyiechawfzy, zaraz prezentować fię ma do Oycòw Societatis JESU, y Rektorowi ich oddać lifty, z których, gdy zrozumie, kto ieft, y po co przyiechał, ma fię im zalecić, y opowiedzieć im wolą moię. A zatym z radą iego gofpodę maiąc, y poftanowienie fię w niey, wedle którego poftanowienia obaczywfzy fìf zkilka Niedziel, ma porachowanie A i) ïU\ y~À V 4 ) 5j.il uczynić wfzyftkich expenfow fwoich dorocznych w tamtym Mieście. ZI Odda-wfzy pieniądze X. Rektorowi do fcho-wania, a potym mnie o tym wfzyftkim dać znad, iako fię poftanowił, tak z ftro-ny życia, y expenfow, iako z ftrony pro» Wadzenia nauk, a to wfzyftko z radą X. Rektora, z którym uczyniwfzy examen nauki fwoiey, łatwie weźmie od niego radę, iako in repctendo Curfu Phi-Jofophiœ ma lobie poftąpić, aby dolkotia-le w niey fie ugruntował. A gdy tak poftępować będzie, chcę tego po nim, aby częfte The fes w tey tam Akademii proponował, y w innych Dyfputacyach nieomiefzkiwał tez być oppugnatorem. Przy tey PhiloTophii, chcę, aby mia! fwoię godzinkę y ProfeJTora in Juris prudentia, począwfzy ab Jnjiitutionibus Jn-Jłiniani. A przytym oboygu, iako nay-częściey, y naypilniey fiylum exercere in fcribtndo cif perorando , wziąwfzy fobie materyą iaką gravent, którąby flylo puro * & eleganti pifał, Oratorów fobie in ca materia obieraiąc, y imituiąc, tum Łf Hi-floricos elegantes, dla czego dum vacat, le-Elioni dare opcram ma. Exercitia corporis & rccr cationi s, ma mieć Lutnią, przechadzki zlkromnemi, i ftatecznemi kompanami , y w naukach gorącemi, z kto-remiby & corpusr & animum rekreowaf. Sumptibus qiiam parvifjìmis uti debet , do Wyftawy nic, fkromnych tylko, y potrzebnych , byle fordities y nędza nie była; y przeto : zabawniczków, wyftawni-czków ftrzedz fię ma, a z (kromnemi, y czyftemi konwerfować ma Cudzoziem-? carni, a ofobłiwie tam z Niemcami, aby *x profcjjb ięzyk Niemiecki traktował ad pcrfettionem. To tak nàpifawfzy, y pre-^rybowawfzy, tym zamykam, aby fię ^aua Boga bał, od niego wfzyftko m m ( « ) m m czynał , w nabożeńftwie Serdecznym nauk Twoich pilnował, y w nich ze wfzy-ftkiey mocy elaborował y pocił fię. P^ó- À zncwania, aby fię ftrzegł, dla wfzel-kich złych pokus , kto'reby go do gniewu Bożego , y niego , nigdy nieutulonego przywieść mogły. Z temi , które z nim pofyłam, aby Hę fkromnie, dobrze, y chędogc fprawował, y zachował. t In fummo oftrzegam , aby y fobie tam czafu nie gubił, y mnie kofztòw nie przyczyniał. Samemu tedy invi-gilandum cjt, aby żadnych takowych zabawek nie pilnował, kto'reby go w naukach zatrudniały, abo niedbałym czyniły , ale, żeby to uftawicznie przed ' oczyma miał, żeby ten tam czas niewielki, fobie tak ocukrował, żeby mu nayciężfze moleftye, trudy, wigilie były fmaczne , ciefząc fię tyra , że po ss (?) mm tym małym czafie gorzkości y cierpliwości , wfzyftek potym wiek w pociechach trawić będzie, gdy y Oyca z przy-iacioły uweleli zwróceniem fwym, y fobie Juis qualitatibui w Oyczyznie zalecenie, y wzięcie uczyni. Alias (czego Boże racz zachować ) żeby remit• teret animum, alacritatem in Jtudiis, y tak ieno cum apparent iis, non cum foli di-tate nauki y ięzyków , do nas fię wróci* > twarzy łafkawey Oycowlkiey fpo-dziewać fię nie ma, ale pewnego prze-klęćlwa, y wydziedziczenia, do czego-by mię przywiodła me a contempta fpet y gdyby mię na niey omylił. Secus in aliis cierpieć było , którym Sterile ingenium, & defcElus corporis nonnulla natura dała. Przez miłofierdzie tedyBoże, per timo-retu ejus , per pietatem debit Am , pro fzę , nbteftor , y upominam , poprzyfięgam, aby mnie w moiey nadziei nie ofzukał. m m ( s > m m LIST KROLA jmci rek om mend u i ą c t JERZEGO OSSOLIŃSKIEGO ARCY-XIĄZĘCIU ALBRYCHTOWI gubernatorowi niderlandu. Sigismundus III. D, G. Rcx Polonia Magnus Dux Liîhvaniœ , RuJJix , Prujfi* , Mafaviœ , > Samogitiœ , Livonioe Hîfc. Łf c. Svceorum , Goîturum y Vandalorum hœreditarius Rcx... ScreniJJimo Principi D. Alberto D. G. Archi-duci Aujlriœ , Duci Burgundiœ 1 Brabantiœ, Limkurgi , Luxemburgi , Geldrix , Corniti Hapfpurgi , Flandria , Tirolis , Artefice, Ł7* H anno ni a , Dno Hollandice, Zelandia cjf JPrz-jfcì?, Cognato, affini & amico Nojtro CkariJJt-tno, falutem & Omnis felicitatis monumentimi. Serenissime Pnnceps domine Co- ■ gnate, & sfïinis Chariffime. Georgius Offolinius Illuflris Zbignaei Oflolinii Pa- «v»i >:»Ń \ 9 ) sJ latini Podlachiae filius, ea ortus ê familia, quae non modo vetufti generis Splendore praeceîlit , verum etiam Viro-rum praeftantium Seminarium in omni genere laudis & virtùtis femper exit-tit. Pater /fus Vir Magni Confilii , maturique judicii, tanta prudentia Se-natoriam funftionem fuftinet , ut ar-duis quibusque in rebus expediendis & nos, & Respublica opera ipfius uta-mur. Hic idem juvenis prseftanti indole, eam fpem de fe concitavit, ut eum majoribus fuis fimilem evafurum, Pa« ternasque virtutes aequaturum confi-damus- Qui cum Studiorum Caufa ad Academiam Lovanienfem fe con-ferret , Litteris Noftris eum S. V. commendandum putavimus. Compie-ftatur S. V. gratia benevolentiaqua fua NobilifTimum juvenem, & fua fpon-te ad optima quaeque praeelarè anima- ms ( Tn 'n 1*5^ èivìl v 10 ) &$£ li, .-e / to , favoris quoque lui patrocinio ad cape (Tenda non magis litterarum quam virtutum Studia ftimulum addat. Id & nos ab S. V. majorem in modum con-tendimus & llluftr: Ofloliniorum familia, quidquid gratile in juvenem iftum S. V. contulerit, omni obfequii & offieii genere S. V. referre conabitur, eritque perpetuo eo nomine obftrifta. Opta-mus S. V. omnibus felicium Succefluum incrementis florere , & diuturna per-frui valetudine. Datae Varfaviae die 31. Mai A. D. 1613, Regnorum Noftro-rum Polonia 36. Sveciae vero 20. Ejusdem S.V. Cognatus & affinis SIGISMUNDUS REX, PR^SCRIPTUM LEGATIONiS AD SERENISSIMUM P R I N C I P E M DOMINUM JACOBUM dei GRAT1A MAGN#: BR1TANLE , FRANCA, & HYBERNI/E REGEM, FIDE! DEFENSOREM. Generofo Giorgio O/JolmJki1 Corniti de Te-czyn Palatìnidce Sendomirien: Sacrœ Re-giœ Mttis Camerœ Cubiculario & Inter-nunciQ. Dn tu m Varfaviœ Die XX Menfis pannarli A. D, M.DC,XX.L Intcrnuntius Nofter cum ad SerenijjimumMagna Bri tanice Re rem pervenerit, litteris No/tris e-jus Serenitati redditis prœmiffa Jalutatéone, àf fraterna No/tra erga Serenitatemfuam animi propenjione, quam declarabit Oratione ad id accommodata , tum demum r eli qua exe quetur, in cum fenfum. IT ^ T primum intellexit Sacra Regia Ma» ieftas Dominus meus Clementifïïmus, Turcarum Imperatorem nulla à fe prò» m m ( i2 ) m m s*ïi }i«N V * - y 5^ 5^ voeatum injuria, contra & antiquum, & nuper juratum faedus , fola libidine regnandi accenfum, bellum apparare, & in exitium Regnorum, & difcionum Suœ Serntis accingi, eo fuit animo, ut de hoc, quod univerfse Europae imminet pericuIo,cum ad reliques Principes Chri-ltianos,tum vel inprimis ad Serntem ve-ftram rcferret Antevertit Serenitas veftra , & priusquam eo nomine ap-pellaretur ipfamet tanto commota peri-culo , fponte id praeftitit, quod ab ea po-ftulandum erat, cùm ut ex litteris Sere-nitatisveftraeintellexitSeremfìin-iusRex meus eidem hofti hoftem, & Regi se Ma* jeftatis Domini mei Clementiffimi ami-cum eiïe , & illi deeffe, non poffe re-nuntiaverit. Agnofcit Regia Majeftas vere Magni in Repub: Chriftiana Princï-pis hac in re animum, & plané frater-fiurn Serenitatis Veiirae erga fe affećlum, si s ( 13 ) m m quem viciffim grati animi teftificatione profequitur.Atque utinam reliqui Principes Chriftiani exemplo Serenitatis Ve-ftras fevera cogitatane expenderenfc , quod illïs evenire poiTet, fi quod abfît,nos arrais Turcicis fuccumberemus, profeto eò Studia & Confìlia conferrent, ut Regnum hoc, vere univerfae Europae antemurale, communibus opibus tuen-dum fufciperenfc, pofitisque armis, quae in mutuam exercent perniciem, ad tu-endam rem Chriftianam fe fe accinge-rent. Diu jam in Confìlio Ottomani-co , Solimani temporibus deliberatami fuit , quaenam pars Europae, quod que Regnum ita oportunum foret, ut occupato,ad univerfam Rempb: Chri-ft'^nam fubjugandam pateret aditus ; P°lonia inprimis apta ad eam rem vi--fa eft multis de caufis. Primo quidem, quod nulla alia effet Provincia, in quam f TA \ a» w v*vî< iu5 v 14 j lj Univerfa barbaroruin agmina , tam cito fefe effondere poflent. Tar tar os, qnod prsecipuum Turcicarum virium eft robur, Poloniae confines effe; exer-citus Turcicos live per Hungariam , live per Val a oh ia m immitfcî poflfe , & plurimis fimul locis infettare nos, exi-guas Polonis elle munit.iories, patere Campos , & facile ab hofte tanta mul-titudine equitum peditumque abundan-ti fubjugari pofTe, Deinde occupata Polonia, equi s Virisque, & quod caput eft, commeatu, quo magna pars Europee fuftentatur t abundante , eoque intercepto, reliqua omnia ceffura, vel loia fame. Claufis Poloniae portubus, interciufo Commercionum ufu ìabora-turas plerasque Provincias, quae frumento Polonico aluntur , interea ho-ftem potitum optimo, & feraci omnis grani Regno > eô ufurum ad alendos m m f K Ì m maximos exercitus, quibus latera Bo-hemiae & Germania incurfet & longè lateque populetur. CLifTein quantam ve-lit, ad liane enim aedificandam omnis apparatus in Polonia afFatim fuppetit, paraturum , enm per flumina, quae fe-cundo curfn in Mare B^ilthicum deflu-unt demifTurum, & univerfam Euro-pam navibus circumdaturum, commeatu, & omni commerciorum ufu Chri. ftianos exolufurum, ficque vel necefTl-tate ipfa Maritimas Provincias ad dedi-tionem compulfurum, quibus occupais, nec eos tutos fore, qui remotiores ab eo periculo fe nunc effe exiftimant. dudum agitata in Confilio , fed tunc hoftes Noftri in ea faerunt opinione, fì Poloniam aggrederentur, uni-verfos Chriftianos confpiratnros ad tu-endum Regnum JMcftnim, nec permit furos , ut eo amiflò , Germania in- kâ M \ 16 ) bv kâ primis Univerfa , Gallia , Hiipania , Anglia y Scotia, Svecia , Dania confi» nein barbarum hoftem haberent & in 1 dies filigli los in discrimine verfaren-tur. Non intelligunt hoc quidem alii, & quod dolendum eft , non défunt , qui barbarum & nomini Chriftiano ini-micum , ultro ad perniciem omnium accerfunt. Sola Serenitas Veftra pro fua prudentia animadvertit, per latus Polo ni se Univerfam peti Ëuropam , & ea périclitante, mox Univerfum nomen Chriftianum in periculutn adda* ćtum iri. Nec cefiaturos hoftes, fed o-mni qua dabitur occafione ufuros ad propagandam & ftabiliendam impiam Tyratinidem. Cum ea fingulorum Ottomani c se Propaginis fuerit confvetu* do, Regna Regnis fuis vi&oriis accum mulare , & ex bellis bella quserere, a qui bu s fi modo aliis prius,.aliis poderi- us Us imminere periculum , nec fimul o-ńinibus videatur, ad extremum tamen Una omnium futura eft pernicies^ cum «xplendae inexhauftse cupiditatis, im* ttienfasque dominandi libidinis, quae a-fias, A fric 9e & Majoris partis Europse Uon fatiatur dominiis, eadem Ottoman-SangviniS, & cupiditatis haeres me-d'tetur, qualia & majores fui concipie-^ant animo, exequebantur opere, agi-tabantque in Confilio : quae fingula & 0l^nia praevidere, prudentae Serenità-tis Veftrae maxime convenit, decusqué ent Serenitatis Veftrae ambientibus cae-teris Chriftianis Principibus , quod fen-tir ent folani Serenitatem Veftram, quod Rei pubi; Chriftianae expedi ret, non vi* di fi e folum, fecj etiam elegifle^ atque Dit-cem,& auftorern caeteris Chrifti^^^^^\ cipibus & R^J^s^ublicis ext^fc^^U^ tempuS adh^ j^titur immah'iffìmi ho-^i Tom IL & mm ( ) mm ftis libidini refiftendi , quse nonnifi conjunćfcis viribus , mutuis auxiliis , communibus fubfidiis, Chriftianorum Principurn reprimj poteft , prout eo-rum etiam crevit inter fe diffîdio. In faederibus quid cerfcitudinis, aut firmi-tatis poni debeat, & antiqua plura, & Noftrum jam docet exetnplum, qnibns contra omae fas, & antiqua, ac recens juris jurandi religione firmata faedera, infeftiffimis imminet armis. Cum ergo prudens illud Confilium, falutare o-mnibus fuerit feraper, in alieno difcri-mine propria curare pericula , ea Serenitas Veftra, aggrediatur faćta, iis ra-tionibus ądmoveat manum , quae bar-barorum Vires Poloniae oportunitate augeri non permitterent, & prout benigne ultro Serenitas Veftra obtulit, fa-ciat ; ut Scoti pro Polonia pugnent, tanquam pro altera patria , cum ea non minus ipfos, quam indigenas, materné complećtatur & foveat. Eft Se-renitati Veftrse in Magnag Britaniae Regno Procerum copia, eft populi multitude), animi alacritate, & viribus prae-ftans, funt amplifîlmae opes, fuppedi-tat peritifïïmos rei militaris Anglia , bellicofos Scotia, ferociffimos Hyber-nia Viros , quos non finat Serenitas Veftra ab alto quali conjunćtiftimi fibi Régis, vieinique, & neceffîtudinum vin-culô uniti populi pericula intueri , o-tiofeque ad Serenitatis Veftrse etiam ditiones diferimen , non omnino tardo greflìi approximare. Sed prout optimum fa&u judicat Serenitas Veftra, cognato fìbi, & conjunéfco Principi, Sereniamo ffcegi meo adfit oportuna, & qua ipfì licet, & gloriofum erit, ope. Et Sereni/Iìmus Rex meus, prout jartt Serenitatis Veftrae amplećtitur erga fò B ij m m ( *o ) mm âflfe&um, ita viciffìm per omnes occa-fiones teftari non intermittet, quantum Serenitatis Veftrae caufa cupiat, declarabitque re ipfa Serenitati Veftrae, eum effe amicum, qui & feliciffimis Serenitatis Veftrae fucceflìbus ex animo faveat , & fi quid adverfì Serenitati Veftrae immineret, non aliter, qnàm Tuo proprio periculo couimoveretur. Ex Commìjfionc Sacri Regi Mttis. foiTSP.i rr-^i ,rV, .rv. -«'S-■" ^6--■=■ "Ti-^- 5-* IN PRIVATA AUDIENTIA SERENISSIMI. MAGN-ffi BRITANNE REGIS. I^-EFERET Serenitati Regłae, quanto Studio ipfius Regia Majeftas apud Ro-manorum Imperatorem egerit,poftquam à Sereniffimo Britaniae Rege eo nomi* M M t 21 ) kś M ne requifita fuae Majeftatis opera fuit, de ratione componendi negotii Bohe-mici inter Caefaream Majeftatem, & 11-luftrem Palatinum Rheni, Generum Serenitatis fuae, quamqué propenfô animo Caefarea Majeftas pacis componendae rationes amplexa fit, documento eft, re-fponfum ipfius Imperialis Majeftatis,D. Voitonio oratori Sereniffimi Régis Ma-gnae Britaniae datum, quod ad Majefta-^tn Regiam transmifîum in Copia, à Caefarea Mnjeftate , reddet Serenitati Regiae: nec intermifluram fuiffe Regiam Majeftatem, inftare apud Caefare-arn Majeftatem eô nomine uiterius, fi Parem eupiditatem, tranfigendi pro ae-quitatis , & juris ratione ex Jlluftriffi-nio Palatino Rheni perfpexiiïet, cujus ad propofita Caefareae Majeftatis, prae-ftolabatur Regia Majeftas refponfum. Sed poftquam traćtatio compofitionis m m ( » > m m amicabilis vićloriae, Casfareae Majefta-tis in Bohemia, & adnexis illi Provin-ciis , anfceverterint, cum voluntatem Caefareae Majeftatis, Regia Majeftas nondum profpefram habeat, an etiam-num rebus ipfìus Caefareae Majeftatis ex voto cedentibus pacis mentionem non averfetur , quod hac in parte agi in pofterum debeat, Regiam Majefta* tem non poffe conftituere, paratam ta-naen effe in omnibus, in quibus licerefc Sereniffimo Regi Britaniae gratificari. In negotio Regni Sveciae, quod ab in-jufto invafore vindicare hucufque Ma-jeftatem Regiam plurimuin impedie-runt, gratiffimam fuiffe femper Sere» niffimi Magnae Britaniae Régis frater nam propeniìonem , unde ea , quae juftae caufae fuas Majeftatis magnum fane momentum ad recuperationem Regni Sveciae allatura fuiffent, polliceba- SS (»?) ss tur (ibi femper Regia Majeftas, fed cum & pro tempore cogitationem recuperaci Regni Sveciae intervertat belli Turcici moles, ex re, praefentis tempo-ris , & rerum Statûs fore fì Sereniffi-mus Rex Britaniae rationes iniret pacis inter Chriftianos Principes Conci-liandae, atque ideo etiam Guftavum, Sve« tici Regni occupatorem, ab infeftanda Livonia retrahat, quo expeditius, non diftraćlis Viribus Regni Poloniae ad bel-lum Turcicum Regia Majeftas intenta effe valeat, cum iis induciis, quas ante fummo Studio appetierat; pro fepteti-rùo valituris per Reipubl: Polonae con-fenfum potiri ei jam liceat, quas ut ac-ceptet SereniiTimus Britaniae Rex, effi-cere velit. Societas Anglicana, in Pruffiae Civi-tatibus , etfi quam pluribus aftionibus fupremo juri Majeftatis Regiae refra- m m ( 24 ) m m gatur, Portoria, & Ve&igalia jure gen» tium, & communi confvetudine ufitatif-lima fubterfugiendo, Magiftratuum, & judiciorum formam municipali juri & confvetudini Regni Poionise, & Duca-tùs Pruffise contrariam, conftituendo, eam tamen hucufique in gratiam Sere-niffimi Britaniae Régis , Regia Maje* fìas non iniquo animo tulit , fed cum inde in dies plura inconvenientia nafcan* tur, propofuiiïe Regiam Majeftatem, refert Sereniffimo Britaniae Regi , per Commiflarios ad id deputatos modum, in omni negotiorum traćlatione & aliis requififis Societati huic praefcribere. Qui quidem, ut & Sereniffimo Regi Britaniae eo magis probetur , facile eo affenfum Regiae Majeftatis acceflurum, ut Sereniffîmus Rex Britaniae ex fuis quempiaro, iis CommilTanis adjuu-gat. ¥?4 H» ( 2c ï £1 ìtó v'â v - 5 ; *&« Atque etiam PrinGipalis negotii feri-aui faciet meutionem, & quam firmiïïî-ttìis poterit ratìonibus, prout loci, ae temporis, nec non perfonarum ratio feret, i pli u s Serenitatem animare eona* kitur, ut diftrahendae Turcicae potentine feria m ineat cogitationem. Et de col-agendo per nos milite in Anglia, Scotta , & Hybernia , fententiam noftram aperiet, ad idque confenfum ipfius Majeftatis , qui nobis nitro oblatus fuit , ainanter a nobis r equi ret. Utque fub-fidium vel militum, infignis alicujus co-hortis, vel etiam pecuniae, licet mutui nomine ipfius Serenitas nobis gratiofè fubminiftret, poftulabit amanter. Et fi. ex aliqua oc^afionedaretur ratio, ut ipfius Serenitatis apud Turcam lega, tus, animum Turcarum Imperatoris vel ipfius Bafîarum tentandum putaret, ut ad pacem nobil'cum, & cum Domini- b s ( ) b b i£ noftris redintegrandam flećtantur,ex-pifcabitur dextrè Confilium Régis, at-que de modis ejus rei perficiendae accurati aget. Id vero maxime ad pro-pofitum facere oftendet, fi Serenifïïmus Magnae Britanise Rex, violati faederis, & juris-jurandi injuriam, quâ nos affi-cimur a Turcîco Tyranno, ad fe etiam pertinere praeferet, quod ea quas inter Cbriftianos Principes intercedit con-junćtio & neceffîtndo expofcit , liquidera idem à Turca, caeteris in pofterum expefrandum eft Chriftianis, in quo no-bis non fervatur fides. Cum Confìliariis Régis , quorum Confiliis Regiam Majeftatum inniti co-gnofcet, de hoc omni negotio fibi demandato pari deligentia aget, quatenus iprorutn confiliis, eò inducatur Regius animus, quae buie negotio conducere vi-dentur, quod ipfi dernandandum eft. At- kÀ \ -7 ) m, u que baec omnia fingulari fide , diligenza, & dexteritate Internuntius nofter prseftabit, nosque de omnibus certio-*es faepius facere non intermittet. Copias, earum litterarum, quae a Sereniffi-*no Rese Britaniae ad nos recens funt perlatae, in qui bus ipfius Serenitas nos de fua benevolenza atque prompto ad juvandas res noftras animo tam in ne-gotiis Sveticis , quam Turcarum Ty-ranni propulfandae injuriae, quae nobis infertur certiores faciet, ex Cancellaria noftra accipiet, atque fingulariter eo nomine maximam nos Serenitati ipfius babere gratiam referet, diligenterque curabit, ut re ipfa eam benevolentiam Serenitatis ipfius experiri valeamus > poft quam in iis, quae proponimus ipfius Serenitati defiderio noftro refponfum fuerit : praefertim vero, utlnduciarum negotium cum Guftavo continuet, ita ut ) m fą ( no \ m m perficiatur, prout litteris fuis pollice-tur, ipfius Serenitas. Ex Commzjfume Sx Reg: Majeftatii. —L- «gąg!Ł_-U-, — Przy ttij expedijryì Lift do Króla An-giel/kiego od rJ. K. Mci był taki. Serenissime princeps, cognate & frater nofter Chariffitne, ex nuper ac-cepto à Majeftate Velerà refponfo ad noftras litteras, quas ad Sereniffimam Majeftatem Veftram dedimus, poftquam promulgati & publicati Conftantinopo-]i & per totum Ottomanicum Imperi-um belli adverfus Regnum & ditiones noftras Nuncium accepimus, ìntellexi mus non fine maxima animi voluptate, Serenitatem Veftram prudentiffimo confitto fufeipere folicitudinem immi- ( „n \ ^ Ol \ 2 9 ) m o Pentium malorum, quœ communis Chri-ftiani Nominis hoftîs Turca, jam quidem Ditionibus Noftris, fubfequenti vero tempore reliquis Europse Regnis parat. Atque in eam cogitationem eundem ve-n'r® i ut non otiofus fpećtator vicinae fibi flammee & incendii Chriftianorutn ^egnorum elTe velit, Quae Serenita-tis Veftrae praeclara mens , atque ex-celfì animi Confilium, cum nobis fingu-larem confolationem adfert, tum certo s facit, Serenitatem Veftram consunzione noftra atque neceffîtudine Com-omnium ditionum id expofeente , no-bîs qui Potentiffîmi hoftis bello, &im-rnenfis Viribtìs premimur, optimam vo-tontatem erga nos fuam re ipfa efle pro-batur. Quare cum jam immanifïimus hoftis , ex adverfo cafu exercitus no-ftri, fibi in Valachia oppofiti, infoienti-or fit redditus, ita ut ipfemet cun&is Imperii fui & Tartarorum viribus pro*f xitno vere ad bellum contra nos ao cingatur , m a j ori quam unquam antea apparatu. Ex re nos faćfriros arbitrati fumus, fi de iis inftsntibus nobis pe-riculis, fpeciali nuncio ad Serenitatem Veftram mifTo,Majeftatem Veftram Ger-tiorem faceremus, eamque, quam Sere-nitas Veftra obtulit benevole, egregiae voluntatis teftifìcationem, amanter re-quirentes. Dum autem is nofter ad Serenitatem Veftram ablegatusjlluftrif-fimis Ortus majoribus, Generofus Ge-orgius Offolińfki Comes de Thçczyn Pa-iatinides Sendomirien: Cubicularius Ca-raerae noftrae, ea quae a nobis in man» datis habet referetei, ut benignas au-ves praebeat, fidem adhibeat, atque no-ftris refpondeat poftulatis, a Serenitate Veftra cupimus, & in praefentia Sere-sditati Veftrae cunćta felicia precamur v.*..* ' 31 j optìmeque eam valere felicique & diuturno Imperio frui optamus. Datum Varfaviae. LIST krola jmci angielskiego D O krola jmci polskiego Daìvnicy iefzczc pifany. 3ac obus Dei Grafia Magna Bri tanice, Frati-& Hybernia Rex fidei defenfor &c. Sere-ni/Jitno Principi Domino Sigismundo III. ed dcm &atia Regi Polonia, Magno Duci Litbvania, J/Le ■> PruJJia, Mafoviœ, Samogitiœ Livoniœ-Tie ì nec non Svecorum, Gottorum, & Van-a'0} Utn R*gi bar e dit ario, fratri Zf Confati-^°firo CbariJJimoì falutcm & felicitatem. Ch CH^mC ^r*nctps frrter & Ctnfangviyiee R ECTE fecit ex fide mandati Capita-neus Buclaus,quod verbis quam potuit m m ( ì') m m difertiffimis fraterrium amorem, & quse-cunque inde oriri poffunt, Officia Ve-lh "90 Serenitatis honori & bono Polo-nise publico obftrinxerit. Nihil tain magnum eft in iis quae promifimus, quia intra noftmm fubfidat âfFeâum, nihil à noftris fubditis poteft effe tam Offici-ofum, quin minus fit Veftrorum in eos meritis, Scoti praefertim benefkiorum memores, pro Polonia, tanquam altera patria pugnabunt. In amore noftro nul-lum dabimus paenitentias locum con-ftanter fervaturi, quae promifimus benigne ; cujus propofiti arrham damus quam Sultano Tarcico neri modo mail--davimus denuntiationem. Accepta e-nirn fama ingentis adverfus Poloniam spparatus , itigenuè per Legatum edici juffîmus, non pofTe nos fpećtatores effe in Veftrae Serenitatis perfculis; & alia idgeuus, quae ad Magnifieum & ami- ciffi- m m ( 33 ) m s ciffîmum Weyher perfcripfimus, &hu« jus Buckii memoriae credidimus, cujus tiomine, gratias cfebemus, quòd Veftrae Serenitatis * juftam expe^lationem, benignò fîrmant refponfb. Interea Deo exercituumjVeftra}» opes,dignitatemquè Regiam i & Polonici Regni fortunam commendamus $ honoratam è Caelis ttiendicadtesl pacems vel fi aliter vifum eft fupremaè Providentiae i gloriofam poft pericula vi&oriam. Datum die 10* Mail Anno Domini i6ao. drugi list tegoż. JacOBUS&ć. Sereniftnne PrincepS , frater,& Confangvinee Chariffime: Prae-ter civilia illa, quibus Çhriftianus orbis iacerafcur difFidia, audimus, proli dolor ! externi hoftis terribiles ab oriente apparatus i deftinariquè Tedem im m si' Toni U, c ^ ( 'JA \ m M V 34 ) M & nis belli, multis nobis dilećtam nomini-bus Poloniam , quam ex facili credit Sultanus, hoc tempore ferri pofle, agi-què, dura caeteri fuis impediuntur ar-mis, nec vacat occupsitis,vicinorum ruinas, & clades refpicere. Ita finguli propria caeci cupiditate perdifcum eunt Rempublicam, & modo vindiftse fiant compotes, non recufant certum inter-necionis adire periculum- Quaecunquè demum acciderint,tefb*bitur,(quanquai:n ferius fortafle,) vexatus orbis, nihil me-diatoris inopiae contigiiïe, quo in tefti-nionio,& Veftrae Serenitatis confenfum, certiffimè fperamus. Eadem folicitu-do, Veftriquè & .Regnor u m Veftrorum cura, ingruente tanti hoftis metu, Sve-cicarum Induciarum nobis refricuit memoriali) , quas hoc tempore renovari, nemo eft, qui non videat, è re noftra ef' fe, fcilicet, ut unitis copiis , hofti eati* ìi m ( 35 ) m m in occurfum, à tergo fecuri. Sveco e-tiam ftudiofè idem confuluimus,& fi Ve-ftrâ Sereriitate , fieri intelleximus volente , non oinittemus porro idem pe« tere, donec impetratum erit. Qaae, fì ab amico animo, & Veftrae di- gnitatis ftudiofo , proficilci iudicaverit Veftra Serenitas , largum fatis fere- mus operae noftrae pretium, quibus hoc unicè propofltum eft, de Veftris, & Chriftiani orbis afflićtiffimis rebus,quàm optimè mereri, & confcientiam puram afFećtibus Deo probare , qui mentem Veftram regat, Confiliaque, & manus di- rigat, ad optimos providentias fuas fi- nes- Datum die 16. O&obris Anno Domini 1620. m s ( 3« > m m UTERI CjESARK.E majestatis, A D MAJESTATEM REGIAM IN NEGOTIO BOHEMI^ PACANDO. FERDINANDUS II. Divina favente Cle-■ mentì a, Elecîus Romanorum Imperator, femper Augujlus, ac Germania:, Hungariœ, Bohemiœ, Dalmati#, Croatix, Sclavoniœ, Rex. Archi-Aujlriœ , Dma: Burgundiœ , Styria, Gi-rynthiœ , Camiolœ, £5^ Vitembergœ, Cornes Tyrolu &c. Sereniamo Principi, Domino Si-gismundo III. Regi Polonia & Sveciœ , Magno Duci Lithvaniœac RuJJiœ, PruJJiœ, Ma-Joviœ, Samogitiœ, £5^r. Cognato, affini, £jf vicino Nojlro j falutem & mutuarti benevolenti am. SERENISSIME PRINCEPS, COGNATE, AFFINIS, ET VICINE CHARISSIME. Qjjam ingens Serenifiimus Magnae Britanise Rex deiìderium praefeferat, ut in Regnis , atque ditionibus noftris SB ( 37 ) Si concitatus belli fervor leniore via ledati , optataequè pacis reftaurandae modus inveniri queat, quorfum, & ipfe o-mnem operam, ftudiumquè conferre fit paratus, ex nuperis , Serenitatis Ve-ftras literis Kalendis Septembris exa-ratis, & iisdem conjun&o epiftolae e-xemplo diftin&è intelleximus , ea quas fidenter ad nos referre voluerit , magnas Serenitati Vefee gratias habemus, quam viciffim fecuram reddimus, nos à primo regiminis noftri aufpicio, atque etiam nunc omnibus votis bello huic Civili pacem antetulifîç, modo tolera-biles, & fuprema Majeftate noftra non omnino indignae conditiones, five à Re-bellibus ipfìs, five à quoquam alio pacis cupido propofitae , ifthuc nobis vi-am ftraviiïent, in quem fenfum fupra-dićti Régis Legato, in Aula noftra Cae-fareà commoranti , dum illius quoquè m m ( ss ) s m rei mentionem iniicerent, difertè re-fpondimus , uti Serenitas Veftra , ex adjunćlis copiis accurate perfpiciet. Et hanc quidem refolutionem noftram, ille Regi fuo transmiiît, atque Curfo-rem proprium fubitò ad Palatinum, Pra-gam expedivit , utrinquè porro quid confequatur, ubi ad nos renuntiatum fuerit, Serenitatem quoque Veftram, pro mutua fiducia noftra certiorem red demu s. Peri cul i magnitudo , quara à Turcis, & Tartaris regno Tuo irtimi-ìlare Serenitas Veftra denuntiat, non nno refpećtu, ad nos quoque magnope-re pertinet. Et fi valde nos folatur, quòd Divinam plerumquè Majeftatem ruptorum faederum Autores, acrem vindicem, atque ultorèm fenferint, & totô orbe celebratus, ipfisque Barbaris malo Tuo non ignotus, inclitae NationiS Polonicae generofus animi vigor , vir- m m ( 39 ) m m tusque militaris nondum emarcuerit, à nobis , quid Serenitas Veftra hoc loci permittere fibi queat, & quo in Cardine afflićtionum noftrarum Status ver-letur , difFufìus à* Legatis noftris , in-teliiget, quos ad folemnia Regni iftius comitia, plenìs mandatis inftrućtos, in-tra biduum expedimus, Ad ilios nos remittimus, & Serenitatis Veftras glo-riofum per ardua & afpera Trium-phum, cum Chriftiani orbis coneurfu,at* quò gaudio ominamur. Datum in Ci-vitate noftra Viennae die n. Menfis Oćtobris , Anno Domini 1620. Regno-rum Noftrorum Romani, zdo. Hunga-rici 3U0. Boh emici vero 4to. mm (40) mm COPIA RESPONSI CjESAREìE majestatis, SERENISSIMI MAGNI BRITANI./E REGIS, LEGATO, SaCRA Cœfarea, & Hungarise, Bohe» miasquè Regia Majeftas, Dominus No-fter Clementiffimus, benignè intellexit, quse eidera Sereniffimi Magi ne Brita-niae Régis Legatus extraordinarius, D. •■2?ł u tîenrycus Woltoni, circa exortos in Regno Bohemiae, aliisque Provinciis eidem incorporatis, motus fedandos, cùm viva voce, tum fcripto compendiofo pro-pofuit, atquè explicavit. Atquè Majeftas Tua Caefarea, Regiaquè breviter re-petendum duxit, uti nupero, dicfti Se-renifïime Magnae Britanie Regis Legato, Vice-Commiti Doncaftrio fufius, m m ( 41 ) ss & velut ad oculum demonftrari cura-Vit, quae mens atque intendo Tua, jam tum à primo Regiminis fui in aićto Regno, fufcepti exordio fberit, ut repofì-tìs armis fubditi , ad obedientiam reduci, & difficultatibus lenlorì via com-pofitis, alma pax Patrie reftitui pofTet, Quem in finem Majeftas Tua facile à fé impetrar! finit , ut primarii S. Rom; Imperli Eleftores & Principes > nullis 0 m ni no affećlibus, vel paffionibns preoccupati , quascunquè rationes commo-das, & oportunas inirent, quibus Teo-pus ifte pacis & tranquillitatis publice reducende, obtineri quoquomodo po-tuilTet. Quorum conatus, poftquam ob-duratisPalatini, & rebellium animis fru-ftra "ceffifet, non alia, quàm arni or u m via Majeftati fuee fuperfuerit , quam tandem, uti defperatis morbis extrema Junt remedia adhibenda, neceffitas inir© îi*t< ^ / \ VtfV sr,z ïiM v 4- ) fvaferit. Kt fi proinde negotiis, culpâ rebelliLtm ufque adeo exulceratis, alius traćtatus interpofitionis jam pridem permiflus fuerat, vel ab aiiis etiam, at-que ab ipfomet quidem Domino Legato , Serenîffimi Magnae Britanias Régis propofita fuerint, clementer Majeftas fua declarat, ea haud gravatim audi-turam , atque ita fe defuper refolutu-ram,quemadmodum ab innata JMajeftati fuae Caefareas, ejufdemque Auguftae Domili benigniate , & clementia meritò fperari debet, quippe cum unicum pacis redintegrandas, & ftabiliendae in omnibus Conflliis; & a&ionibus fuis fco-pum praefixum habeat, nec aliud, quàm Dei gloriam,Reipublicas tranquillitatem, fubditorum quietem , folidamquè cum orbis Chriftiani Regibus, & Principibus amicitiam, & nunquam Violanda bonas vicinitatis jura fpećtet. ( a 3 ^ m fa f.vïï /UCv V T"} / ÎW.C Porro, ad merita causas Principales, & tumultuum horutn originem, & pro-gfeflus, casteraque ifthuc pertinenti, quod attinet, rneminit Majeitas fua Cae-Wea accuratam, & prolixam totius ne-gotii informationem , jam olim fupradi-cto Vice Corniti Doncaftrio traditam fu-ifie, neque dubitat, quin in Angliam re-verfus, eandem Serenitatem Regi fuo fidelità, & ex amuffim reprefentaverit, Unde manifeftè & luce meridiana cla-rius liqneat , quôcunquè turbulentiae ifta praetextu velentur, meram, & no- toriam, omnibusquè Regibus, & Princi- i pibus exempìo perniciofam , adecquè extremè abominandam hanc eiïe rebel-liotiem fubditorum , qui absque ulla eau fa,& ne levi/lima quidem injurias umbra lacefliti,legitimi Domìni, Regisquè fui proclamati, unćti, foìenniter coronati, &; ab Auguftiffimo Imperatore, Sà- ^ ( A A \ S*?? 3WìS V 44 ) Xw.s; croqnè Romano Imperio invertiti, obe-dientise, contra fidem datam, & juratam fefe fubtraxerunt, quo magis etiam fri. vola, & ab ornili aequitate & ratione aliena ćonftat erte argumenta, quibus ad occupandas, contra jus, fasque provin-cias aliénas, & quidem Domini fui E-lećli lui , Romani Imperatoris , Pala-tinus fefe induci paflus eft. Ultraque omnia, fi adhuc pleniorem faćti infor-mationem, Dominus Legatus defideret» Majeftas fua Caefarea benignò annuit, & quo id fiat, nonnullis Miniftrorum fuo. rum clementer injunget, Casterum Majeftas fua Caefareà o-mnino fibi perfvafum habeat, fi Serenif-Jfìmus Bri ta nias Rex praefentem Regionu m barum conditionem coram intu-eretur,pro jfìngulari aequitate & prudenza fua, omnino aeftimaturum, nulla pe-jiitus ratione convenientem , hoc tem« m m ( 4c ) m m pore fjturam armorum fiifpenfionem, cu jus mentionem D. Legatus iniecerat, quinimo ipfummet quoque D.Legatum, poftquam in aula hac praefens, quis rerum Status fit in tel li git, ab hoc poftu. lato fuâ fponte deftiturum nequaquam dubitata De libero tranfitu curforibus , ul-trò citròquè permittendo, animadver-tit Majeftas fua Caelarea, rem liane plu- / ribus difFieultatibus non caritutam, benignò tamen providebit, ut fi D. Legato Nuntios, vel Curfores Pragam ex-pedire libuerit, eisdem falvus condu. ftus, ex parte Majeftatis fuae Caefareae tribuatur. Eà tamen conditione, ut noti alias, quàm dićti D. Legati literas déférant , & hoc quidem ad punćta per D. Legatum propofita,Majeftas fua Cae-farea refpondenda cenfuit, quae Sere» tuffimi Regis, Magoae JBrifcaniae egre- m m (4M m m giam animi moderationem, quam in hif-ce Reipublicse turbis , atquè procelliS adhibuit, benigniffimô fenfu interpreta tur , fequè ad mutua benevolenti^ fludia, eaqu« omnia prasftanda , quae Sereni tati iuae , ejufdemqiie Regnis & Provinciis grata accidere queant, nun-quam non propenfam fore declarat. Ipfi vero D. Legato gratiam fuam Cae-faream, Regiamque conftare cupit. Da-tum Viennae die 9. Septembris Anno 'i6so. y-ł_e..-- «i.—-_slc=>_słtiss—_ Lift Offolmjkiego do Króla. Zaraz po pocałowaniu ręki w. Iv Mcir wyiecbawfzy z Warfzawy, o tom fię ftarał , abym bez omiefzkania n# mieyfce mnie od W. K. Mci Pana mego Miłościwego naznaczone przybył» mm ( 47 ) H s Jakoż za łafką Bożą , iuźem do Ham-borku doiachał, lubo mi to kolić przy-fzło, y obieżdżać, ledwo nie Morlkim brzegiem dla niebefpiecznych pod tak zàmiefzane czafy , przeiazdow. Spodziewam fię zatym czterech Niedziel więcey w drodze nie ftrawić , byle mię Prędka zimy rezolucya nie zatrzymała, która w tak nifkich kraiach zwykła być podróżnym wielką przefzkodą. Jakoż* kolwiek iednak, o to fię z pilnością fta-*'ać będę , abym fprawom W. K. Mci, Pana mego Miłościwego nic nieomie-fzkał, day tylko Boże wfzyftko fpra-wić, według \voli y żądania W- K- Mci, Pana mego Miłościwego. Obftalowa-łem tym czafem , aby prędka wiadomość odemnie chodzić mogła, żebyś tym prędzey W. K. Mość Pan nióy Miłościwy informowany być raczył, czego fię z tego fam kąta fpodziewać. Na m m ( 48 ) m m ten czas famego fiebie z naynizfzemî poffugami memi kładę pod nogi W. K* Mości, Pana mego Miłościwego* Darł zHamborku die z2. Februarii 1621* CEDUŁA. ^Ztiaymuię W. K Mci, Panu memu Miłościwemu, ze Pfaltsgraf, iako Iko-1*0 z Kościerzyna Wypadł, u Xiąźęcia Brunświckiego przez wfzyftek czas dy-fzaf, folicytuiąc adherenty fwoie ad novos tumultui. Jakoż w tych dniach do Se-gem bergu ziachać fię maią } fpodzie-waiąc fif tamże in perforiti Króla Duń-Ikiego , ale to iuż fera Confitta, Zwy-cięftwa Cefarza Jmci i tak wfzyftkich pofcrwozyły,£e ncc Infceré plus audent, Mia-fta te, tu mianowicie favorem captant i boiąc fie o fkoYę. Król AngieMki do jjacyfikacyt rzeczy wiedzie Virium nić a nic m B ( 4? ) ns 8 nie nie fpofabia. WNiderlandzie, zâ Wychodzącym przymierzem, obie ftro-fiie arma expediunt , zaczym y Holendrom trudno będzie o Pfaltsgrafie my. ślić, gdzie Doma potęgi potrzeba. To Ieft, com na ten czas rozumiał godnego wiadomości W. K. Mci Pana mego Mi-ł°ściwego,napotym,y z drogi, y z miey-ica nie omiefzkam doftatecznie W. K. M°i Panu memu Miłościwemu dawać Wiadomości* '.-J1 "jlT "1/— Lift tegoż, do Sekretarza Wielkiego Koronnego. Ozumiałem rzecz potrzebną ozwać % J. K. Mci ,y WMćPanu, żebym po-kazał, iż w tey drodze takdalekiey, y niebefpieczrtey, nic nie omiefzkam, y 0 tyro dam znać $ cobym rozumiał potrze- t— — ę?4 r cr> i ¥?ì M £& i 5° ) M bnego do wiadomości J. K. Mci. Jakoż, czegom fię tylko mógł dowiedzieć w tym tu kącie, w którym wfzyftkie fwoie, przeciwna Cefarzowi Jmciftro-na, pokłada nadzieie, ofobną cedułą wy-pifałem J. K. Mci. Toż, y daley czynić bądę, tak z drogi, iako y z famego miey-fca. A ii ieden punkt Pofelftwa mego ieft, ftarać fię o wolne zbieranie ludzi na J. K. Mość, w Paóftwach Króla Angiellkiego, WMć Pana profzę pilnie, abyś fię dowiedzieć raczył u J. K. Mci, komu tych ludzi zbierać rozkaże, gdyż iâ nic niewątpię, że Kroi AngieHki bez trudności pozwoli , zaczymby ie zaraz zaciągać przyfzło. Bo czekać do piero na wiadomość, rozumiem, żeby iuż nierychły y daremny był zaciąg. Teraz zaś, gdyby prędka J. K. Mo ści w tey mierze naftąpiła rezolucya mogliby adejfc tempori. Raczże mi^j Di* '!§ ( s» ) WMMć Pan informować zawczafu, abym zaś potym na mieyfcu darmo Czafu nie trawiły żeby prędka odemnie, y do mnie mogła dochodzić wiadomość, obftalowałem , tylko WMćPan racz Iw e Lifty dyrygować do Jmci Pana Wojewody Łęczyckiego , aibo do Jonafa Smidla, do Poznania, nic niewątpiąc, ze prędki od \V7MćMPana odniofę re-fpons. Oddaię fię zatym pilnie z poilu* gami memi łafce WMćMPana. Dan z Hamburku 22. Februarii 1621. '^.r: ____" - - -- Lift OJfolińJkiego do Króla. T •^EDWO co z Hamburku wyiacha-wfzy r zafkoczyła mię , iakom fam fobie tulżył, folucya zimy, wnayniżfzych y naygorfzych kraiach , dla którey, lubo to częfto powóz odmieniając, prę* D ij e e ( 52 ) b a dzey do Antverpii przybyćiem nie mógł, zkąd nic nieomiefzkaiąc, do Ka-lefcu iadę, ztamtąd zaś, iak prędko mi morze, y wiatry dopufzczą do Londynu , gdzie fpodziewam fiç 5 ze Króla Jmci Angielfkiego zaftane, bo w tych przefzłych dniach, tam Seym odprawo-wał, na którym, gdy był od poddanych fwoich pilnie follicytowany, aby fię Cefarzowi Jmci, y Królowi Hifzpań-Ikiemu z nieprzyiaźnią, a zatym, y z o-twartą woyną deklarował, przypaść , na to żadną miarą niechciał, na to tylko fnać pozwolił, żeby Pfaltsgrafa ratować ad confcrvandum Palatinatum tantumy v Króleftwa Czelkiego , ani fię tykaiąc; ale wątpię, aby, y tam co fprawili, bo Spinolla mieyfca doftane mocno forty-fikuie, y potężnie ofadza, infzych co dzień doftawa , y około Frankuntalu, naypotężnieyfzey tamtych mieyfc for- m ( <7 ) m îtâ v 5 3 ; s&S sws tecy , a Niderlanckich Hugonothów Kolonii pilnie przemyśliwa ( o czym tu , lada dzień nowiny oczekiwaią) abo o Wormatycy, bo na iedno z tych, iuż zdawna zmierza. O Pfaltsgrafie fam cicho, iakoż około Hamburku zapadł widzę, że mu nie-fpore fubfidia. Ale o tym wfzyftkim z Londynu doftatecznieyfzą będę mógł W. K. Mci P, memu Miłościwemu dać Wiadomość. W tuteyfzych fam zaś krajach, animufze ludzkie, inttrfpem poko-iu ( którego commoda bardzo im fma-kuią) a mcìum belli pendent ; z obudwu ftron wielkich frœpxramcnta widzieć nie Ir,0gÇ î y to, co czynią, iakby niechcąc, lada dzień oczekiwaią w Bruxellach Angielikiego , który dla prolon-gacyi wychodzącego przymierza mię-dzy tutecznemi Pańftwy, ieft wyprawio-We Francy i, y tam pokoiu nie- mm ( 54 ) s m mafz z Hngonotami, którychby chciał in ordincm redigere Król tamteezny. Wię-cey nic niemafz godnego wiadomości W- K. Mci P. memu Miłościwemu; ponowili fię co bądź z drogi, bądź z miey-fca, nieomiefzkam oznaymić. Na ten czas famego fiebie z nayniźfzemi po-fìugami memi, kładę pod nogi Maje-ftatu W- K. Mci Pana mego Miłości* wego. Z Antwerpii die 14. Martii i6ai. Lift tegoż, do Kanclerza Wielkiego, Koronnego. Według rozkazania, y informacyi, Wm<î MPana , za każdą okazyą odzy* wam fię z drogi do ]. K. Mci, Pana mego Miłościwego. Pierwfze lifty z Ham* burku, iź pod niebytność m m ( 55 > gì m przy iść miały , dyrygowałem do ]mci Xiçdza Sekretarza Wielkiego. Teraz, iź mniemam , źe te poślednieylze , Wind MPana u Dworu zaftaną, fame-nm fię Wafzmość Panu odzywam , przy oddaniu uniżonych , y powolnych poflug moich , coby ftę fam W tych kraiach działo ; więc y to, co w okolicy flyfzeć, wypifałem famemu J. K. Mci. Fatalis to iakiś, zamięfzania Wfzyftkiego Chrześciańftwa rok , ze wfzyftkich ftron armorum Jłrepitus, atoli iednak dofyć z fiebie czyni Król An-gielfki (iako fam wfzyfcy świadczą) źe te tumulty , nietylko nie fovet , coby fnadnie mdgł, ale y owfzem, ile może materiam fubtrahit, do pokoiu wfzyftkich prowadząc. Y teraz na tym Seymie, kto'ry w Londynie odprawwwał , nie dał fię rufzyć proźbom poddanych fwo-ich , którzy tego żądali, aby przyiaźń m m ( 5* ) mm Cefarzowi Jmci, y Królowi Hilzpańflde? mu wypowiedział , aby Pfaltsgrafowi fubjtdia, iakie z Paóftw iego iść miały na rekuperowanie Króleftwa Czefkiego, nieflufznie pod włafnym Panem okkupo-wanego ; na to tylko fnać przypadł, żeby go ratować do zatrzymania iego dziedzicznego Pańftwa Palatinatus, ztąd Wmć MPan fnadnie obaczyć moźefz , co iego za intencya, y czego po J. K. Mci potrzebować będzie. Zaczym uniżenie profzę, abym prędką, a doftate-czną od Wmć MPana mógł mieć in-formacyą ; co za mens w teyj mierze J. K. Mci , ieżeli iakiey w tey mierze Cefarza Jmci niemafz deklaracyi. Bo ieżelibym dopiero w ten czas o infor-macyą Wmć MPana miał profić , gdy w Londynie będę, y po nię dopiero po-fyłać , mufiałbym kilka Miefięcy na mieyfcu ftrawić , bez źadney w Spra- li m ( 57 ) ii m Wach J. K. Mci rezolacyi, co ieśli expe~ dit in tam angujłis rebus noflris, y tak w ści-flym czafie, judłcio Wmć MPana poru-czam. Ale y móy kofzt w takiey dro-gości, a wielkiey na pieniądzach utracie, znieśćby tego nie mógł, łubom ia to , iako nayfkromniey być mogło, Wybrał , nie przeciwiaiąc fię drugim , ani tych w tey mierze naśladuiąc, którzy dla próżney ambicyi, prœfcriptos Ikro-mności limites exccjjerunt , naywiękfza moia ambicya, abym to, za pomocą Bożą dobrze fprawił , co mca fidei com-mijjïini, iakoź na pilności, y czułości nlo-iey , nic nie zniydzie , byle Pan Bóg nakłonił ferce Króla tamtego, do woli, y żądania J. K. Mci Pana mego. Jeftem przy tym pewien, że WmćMPan, iakoś niię raz wziął na promocyą fwoię, nie-°puścifz okazyi zalecenia poflug moich Jego Królewlkiey Mci. Co ia , Wmć m? mi ( ro \ mz v 5 o ) &s« MPanu , y wfzyftkiemu zacnemu Do« mowi Wmć MPana, wfzelaką wdzięcznością y powolnością, płacić będę powinien. Na ten czas oddaię fię teyźe łafce Wmć MPana, z uniźonemi poligami memi. Z Antwerpii die &c. Lift tegoż, do Sekretarza Wielkiego Koronnego. ^ H A M RUR KIJ pi fałem do WmćPa-na, daiąc znać o Fobie; ztamtąd wyie-chawfzy, to mię podkało, czego m fię obawiał, że mię rezolucya zimy tam , gdzie naygorzey, zaftać miata. Jakiem dełicye miał w nizinach Weftfalikich, albo po groblach Olenderfkich , możefz Wafzrność Pan fobie imaginować. A-toli trzy Niedziele, w drodze ftrawi-wfzy, z wielkim trudem , y kłopotem przywlokłem fię do Antwerpii. Zkąd, m s < ?» > mm byłem fię tylko, y czeladź przyodział, do Kaletu wyieźdźam , tam iuź ventis falutcm cornmittcrc , trzeba będzie, fragili rati, day Boże , do naznaczonego Portu zdrowo przypłynąć. Pi Izę do Jmci Xiędza Kanclerza, oznaymuiąc, co za mens Króla Angielfkiego, ile tu Wyrozumieć mogę , w fprawie Pfalts-grafowey: to ieft, źe iako na Pańitwo Cefarza Jmci, a mianowicie Króleftwo Czefkie, pomagać mu niechce, tak zaś przy zachowaniu dziedzicznego Pańftwa iego, opowiada fię, ieźeliby Cefarz Jmć, e* innata Clementia zachować go przy nim niechciał. Zkąd łacno colligere, czego po J. K. Mci potrzebować będzie, zaczytn , iako Jmci Xiędza Kanclerza, tak y Wmć MPana, pilnie profzę, a» bym mógł wiedzieć, ieżeli J. K. Mość iaką w tey mierze Cefarza Jmci dekla-racyą mieć raczy , gdyż dopiero z Lot> m m ( ) s. m dynu iey zafiągać, byłoby cum fummo dt-fpendio tempori*, a zatym, z niepowetowanym fprawom J. K. Mei omiefzka-niem. O fpofobie przeffania rio mnie liftów, dałem Wmć MPanu znać z Ham-burku , zaczym , nic nie wątpię , że prędką z łafki Wmć MPana mieć będę wiadomość. W fprawie Kapitana Bocka, pifałem do Wmć MPana ztam-tądże , pokornie, y teraz profzę , abyś Wmć MPan kofzt, y pracę, tak ochotnego Cudzoziemca J. K. Mci zalecić, y przyczynić fię za nim raczył, żeby miafto nadgrody, wielkiey utraty nie popadł w tym zaciągu fwoim. O fobie famym, nic nie przypominam , pe-wienem ia , źe łalka Wmć MPana , reft przeciwko mnie nieodmienna, zaczym, y tegom pewien , co za fobą zwykła ła-fka pociągać , ktorey fię na ten czas oddaię, z powolnemi pplîugami memi. Z Antwerpii &c. SS ( ) SB Jaśnie Wielmożny MołciPanie Woiewodo Łęczycki, móy wielce Mci Panie y Szwagrze* M ATAAM ia to na dobrey pamięci , co Wdzięczność fama po mnie wyciąga, abym częfto fobie przypominał wielkie łalki Wmć MPana * które wofovcrc animò, aniżeli flowy, zoftawuiąc fobie do pierwfzey, którą ia fobie życzę 5 o-kazyi , pokazanie moiey przeciwko WmćMPanu, ferdeczney powolności, y uprzeymości. Z Hamburku, przy pierwfzych liftach, którem do Dworu Wyprawił, dla tegom WmćMPana, pi-faniem mym turbować nie chciał, źe nic takiego godnego nie było wiadomości WmćMPana, y tu nowin nie wie*. 'e ; atolim fię iednak przecię wolał o-zwać, żebym fię nie zdał być immemor mm («») es powinności moiey, y rozkazania Wmćj MPana. Pfaltsgrafa , iakom odiachał mila od Hamburku, tak o nim cicho ^ rozumiem, że emendicatis fuffragiis nie wiele wlkóra. Król Angielfki, w Londynie Seyrn odprawował , na którym to konkludował , lubo inakfza proźba była poddanych iego , żeby cała przy-iaźń z Cefarzem , y Królem Hifzpaó-Ikim zachowana była. Nie daiąc Zięciowi żądney na cudze Paóftwa pomocy , przy konferwacyi iednak iego Pańftw dziedzicznych, toieft: Palatina-tus opowiada fię. Poffa zatym wyprą, wił do Arcy-Xiąźęcia, do Bruxelli, częścią , dla pacyfikowania Zięcia fwego, y odwabienia Spinoli, od zaczętego go* fpodarftwa, częścią, dla prolongowania wychodzącego przymierza, między Pan-ftwy tutecznemi. O śmierci Papieflciey» y Elekcyi nowego Papieża Grzegorza, m m ( 63 ) a si XV. rozumiem, ze iuż WmcMPan wiedzieć raczyfz, wielkie zaprawdę Omen, źe Pan Bóg niechce do końca zgubid Chrześciańftwa, iż tak godną cspitis Ec-clefia dał elekcyą, o iakiey zdawna nie ftyfzeć było, ile tego, kto'ry przedtym ledwo dwie lecie był Kardynałem. Wię-cey fam nowego nic nieflychać 5 z Londynu , co będzie nie omiefzkam dać znać, oddaiąc fię natenczas, zuniżo-nemi poflugami memi, łafce WmćMPa* na. Z Antwerpii die &c. Liji Ojfolińjkiego, do Króla £jfmcu OzNAYMUIĘ w. k. Mci, Panu me- mu Miłościwemu , żem z łaiki Boźey, namieyfce, mnie od W. K. Mci, Pana mego Miłościwego naznaczone, przy-tachał 27. Martii , z niemałym na ftlo» mii ( «4 ) m m rzïi niebefpieczeiiftwem y dla panuią- ! cych pod te czafy wiatrów. Zaraz na } początku przybycia mego do Anglii, jaśnie to oświadczył Krój tuteczny, iako wielce korzyfta w przyiaźni W. K. Mci, Pana mego Miłościwego; bo, y konie fwoie do oftatniego portu , na trzydzieści mil od Londynu zaliał, y Dwór fwóy niemal wfzyftek przeciwko I mnie wyprawił, iednych na cztery mile , drugich do brzegu Tameffis; owo zgoła nie opuścif, w czymby był mdgł ©świadczyć, iako wielce fobie poważa, mimo infzfe Monarchy , związek ten przyiaźni, z W. K. Mcią Panem moim Miłościwym. Nazaiutrz , zaraz po przyieżdzie moim, miałem u niego publiczną audyencyą, przy bytności wfzy-ftkich ftanów tuteyfzych, których tu teraz ieft zgromadzenie. Po zwykłey gratitlacyi, y deklaracyi Braterlkiey miłości , mm («5 ) mm łości, W. K. Mci, Pana mego Miłościwego j oddałem mu lift, od W. K. Mci, który fkoro przeczytał, odprawiłem to, com miał w inftrukcyi od W. K. Mci, Pana mego Miłościwego. Na co mi fam uftnie odpowiedział z wielkim , iako z twarzy iego znać było, affektem, ze niepotrzebował , abym go mow^ ttioią wiódł do tego , co on dobrze wie, iż, y Chrześciańftwu wfzyftkiemu, iako Kro'1 Chrześciańlki, y W. K. Mości ofobliwie powinien ; przydał y to, iź dobrze pamięta ffowo fwoie, które obo-Wiązał W. K. Mci, lkoroby tylko par-ticularia ze mnie zrozumiał, we wfzyft-kim gotów ieft fatiifacerc woli , y żądaniu W. K. Mci, Pana mego Miłościwego. Poty m folenniter gratulai atur W-K. Mci, y Panu Bogu dziękował, ż& K. Mość, Pana mego, w tak wielkim niebefpieczeńftwie zdrowia, cudo-Tom U. E mm ( «) m m wnie zachować, y obronić raczył, z którą gratulacyą miał fam do W. K. Mci Pana mego wyprawić, by fię był oraz nie dowiedział, ze m ia iuż był w drodze od W. K. Mci Pana mego Miłościwego poflany. Tak fię ta moia pier-wfza ikończyła audyencya. Prywatney ierzczem mieć nie mógł , dla łowów, na które odiachał, z tą iednak obietnicą , iż za kilka dni wro'cić fię ma, y wyfluchać mie bez omiefzkania. Mógłbym iednak befpiecznie w tym W. K. Mć, Pana mego Miłościwego upewnić, iź zechce we wfzyftkimgratificavi W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu, ile w pozwoleniu zbierania ludzi w Pańftwach fwoich, lubo to od wielu innych gorące o toż ma inftancye. Więc, y Pfalts-grafów Agent , y Poflowie Szwedzcy pilnie fię o to ftaraią, żeby mogli tę i e' go intencyą dobrą, do ratunku W. m m ( *7 ) m m Mci odmienić. Jeft y Puritanorum fakcya bardzo potężna, która Pfaltsgrafową flronę mordicus trzyma. Ale Król fam, iakom mógł zrozumieć naylepiey z Poiła Hifzpanfldego, nie mafię do tego, pokazując równą niekontentecę z po-ftçpko'w Zięcia fwego ; nawet fam ż wielkim śmiechem Poflowi Hifzpań-fkiemu powiadał, co za rozmowa była Pofla Pfaltsgrafowego z Sekretarzem iego, przez którego poffał, opowieda-iąc to Krolowi, że , ieżeli VV. K. Mość przeciwko Cefarzowi Tureckiemu ratować zechce , Zięcia fwego pewnie zgubi. Owo zgoła, gdzie fię kolwiek ten wygnany Król obro'ci, więcey po-smiewiflc odniefie , niż pociechy } fam Król Duńlki, iefzczefovet rìadzieie iego, °d którego wczoray dopiero Pofeł przyjechał } żądaiąc także imieniem Pana *Wego wolnego ludzi zbierania * y wy- È ij m m ( «s ) ig prowadzenia , lecz o tym wfzyftkim doftatecznie informować lie nie mogę, aż z prywatney audyencyi, ktorey fpo dziewam fię nayd<.ley z:i trzy dni. Tę od prawi w f>y, bez omiefzkania W. K. anu merteuMiłościwenm d m znać, czego fić rpodzTewać w tych wfzyftkicli punktach, które mi fą od \V. K. Mci Pan:i mego Miłościwego zlecone. Na ten czas, uniżone pofhigi moie, y fiebie famego kładę pod nogi M^jeflatu W.K. Mci Pana mego Miłościwego. i _ł-»- <ł- *> . c =>-*1--- - - gaśnie IVielmohnj Nici Xitze Kanclerzu Koronni/. r^t Antwerpii dałem znać o fobie MPanii, zt^mtąd , iż liii droga na przychodziła daleka bardzo , y z»b^' n wua, dla nizin tamtecznych kraióvv» ss («» ) mm dżdżów uftawicznych, wolałem, lubo z wielkim zdrowia niebefpieczeńflwem, profto ztąd fię na morze puścić, a niż tak dalekim krążeniem, fpravvomj. K. Mci Pana mego Miłościwego , cokolwiek omiefzkać. A to Pan Bóg fzezę-śliwie przeprowadził, właśnie w dzieli Nayświętfzey PaU:>y przypłynąłem , po długim y niebezpiecznym Jzturmie, do,Grawetyngi,,poi tu Angielikiego,tam, i&kom był przyięty , y do Londynu zaprowadzony , więc, y pierwfzą fwoię publiczną audyencyg, doftatecznie opi« lałem J. K. Mci , P.mu memu Miłościwemu. Jawnie to pokazuie Król An-gielfki , że deejft niechce in hoc cafit J. K. Mci, częfto fię z tym daiąc flyfzeć, , y fam in Per fon a, będzieli tego widzieć potrzebę , gotów ieft Iłużyć w tym r^zie Rzeczyporpolitey Chrześcianfkiey. Ptrticuluria iednak trudno zrozumieć, ii (70) 0m aź W prywatney iego audyencyi, kto» rey fię w tych dniach fpodziewam. O dozwoleniu zbierania ludzi , nic nie Wątpię: ieft, y wfamych ludziach ochota wielka do fluźby J. K. Mci, mam w tey mierze wielkie od ludzi zacnych nabie* ganię, deklaracyi w tym tylko J. K. Mci potrzeba , wiele ludu , y przez kogo, zebr ad zechce. W oftatku, czego fię fpodziewać , fkoro wyrozumiem , bez omielzkania dam znać J. K, Mci Panu memu Miłościwemu. Pfaltsgrafowa fprawa, żeby ztąd iakie poratowanie mieć mogła, nie widzę, bo lubo to mu favent , nie mogą iednak nic bez woli Królewlkiey uczynić , kto'remu poftę-pek Zięcia fwego, bynaymniey fię nie podoba. Holendrowie nie wiele mu pomogą, za wyiściem przymierza, przy i' dzie im o fobie famych myśleć. Król Puńfki, ten coś molitur, ale iego levita m m ( 7i ) mm wiadoma światu, y potęga dofyć błaha. Pofifał do Króla tutecznego , ze-brząc pomocy, iuź nie na Króleftwo Czefkie , ale do zatrzymania oftatka patrimonii , wiem pewnie, źe nic nie-fprawi, y dla infzych przyczyn, ale y dla wielkiego fkarbu niedoftatku. Ztąd łacnie WmćMPan ofądzić moźefz, źe iego falus defpcrata , za czym Cefarzowi Jmci fnadniey będzie Węgierlkie ufpo-koić tumulty. Upewnił mię teź w tym Pofeł Króla Hifzpańfkiego, źe armata Pana iego, nad którą więkfzey w tamtym morzu, nie miał nigdy, rufzyć fię miała z Sycylii , przeciwko Turkom , 2a fprawą Philiberta, Xiąźęcia Sawoy-ftiego, upewnił, y w tym, źe Pan iego, lubo to tak wielą woien zabawny, non deerit communi cauf W tak ciężkim razie pofiłkować. Na tę proźbę iego, pdki nieprzyidzie re-fpons W. K. Mci, Pana mego Miłościwego , trudno co daley z nim traktom Wad nam, gdyż jfię on na tym zafadziî, m s ( ?« ) m m żeby fię wprzód o djkìaracyi W. K. Mci, Pana mego Miłościwego , fkutecznie dowiedział , nim do exekucyi a Afektowanych od W. K. Mci, Pana mego Mi' łościwego punktów przyfì^pì. Oczeki-waiąc tedy , na tiką. \V. K. Mci, Pana mego Miłościwego rezoiueyą, co by fi § tym czafem tu, y w okolicznych krajach działo, krotko W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu daię znać. A nay-przód: w tym Króleftwie Parlament, albo Seym zaczęty iefzcze trwa, z którym Król fcuteyfzy biedy ma dofyć; bo fuhfidia od nich potrzebuje, wynifzczo-nemu Ikar bp w i fwo i emu , muli rad ni® rad pozwalać ajfeclatam authoritatem Stanom , qud fret i, ab u fu s iakieś pretendują c, Urzędniki Koronne (mianowicie » Kanclerza , Podfkarbiego , y Advocatutrt Generałem ) z Urzędów pozrzucali, y wieży na dalfz§ exekucyg, od«lîali. m m ( 77 ) m m fiç wdzieraią, y do pokoiu Pai'ifkîego^ zaczym rozumiem , ze będzie mufiał K'ro'l wywołać prędzey, nnd fpodziewa-nie ten Seym, dla wielkiey Stanów, któ-r'à Tobie arrogant, naprzeciwko U rzędni-* kom KróJewfkim licencyi. Pofeł Duń* który tu był dla tego przyiecliał, aby Króla tutecznego przywiódł do li-Si z Panem fwoiin , y z infzemi Prote-ftatitami , pro defendenda li ber tate Germa" Hiit i conjervanda Religione Evangelica, z takim odprawiony refponfem , źe na ten czas Król tuteczny, do żadney lig; przy-*%>ić nie może, ftaraiąc fię bonis modis u Ce far za J nei , y Króla Hifzpańlkie-§° i o refłytucyą Oyczyzny Zięciowi iwemu, J-żeliby iednaknic, przedfię-Wziętym fpofobem nie otrzymał, gotów będzie złączyć fiły f\voie, cum Prin« ciptius Unit i i, dla czego famego niema» H prowizyą ryufztunko'w .woiennych m m ( 78 ) ii czyni. Nieukontentowany , iako pewnie wiem , Pofeł Duńfki, tym takowym refponlèm, ale niemniey malkontenci, y Hołenderfcy Poiîovvie odiacha-li, którym w iednym punkcie afFekta-cyi ich córrcfponderc Kroi tućeczny nic chciał# W Niderlandziech ctajjtcum ccci' ncriint, ielzcze iednak nic gruntownego nie zaczęli. Kro'1 Francufki w przed* fięwziętey fwoiey z Hugonotami woy-nie poftępuie , exafperatus nieznośną ie-dnego Miafta Rupelli arrogancyą, które niedawnemi czafy Dekreta Króle-wfkie przeciwko niektórym Hugono-tom, katowi palić kazało, Prezydenta , y inne Urzędniki Królewfkie, n3 Więkfzą wzgardę, in effigie obwielìó. Ta-kie fą affekty pacifici Evangcîii w okolicznych Pańftwach. Król dzifieyfzy Hi-fzpańiki, Filip IV. wfzyftek Dwor Oy ca Twego odmienił, pokazuiąc Cięfujjfd 1^4 &£ V 79 ; h , y mądrym , y jujiitiœ amantem. Wyprawuie Kro'1 tuteczny Pofla Wielkiego do Cefarza Jmci, y Króla Hifz-pańfkiego, dla tych famych dwóch Punk-tó\y reftytucyi Palatinatus, a Małźeń-ftwa Królewica tutecznego , z Królewną Hifzpańfką. Do tego oftatniego, °bawiam ia fif, aby przyfzło, gdyż Król Hifzpańlki bardzo fię na to wzdry-§a, żeby Sioftrę fwoię heretykowi dać ^iał, nulla fpe habita iego nawrócenia. ^xafperuią go po chwili Prawra no-Wo uknowane w Parlamencie tu tęczom , przeciwko Katolikom \ aczkolwiek fam Król, pewną tych Praw o-biecuie inhibicyą , lkoroby tylko fubjt-dia potrzebne na Parlamencie wyciągnął. Ten ieft Status tutecznego , y okolicznych Pańftw, który krótko W'• K. Mci, Panu memu Miłościwemu wypiła w Czy , na rezolucyą Paniką, W* K. V o ° ) yuii Mci, Pana mego Miłościwego czekać będę, kładąc na ten czas, pod nogi Ma jeftaf-a W. K. Mci, Pana mego Miłe ściwego , famego fiebie , z nniźoneni' pofìugami memi. LISTY mm (so mm LISTY OSSOLIŃSKIEGO Z NIEMIEC PISANE,' Gdy był Pojiem do Rzefzy Niemiec kiey. a LIST DO XI Ę D Z A BISKUPA Wiedeńskiego iJttujłrijjime Rtverendi(jime Domine, Domine, di»"1 Arnice o bfer va ndijjim e: N i Etredecem dies,fignificavi Craco-v'à, JUuftriffimae' Dominationi Veftrse, ITle a Sereniffimó Rege meo, ad Sacram Caefaream Maieftatem,Dominum meum Clementiffîmum Legatura venire. Eâ ceWitate, quam affećfcus Régis mei, eìga auguftiffîmam Doraum Auftriacain Tom II, p* imperaverat ; accurri Pragam, ne in-tempestiva mora perderem occafionem, conteftandì fraterni amoris Regiae Ma' jeftatis , erga Sereniffimum Hungarise Regem, in promovenda ipfiusMajeftatiS in Regem Romanorum eleftione ; ve« rùm cùm necdum Elećtores Ratisbo-nae compareant, nec de Csefareae Ma-jeftatis ad eandem Civitatem adventu,; quidquam certi, fcire poffim : hîfce fe' cundis literis , Jlluftrifïimam Domina-tionem Veftram interpellandam cen-fui , quas per expeditum veredarium mitto, obnixè rogans, velit, Caefareas Ma jeftatis inteliećta voluntate, me cer-tiorem reddere , quo me conferre de-beam, & ubi commodiffimè Caefarearo Majeftatem convenire. Taie fiquiden* mandatum , à Sacra Regia Majeftate » Domino meo Clementiffimo, daturn eft mihi, ut hanc totam Legationem f & m m ( 83 ) m m ejus progreflum, dirigam àd mentem Sacrae Caefareae Majeftatis* Cujus au-guftam dexteram , quàm primùm ex-ofculari i & mea humillimâ obfequia fubmifsè, deferre, fi per ejus Majeftatis commoditatem licuerit, fummope-re defldero* Qua in re, ab Jlluftriffi-*na Dominatione Veftra, fuffîcientem declarationem, quàm citiffimè fubmini-ftrari mihi , ardenter poftulo , cujus gratiae, & favori, me, meaquè prom-ptifftma officia, quàm diligentiffîmè de* fero a. Julii 1636. Pragas. R E S P O N S x. biskupa wiedeńskiego. JllujlriJJifyie , Ł? ExecïlentiJJîme Domine. A D primas Excellentiae Veftrâe, eaf-humanifïimas Cracovia 20. Juoii Fij datas, nulla interpofita< mora, pari af-fećfcu refpondiflem , nifi me fpes continua de reditu Curforum, à Sacra Regia Majeftate Caęfarea ad SerenifTìmos Elećtores emifforum, detinuifTet ; ere-debam enim fore, ut dilationem hanc, nova, & certiora compenfarent; cùm fuperverunt aliae per exprelTum ab Excellentia Veftra Praga a. Julii mif-fae , quas Sacras Caefareae Majeftati, quàm primùm debito modo communi-cavi. Habuit Tua Majeftas Casfarea , ex ils fingularem SerenifTìmi Polo'iiae Regis in le affećtum , propenfionem-què in Sereniflìmum Hungariae, &Bo-hemiae Regem fraternam} erit aliquan-do , ut limili , & ìnfigni gratitudini^ Caefareae benefìcio rependat» Gratulata fìbi imprimis fuit Sacra Majeftas, quòd Sereniffimus Rex , ad nobili®* munì hoc Legationis munus, Perfonai» m m ( 85 ) mm Vefìras Excellentiae, fibi jam antehac carifimiam , deiegiffet, cui coràm be-nevolum animum , amplius conteftabi-tur. Ego vero fincerus, & ad omnia Excellentiae Veftrae, paratiffirhus fer-vus, & amicus, prasftolabor adventum, nt praefentem pro debito reverear, & honorem. Quod ad terminum itineris attinet , is Majeftatis fuae Caefareae fenliis eft , ut Excellentia Veftra , ad duosadhuc, tresvèdies, Pragae more-tur, necefTum enim eft, ut interea ad-Veniant Curfores, qui de difcefïu Ele-ćtorum renuncient, ubi deinde Majeftas fua, Eleftorem Mognntinum, jam 111 itinere effe intellexerit, facile etiam 5pfa fe refolvet. De quibus omnibus, ^uantociùs per eitatum Veredarium, Excellentiae Veftrae fignificabitur, ne Pet> difficilioris viae incommoda , fru» ft^aueum fortafle laborem aiTumat» Hîs ss ( 86 > m s finio, & Excellentiae Veftrse, obfequia mea promptifTima , defero. Lindi 4. Julii 1636. LIST OSSOLIŃSKIEGO DO KROLA. NATIASNIETSZT KRO LU, PANIE MOT MIŁOŚCIWY. PoKWAPIAIĄC fię, według rolkaza-nia W- K. Mci, ku Regenspurkowi, dnia wczorayCzego ftanołem w Pradze, zkąd tegoż wieczora, iefzcze w dalfzą drogę gotów byłem iechać, ale poczta, która z Lincu teyże godziny przyfzła, zatrzymała mnie, z tey przyczyny : Cefarz Jmć źadney iefzcze pewney re-zolucyi dotąd nie^ uczyni!, kiedy , y SS ( 87 ) SS dokąd, z Lincu ma wyiechać; wyprawiłem tedy umyślnie ( niemaiąc przez pocztę na moie lifty dotąd pifane, źa-, dnego refponfu ) Kuryera do Lincu , oznaytnuiąc o bytności tu moiey, y o Woli W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieia niego, abym , iako nayprędzey ftawił fię do Cefarza Jmci, zaczym profitem Xiçdza Bilkupa Wiedenlkiego , abym miał pewną wiadomość, y deklaracyą, gd zięby m Cefarza Jmci , convenire , y rozkazanie W- K; Mci, Pana mego Miłościwego mógł wykonać. Jechałbym ja, y do Lincu , nie czekaiąc ich de-klaracyi, a to , źe wiele ich od Dworu twierdzą , źe Cefarz Jmć nie ina, iak kilka dni, więcey tam zmiefzkać, chcąc do domu Xiąźęcia Jmci Bawarlkiego ie-chać, dla chrzcin Wnuka, albo Wnuczki; nie zdało mi fìf e dignitatc W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieia mego, źe- B H ( «« ) El M bym fię miał przeieżdżać, to wzad, to wprzód, żadney o pewney Cefarza jmci rezydencyi, niemaiąc wiadomości, tak tę kilka diii , wolałem zatrzymać fię W Pradze, lubo z utęlknieniem, y ko-fztem niemałym , w tak nieffychaney drogości kraiu, do fzczętu lpuftofzone-, go , aniżeli wdać iię w niebefpieczeń-ftwo iakiego errorn. Czwartego dnia, a naydaley piątego , fpodziewam i\ę ztamtąd refponfu. Za którym, gdzie fie obrócę , nie omiefzkam oznaymić W. K. Mci , Panu , y Dobrodzieiowi moiemu, Teraz, to tylko do wiadomości , W. K. Mci przywodzę, że E-lektora żadnego, dotąd nie mafz w Re-genspurku , a nawet, żeby fię który z mieyfca fwego rufzyć miał, nie fly-chać. Moguncki , niedofïatkiem długo fię wymawiał ; zabieźeli temu Hi* fzpani , polîawfzy na ftrawf. Koloń- fĄWi ( 89 ) P £3 î zaczętey woyny z Leodeyczykà-l*i, odiechać niechce. Trewirfki, ten-bV nayradniey przeieżdził fię, ale mu każą zGrandąmu, kontentuiąc fie Plenipotentem iego , albo choć na pi-snrïie podanego fuffragium. Xiąźę Salki Prétendit goście niezbyte w Domu, y za-Czftą robotę około Magdeburku. Bran-debudki, nayochotniey fię obiecał, ale ^ o tym dotąd nieffychać. Naoftatek, y o Xiązęciu Jmci Bawarlkim , lubo Król Jmć Węgierlki, fam w domu iego kył zaprafzaiąc , y Hi fzpani coś nie* ^ało wyfypali per la fpcfa, fą tacy, co P°\vątpiewaią. Ale ia rozumiem , że en tu blifko będąc, patrzy na dalfzych Zernknienie,z któremi inhac viciniti prędko zrównać ochotą może- Król Jmć Węgierfld z Donamundy , iuż fię ril%ł, z Obozu iednak dotąd nic nie Pychać, oczym, że W* K.. Mość pe- mm ( 90) mm wnieyfze z Lincu mieć raczy fz wiadomo ści, ia temi tu circumforaneîs nieba-wiąc, kładę fiebie famego, y nayliźfze polługi moie, pod nogi Maieftatu W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieja mego Miłościwego. Z Pragi dnia 2. Julii. LIST X I Ę D Z A BISKUPA wiedeńskiego JlluJtri([ime\ Exccllentijjimc, Domine, Domine. M EMOR promiffi, quo me nuperis meis 4ta Julii datîs, lubens Excellentias Veftrae obftrinxeram fore, ut redeun» tibûs Curforibus , de eo , quod 9b K* lećloribus apportarent, certiorem red-derem, hîfce lignificare volui, advenif-fe quidem àMoguntino, & Colonenfî, a a ( 91 > s m qui literîs ab iisdem feriptis ferant, ali-quantum adhuc temporis eos , certis, urgentibus de caufis requirere, pri-Ufquàm ad iter Ratisbonam verfùs fefe pofïint accingere , ad Ele&ores vero Saxonem, & Brandeburgum emiffi, eti-ai«num hasrent invia: quamobrem Ma-Jeftas fua Caefarea boni pubîici intuitu, & amore pacis in Imperio reftituendae, alios iterum amandavit, ut certa de Profećtione referentes , ipfa quoque ^îajeftas fua , nulla interpolata mora , rjecefïarium adeo Reipublicae Chrifti-aii3e opus , non interrupto itinere ag-£rediatur. In libera modo Excellentiae Veft rae difpofitione eft, Pragae interea morari, vel potiùs hue ad Aulam Cas» faream proficifci ; de hoc juffit Maje-ftas fua Caefarea fecuram effe Excel-^entiam Veftram, quòd fi hue fe transferre voluerit, gratiffimum fore Caefa- 1 /• s s ( ?» ) m m reae Majeftati liofpitem , qnem beni' gniffîmîs oculis, &gratiâ Csef'area Temper excipiet ; mei ergo ofFicii efle du* xi, id quamprimùm transmitfcere ad Ex-cellentiam Veftram , cui promptiffima obfequia, ex animo ofïero. Lincii ^ma Julii 1636. RESPONS NA LIST XIEDZ A BISKUPA wiedeńskiego JllufirìIJime , cf RcverendiJJÌmc, Domine, Domine. A aGNOSCO fìngularem JUuftriffimaé Dominationis Veftrae humanitatein , cùm non folum ad meas refponderit, fed & fuìs, id , quod feire cupiebsm , mihi fìgnificaverit literis. Huic ego o- ( Q7 \ Wi ^ni meo obfequio gratum me praefta-k° f & Saerse Regiae Majeftati, Domi-fio meo Clementiffimo fine mora fignt-fieabo , invenifTe me promptiffimam ]Muftriffimae Dominationis Veftrae, in c°nteftanda erga ejus Regiam Majefta-tem oblervantia, voiuntatem. Craftinâ die , Deo juvante , Praga Lincium mo-Veo, ut quàm primum Caefareae Maje-ftatis ci ementi (Timo afpećtu fruar , & Re gis mei juiTa exequar, Jlluftriflimam ^ominationem Veftram coràm vene-rer, cui me, meaquè obiequia paratif-fìma quàm diligentiffime defero. Prali»3^ 9. Julii 1636. LIST OSSOLIŃSKIEGO DO KRÓLA. NAriASNIETSZrKROLU, PANIE, a PANIË MOT MIŁOŚCIWI'' TYDZIEN temn , iakora W. K. Mei, Panu memu Miłościwemu oznaymił » żem fię dla niefporego ziachania do Re* genspurku Elektorów, y niepewnego wyiazdu Cefarza Jmci zLincu, tu w Pradze trochę zatrzymał, ażbym przez u-myślnie wyprawionego Kuryera miał wiadomość , coby wżdy za inteneya około dalfzey drogi była u Dworu Ce-farlkiego, wrócił fię ten pofłaniec móy> czwartego dnia, z Lincu, z taką dekla-racyą od Bifkupa Wiedeńfkiego : ze Celata Jmć oczekiwał na fwoie Kuryery mm ( 95 ) sa Elektorów wyprawione, za których powróceniem, dopiero fię miał re-zolwowac, ieżeli fię rufzyć do Re^en-fpurku , lub nie? Ta wiadomość;, iż miała nieomylnie naydaley trzeciego dnia przyiść , żądał mnie, abym fię ie« *zcze kilka dni zatrzymał w Pradze , chcąc mi dać znad, przez umyślną pocztę o tym, coby za wzięciem refpon-fa od Kurfirftów, Cefarz Jmć poftano-wił. Uczynił dofyćobietnicy, dziś rano przybiegł Kuryer z takim pifaniem, iakiego kopią pofyłam W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu. Jutro tedy , Pan Bo'g, czyniąc dofyć rozkazaniu W. K. Mci , ponieważ iuż wiem pewnie, że wLincu Cefarza Jmci zafta-nę, z Pragi wyiadę, y iako nayprędzey będę mo'gł , pofpiefzę , nieomiefzki- Waiąc W. K. Mci , Panu memu Miło-# • Sciwemu potrzebnych wiadomości da* m ( g 6 ) wad, y tych punktów, któreby przed Seymem odprawid iię mogły, iak nay* piln iey traktować. Obawiam Jfię bowiem, aby ten ziazd, w długą nie po-fzedł: o czym iednak divinare niechcę* aźbym mógł u Dworu tamecznego głe-biey penetrare, y w afpektach terainiey-fzych konftellacyi dofkonalfzą uczynić reflexyą. W tey tu puftyni CzeflrieyT na ten czas, nic nieflychad godnego u-fzu W. K. Mci, Pana mego Miłościwego , krom, źe LandgrafFH?fki, dał odfiecz H anno vi ce, tak dawno od Lambo-ra oblęźoney, z wielką fzkodą Cefarza ] mci, y z ftratą kilkufet dobrych Zoł-datów. Aled o tym wfzyftkim Pan BÎ-boni, zLincu doftatecznie może opifad, ia kończę, moie nayniźfze poflugi, z Tobą famym, kładąc pod nogi Majefta-feu W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieia me« go Miłł. Z Pragi 9. Julii 1636. LIST mm (97) mm m LIST króla węgierskiego DO OSSOLIŃSKIEGO. JlluJlris Princepi, dilette arnice. NTERMITTERE non poflum , quia JUuftritatem Veftram hìfce certiorem reddam , quatenùs miles Polonicus tu-niultuans fe, contra omnem fpem , Tub S^crae CaefareaeMajeftatis, Domini, ac ^ arentis mei Clementiffimi, & dilećlii-aufpiciis, etiam oblatîs ftipendiis, diutius militare nolle , fed in Patri-ain redire , refolutum effe declarave-rit* Cum autem mihi conftet, Jlluftrita-*ern Veftram, non folum ad confcriptio-etìl praedifti Polonici militis, laudabi- 1 ei Cc>operatum effe, veruni, & ab ilio Tom ^ s Si ( 9S ) m fri milite magni seftimari ; hinG eft, quòdt eandem requiram , ut pro lolita erga Sacram Caefaream Majeftatem, & au* guftiffimam noftram Domum afFtftio' ne , prelibato militi praefcribere , & aut h or i ta te m ftiam apud illum interpc nere velit , quatenus, fi non diutius i ad minimum hâc asftate in fervitiis per' feveret, ac Nationis Polonicae toti Or bi notam conftantiam , & militarem B' dem hâc occafione demonftret, non d#' bius , debitain recepturum remuneri tionem, ac ftipendium. Faciet Jlluftï"1' tas .Veftra rem Sacrse Csefareae Maje' flati pergratam , ejusdemquè grati* recognofcendam. Casterum eidem be' Datum in a a (99) R e s p o N s NA TEN LIST. nè propenfus, maneo terftain 7. Julii 1636 FERDINANDUS. SERENISSIME, £iT POTENTISSIME REX., DOMINE, DOMINE CLEMENTISSIME. p 1 RiEVENERUNT literae Majeftatis ^eftrae , quas hâc ipfa hora accipio, Le-g^tionem meam , quam nomine Sere-lliïïimi Régis mei ( plenam amoris fragni) Majeftati Veftras afferro,fed & tur-k^runt non mediocriter, cum intelligo, élites illos noftros importunum facef-*ere negotium armis Majeftatis Veftrae. poflem ipfe hoc eodem momento inter cohortes eorum confìftere, & tlll batos animos ad confìlia faniora re-dUcere,id vero, cum per intervalla loco» rUltì > quibus diffitus fum , nequeam > ìec Voluntati Caefareae Majeftatis ad G ij mm ("o mm le me evocantis parituro liceat, feribo binas literas , unas , quidem i p for u ni Campì Marfchalco, altéras vero, ipsis-met militibus , utrifquè nomine Régis mei jubeo, meo vero precor, & per-fvadeo, ne militiam fufceptam déférant, fedfidei, conftantiaequè memores, mor-tem potiùs honeftam eligant, quàm ef-fugia, malevolorum judiciis triturando. Hoc meum obfequium, qualemcunqu^ fortietur effeftum, Majeftas Veftra, pr° fumma fua benigniate, benigniffimè fa'' cipiet ; nequè de obfervantià mea erga fe, & auguftiffimam Domtrmfuarn? ex levis armaturse militum motu cabit. Quos tamen graviter , & con- 's ftanter sćturos non dubito. Meque iìngulari Majeftatis Veftrae grstiae,& vori humillimè commendo. LIST OSSOLIŃSKIEGO 13 O STAROSTY łomżyńskiego. Mosci Panie Stcirojio Łomzyńjki, M&.MPanie , y Szwagrze* Z ^ OLI, y rozkazania J. K. Mci, Pa-^ ^ )ego Miłościwego , a za radą Jch-fei°fSCI°W PP* Senatoro'w, iadęwPo-ra£ ^ ^ ^e^arza Jmci ì Y Seymu te-^"'«yfzego Regerispurflriego. Po dro- dan^ Poi^. ° 1111 znac * ze woyfko nafze na 9 ^od Regimentem WMPana , j " ^ Cefarza Jmci, Tanto conatu (za Króla Jmci, y wfzyftkiey ds|erypofp0lìtey) 7ac'9snione > y tak 0 oprowadzone, gdy fama pora sac «» ) s a woienna naylepiey naftępuie,zflużby fi? wydziera,y doOyczyzny powrócić chce« Nie bez ferdecznego żalu, przyfzło m* tey nowiny fluchać , upatruiąc fzwan^ fîawy Narodu nafzego , na którą, kobym iazyczyî, żebyśmy wfzyfcy r°* bili, WMPanu famemu wiadomo , ale y przeciwko WMPanu fzczegulna &1' łość moia , y afFekt pokrewny, innie tym barziey trapić , im rzetelni^ widzę, wiakie, ftrzeż Boże, poś&ie' wiłko obro'ciliby fię u niechętnych pra' ce, trudy, y odwagi WMPana. W czVIT) Jchmć PP. Pułkownicy, moi wfzy^ mili, y wielce na mnie łafkawi przy13' ciele , m ufi eli by participarc. Nie miem ia iednak, aby to porufzenie fka tak mężnego , miało być bez * A o' kiey przyczyny niefmaku, albo n'e° fyć uczynienia. Co gdy tak ieft, że WMPan kilku, lub iednego , mm ( ia3) a a Warzyftwa fwego , do mnie wyprawić tu do Dworu Cefarza Jmci : obiecuię świętobliwie, że o krzywdę WMPa-tta, nietylko mówić, ale y umierać gotów ieftem, y wfzelaką fatysfakcyą o-trzymam , a in defeHu , wfzyftkiemu Chrześciańftwu manifeflabo, że nie per vos ftctit, ale przez niedofyć uczynienie Ce-ferfkie. Raczże tedy WMPan, do tego prowadzić woyfko wfzyftko przy liście moim , który do Ichmciów, iako brat pifzę, a racz perfwadować, y fatn ^chrnciom ftarfzym bądź powodem, żeby tym czafem nie opulzczać pory, y czafu tak fpofobnego , z wielkim zatrudnieniem zamyflów przedfięwzię-tych , a więkfzą , ftrzeż Boże y nie.Ha-vv3 » y ohydą u wfzyftkich Narodów hienia nafzego, gdyby tak wielki Monarcha , Oyczyznę nafzę mifuiący, fą-fi»d Panu nafzemu, tak wielą związko'w b B ( io4 ) m m pokrewny, y iako Oyciec, miał fię zawieść, y («kodować na zaciągu WMPa-nów. Za panowania niebofzczyka Króla Jmci, kilka tyfięcy narodu nafzego, fluźywfzy wiernie Michałowi Holpoda-rowi , po śmierci iego przyięli ftipcn-dia Cefarza Tureckiego. Nefas u wTzy-ftkich Chrześcian , więkfze iednak nC' fas, onym fię zdało, nie dotrzymać fto-W a Rycerlkiego , choć Poganinowi, y odftąpić woyfka iego , przeciwko \vła# fhym fwoim Chrześcian om woiniące-go. ,To tak Oycowie nafi z Pogany i cózby byli uczynili z Chrześeiany, dla flawy ftateczności fwoiey ? Dałby to Pan Bóg , aby między Chrześciany 9 nie przychodziło do zaciągów in mutuarti clademì»\eJ gdy tak dopufzczenieB o' ze karze grzechy fpolne, nie godzi#? Kawalerowi Chrześciańlkiemu , uW^' iywfzy fprawiedliwą Pryncypała fW0' f tf)( i pk ??4 ILsl V ■* 5 ) vlwì-S îivil S° , gdy go zaciąga, tylko dotrzymywać ftatecznie fîowa Rycerikiego } w czym wfzyftkim, ze powaga WMPana, y Jchm<5 PP. Pułkowników , a przytyto rozfądku wfzyftkiego Towarzy-^Wa, znaydzie środek , y ufpokoienie, Przy ofiarowaney ufludze moiey , nic ni© Wątpię. W tym przeftrzegaiąc, iako Brat, żeby J. K. Mość Pan naiz, y Wizytka Rzeczpospolita mufiała być Wielce załofna, gdybyście WMPP. za-tego przynaymniey tym iednym polem terminować nie mieli. O czym nic nie wątpiąc, polecam % łafce, y toiłości pokrewney WMPatia , wraz 2 P°frugami memi. Z Woytitz dnia ii. ' Julii 16^6. ob- ( -o* ) m m LIST do towarzystwa. Mości Panowie, y Brada. •B^DĄC od J. K. Mci , Pana nafzego Miłościwego, do Cefarza Jmci, y wfzy-fìkiey Rzefzy Poiłem , na ziazd bliflci przyfzły Regenspurflri, za wielką pociechę prac , y trudo'w moich, brałem odważne dzieła WMPanów , któremi nicem nie wątpił, żeście mieli rozfze-rzyć Iławę Narodu fwego, ku tamtey flońca zapadającego granicy, którą nie-gdy oni Przodkowie nafi, obu brzegu Wifly miefzkańcy, przefzli fzczęśiiwie» nie fluchaiąc onego niemych liupów mandatu, neplus ultra. W drodze, dallo mi znać, żeście YVMPanowiejprzed- %Wzieli końca pory teraźnieyfzey nie czekać , ale iako nayprędzey do Oy-czyzny powrócić. Nie mogę temu wie-rzyć, aby łtateczność tak zacnego woy-^Ka, y wiara pogranicznemu Panu da-, miała bez wielkiey przyczyny , y ^ieimaku altero w ać liç , y odmieniać Przedfięwziętą drogę. Dla czego, m / 't Stoieley imieniem J. K. Mci, Pana naszego Miłościwego , y wfzyftkiey Oy-czyzny żądam , a fam z Ofoby njoiey Rraterlkiey profzę , y poprzyfięgam , abyście WMPanowie pamiętali na re» putacyą Narodu Twego, który, nietyl-ko Chrześciańfkim , ale y Poganfkîm -Cefarzom lłużac , ftateczności fwoiey n'e dał przełamać. Jeżeli iskie naflą-piły niedofyć uczynienia , albo niefrea-ki, raczcie WMPanowie dać znać przez iednego z Towarzyftwa fwego , świętobliwi e obiecuię, że do wfzyftkiego u- m s < *°8 ) m m kontentowania WWMPanów interpo-nować powagę J. K. Mci', Pana nalzego Miłościwego , a przytym ftaranie, y pieczołowitość moię, o dobro fzczegul-nego każdego z WWMPanów, tak, iako, y mo'y włafny honor, a pogotowiu wfzyftkiego cnego Rycerftwa ukontentowanie , przełożę nad zdrów iw moie, byleście WMPanowie cierpliwemi będąc, y ofiarowany żołd przyimuiąc, nie omiefzkiwali porze woienney, y zamy-llom Krdla Jmci Węgierflciego, y na-mieftników iego , w czym zawifla fla-wa, y reputacya, nietylko WWMPanów , aïe y całego Narodu. Poyrzyi-cie WWMPanowie , a obaczycie , że świat obro'cił oczy na przeważne przedsięwzięcia WWMPanów,a w WWMPa-nach, całego Narodu Pollkiego. Strzeż Boże, naymnieyfzego cofnienia, coby złośliwi , y zazdrośliwi Narodu nafze- m s ( "9 ) m s go (emuli rzekli! iakąby nieffawę ich po-tomftwo , przed potomftwem nafzym , nas , y lata nafze zaciągało! Ale cóż ia tak bacznym, rozfądnym, y mętnym Rycerzom przypominam to , co °ni lepiey , y widzą , y czuią , że fla-wfzyftka w ftateczności należy ; ra C2ey to powtarzam, że iako nic nie w3tpię, że WWMPanowie w przed-%wzięciu fwoim trwać będziecie, tak za rozkazaniem WWMPano'w, tu na dworze Cefarza Jmci będąc, z woli, y rozkazania J. K. Mci, Pana Nafzego, ° wfzelaką fatysfakeyą, y ukontento wanie WWMPanów, tak Hę ftarać, y zaltawiać chcę , iako o moie włafne zdrowie. Oddaię zatym braterfkie uflu-gi moie łafee, y miłości WWMPanów. ^Woytitz ii. Julii 1635. LIST DO QSSCLIJ\SKIEGO • - Ferdinandus II. Divina favente Clemen-ti a , Eleëfuî Romanorum Imperator, ferii" ■per Augujlus. gfllustrïs princeps, fidelis-sincere no bis dilecte. A O nos perlatum eft, Equitatum Polo* picum, in tantum debita Nobis ferviti poftpcfuiiìe , ut caftra noftra Imperiala deferere , & iter rurfus in Poloniam arripere conftituerit, prout jam dé fa-éto, eô potiffimùm tempore, quôcùm boite congrediendum erat, relićtis cam-peftribus ftationibus , fefe Vormafciartf ufquè contuiifle pereipimus, firmo pro-polito, ut trajefrò Rheno, in Patriam revertatur. Cui rei, cùm vel occultas hoftium noftrorum machinationes, vel f^ltem ingentem pugnandi cum iis for-toidinem fubeiïe, fu (pi ce mur, maxime quòd nec oblatâ ftipendiorum fol licione , nec abundanti praemiorum pollici-catione in obfequio contineri pofTe, vi-deantur, ac id contra om nem noftram eXpeftationem accidat, qua Equitatum ^olonicum nuilam comparandas gloriae, ^ de nobis, ac Sacro Romanorum Imperio benemerendi occafìonem negle-fturum , fed imo pro (olita fua peritile bellica dexteritate amplexurum fuiflè credebamus. Proinde vos de tam infpe-rato eventu-, per prsefentem Curforem Noftrum, certiores reddere voluimus, benigni fperantes in eo vos laboratu-ros, ut expeditîs illicò ad militiam Po-lonicam literis, fìdelitatem, qua Nobis ©bftri&a eft, in memoriam revocare, ac à tam perverfa intentioae s quae ipûs mm ("O mm in maximam ignominiam redundare poteft, feriò dehortare velitis, modîS omnibûs contendendo, quîbus ad mili* tararia officia ulterius praeftanda per* fvaderi poffit, eandemqnè fecuram red-den do , non folùm promptè dipendi* femper ad futura, prout Chariffimus Fi* lius uofter Hungariae, & Bohemiae Re# DiJ: ea jam ordinavit, fed etiam meri-tornm remunerationem , per media , quse jam preparata habemus , debiti tempore fubfecuturam. Veftram quoque in hoc curam, & diligentiam non minori Imperialis noflrae benignitatis afFećlu profecuturi, & ciìm gratia agni-turi fu mus , qua vobis lemper propen-fì manemus. Datum in Arce Noftr* LinceniI die is. Julii i6$6. FERDINANDUS. R E- m m ( "3 ) m m R E S P 0 N S NA TEN LIST, sacra cesarea & regia mtas, domine clementissim& Jd ipfum, quod mihi MajeftàS Veftra literîs fuis benignlffimè indicare digna-ta eft, jam inteîlexeram ante triduum epiftola Sereniffimî Hungariae Régis, fummo meo dolore, cùm facilè vi-^eam , quantùm negotiìs Majeftattìrri ^eftrarum òfficere pofïit haec execran* ^ Velituna gentis noft'rae levitaS. Seri-ardentiiïîmè, tam ad Praefe&um > ad ipfos milites i interponendo ^thoritatem Sereniffîmi Regis Ńoftri* domini mei Clementiffimi, meaS pré-Ces> imo & miiiaSÎ quid efficere potu« apud illoS, qui leviter armati iiou To*n IL H \ B m ( "4 > s s armîs folùm, fed & judiciô, paucoruro dierum mora docebit. Interim ego propero ad ofculum auguftae Sacras Maje-ftatis Veftrae dexterae, ubi porrò, quid-quid in me fuerit virium, quidquid con-fìlii, exeram rìdeliffimè , ne hoc obita-culo arma Majtftitis Veftrae retrudan-tur , à debitis tantas aequitati trium-phis. Quos ego Majeftati Veftrae , U* uà cum diutiffima valetudine ardenti' lime precatus , me , meaquè humill*" ma obfequia fubmiiïe ad pedes Sacr# Caefareae Majeftatis Veltrae defero. m m mm ( "5 ) LISTY OSSOLIŃSKIEGO D O KRÓLA JMCI. W-ATlASNIErSZr KRÓLU, PANIE, a PANIE MOT MIŁOŚCIWI. T EGO dnia , iakom w oftatnim pifa-n'L1 rnoim z Pragi W« K. Mci, Panu me-Uiu Miłościwemu oznaymił, puściłem % do Lincu, gdziem 15.prœfcntii przy» 3achał5 iu^ ku wieczorowi^ góry przy-^rzeyfze> nizelim ie gdzieindziey prze* lezdzał , gorąca przytym nieznośne f dzey nie dopuściły. Za/lałem tu Ce* Ikr 2a Jrnci, dobrze zdrowego^ zwykłą ^ ciefzącego fię. Trzeciego dnia j tak famego Cefarza Jmcś* ia* H ij ( u/! ^ £*** M kś v no ; y ko y Ce la rz owa Jeymć, y tom wfzyft' ko odprawił, co należało do oświadczenia ftateczney W- K. Mci, Pana mego Miłościwego miłości, y afFektu pokrewnego, kto'ry z wielką wdzięcznością» y z płaczem prawie , radość fwoif o-świadczaiąc, od Cefarza Jmci ieft przyjęty, wzaiemna chęć, y miłość lucidi' ter ofiarowana. Wczoray na pry\va* tney audyencyi, wfzyftkie punkta, i3' ko naydolkonaley przełożyłem , we wfzyftkich na Xiędza Biflmpa Wiedeń' flriego referował fię Cefarz Jtnć. Teii mi ma podać ?nodum traktowania meg0» około Elekcyi przyfzłey ; od tegoż zrozumieć , co za fcopus tuteczney r25' dy, do kto'regoby zmierzali w Trak*-2' tach Paci i Univcrfalis. Acz gener aliter mienił mi Cefarz Jmć, źe ten ieft prze^' iięwzięty cel, aby każdy do fwego ^ przywrócony ; fpodziewam fię n»y^' ¥7i C ii" ^ &BÎ v 1 1 i ) ley iutro rozmowy z Xiędzem Biflm-Pem • cokolwiek wyczerpnę, bez omieszkania oznaymif W. K. Mci Panu , y I^obrodzieiowi memu; teraz ftatum tu-^eyfzych rzeczy, & Confiliorum, (iakom w tak krótkim czafie , co więkfzegó ni^gł wyrozumieć) krociufieńko namie-Cefarza Jmci nsyprzednieyfza ieft y o Koza-kach twierdzą , ze Cię rekolligowali, Przyiąwfzy żołd poflany od Króla Jmci Węgjerfkiego. Na którego gorącą in-ft^ncyą, także, y famego Cefarza Jmci, Piałem ia do nich, aby Narodowi fwe-mu tey nieffawy nie czynili omyleniem Monarchy tak wielkiego, y W- K. Mci P°krewnego. Te wfzyftkie wiadomość1 » utwierdziły Cefarza Jmci w przedsięwziętym rufzenia ztąd po iutrze Weis, gdzie fześć dni in circa zmie- fzlc » a potym do Regenspurka, feo-noclegiem, puścić fîç ma wolą. Ten ieft terainieyfzy typus rzeczy po* tocznych , daley cokolwiek głębfzego, y gruntownieyfzego wyrozumiem, dru* gą pocztą fzerzey, y dolkonaley wy pi" fzę. Na ten czas, fiebie famego, y nay-niźfze poflugi moie, kładę pod nogi Ma-ieftatu W. K. Mci, Pana , y Dobro-dzieia mego Miłościwego, Z Lincu 21'• Julii A. D. 1636. ■\ ----SŁcs.-SŁaS.-Suca-_- list tego z, Czwarty to dzieó, jakom pifał do w. K, Mci, Pana mego Miłościwego? zatym, na ten czas długim pi fanie m ? nie zabawię* Cefarz Jmd przyflał do mnie, dziś trzeci dzień Xiędza Biftu-pa Wiedeńfkiego, y Conte de Mckan , dzi£' kuiąc , y powto're W. K. Mci , Pani* memu Miłościwemu, za oświadczenie Ei à c »i ) m m rzetelne miłości Braterfkiey, przeciwko Synowi iego, Królowi jmci Węgierskiemu , ofiarui|c wzaiemńy afFekt fwóy , y wfzyftkiego Domu fwego , W kaźdey fprawiè o dobro, y Iławę W-K. Mci zachodzącey. W drugich punkach , uznawał folicitudincrń di gnam tan-Prìncipe, gdy fam niezwyciężoną rę« fwą pokóy Pańftwom fwym fpra-Wiwfzy, ejnfdem felicitatis compotes chcefz ^ieć infzych Panów Chrześciańflkich j <3o czego opowiednli totalem inclimtiònem Ce far z a Jmci , y Domu iego , wątpili łednak , aby z tak lekkomyślnym nie-Przyiacielem , y flowa niedotrzymuią-cym j Traktatami co fię wikórać mo-Dawali tego przykład , z przeszłego ziazdu Regenspurfkiego /na kto-rym , iaka była w Francuzach verbo-ru*n, & fatlorum inconjlantia, nie codzień, ale co godzina, wzywali na świade&wo / jss m ( i" ) e m wfzyftkich Elektorów. Przypominali propozycyą Kardynała Rycheliego , którą on ma za facrofanclam , y na niey funduie panowanie Pana fwego, to ieft: że żaden Monarcha nie powinien iło+ w a dotrzymać, tylko póki mu Hę zda, iemu famerou expcdire. Naoftatek przytoczyli y to , że y teraz circa leve ac-cejjorium, o mieyfce Traktatów, iuż trzy razy odmieniaią zdania fwoie , co raz wycięgnąwfzy konfens Cefarza Jmci , iakoź y w tych dniach deklarował fię Cefàrz Jmć, że iuż pozwalać raczy, y na Kolno ? według ich affektacyi, wątpi iednak , aby oni , y na tym prze' Hali. Tym naoftatek mowę fwoię konkludowali , że tak około Elekcyi Syna fwego , iako y w infzych punktach , rozkazał im Cefarz Jmó zemną fię zno-11(5, y confi dent ijfime kommunikować, ale zg nazaiutrz zaraz odjeżdżać raczy z& a m ( '=3 ) Ei m Wfzyftkim Dworem do Weis , zkąd prędko fpodziewa fię być w Regens-purku, profili mię, abym tę konferen« cyą z niemi odłożył na mieylce do Re-genspurku , ponieważ tu na wyie« zdnyni , nieby fię nie mogło f prawić, tylko perfunćiorie ; a tez tym czafem, fife iefzcze nafłępuiące dni przynio% od* ftiiany, v odkryi^. potrzebnych komy" deracyi. Na tak długą. przemowę ich, coin rozumiał, odpowiedziawfay, y Q ftateczności Francuzkiey , lepize im ferce uczyniwfzy , co do famey rzeczy Należało , replikowałem , żem ia od W. K. Mci, Pana mego Miłościwego, t»a to fzczegulnie ieft pofl&ny , abym tak w Elekcyi Króla Jmci Węgierikie-8°, iako in negotio pacis pokazał afFektj V gotowość W» K. Mci , do wygody ^fzyftkiego Chrześciańftwa, a ofobli» Wie Nayiaśnieylzego Domu. Rakulkie-* ( T -î A \ ^*4 S4**? m M \ 124 ) go, zaczym ipfi vi devint, aby tak zażywali operam W. K. Mci, iakoby im do brze było, a W. K. Mci nonpœniteat pie-czołowania tak uprzeymego. Wyjechał zatym Cefarz Jmć dnia wczoray-fzego do Weis, cztery mileztąd, chcąc tym rufzeniem fię z mieyfca , powabić Elektorów do prędfzey drogi. Atoli tam zmiefzka tak długo , ażby Kury-er powrócił od Elektora Mogunckiego, z pewną ralacyą iego rufzenia fię z Mo-guncyi. Za tą nowiną, iuź Cefarz Jmć do Regeqspurku pofpiefzy , gdzie fajnego tylko Kurfirfzta Jmci Brandebur-fkiego Plenipotent , Pan Graf Szwar-tzemberk dotąd fię znayduie. Francuzowi© tym czafem wzięli Elfafzabcrn, paf' fo co nayprzednieyfzy ku Rhenowi * z ktoremi Galas, niemaiąc potęgi,zwieść bitwę nie chciał, okopał fię w Obozi® fwoin) , do pnzyiśeia Króla Jmci WÇ* a Et < «s ) s ta gierfkiego, y po wrócenia Kozaków po-buntowanych. O Kardynale Infancie ta wieść , iakoby iuź miał wniyść do Francy i, y wziąć la Chapelle, pierwfzą pograniczną Fortecę. Xiążę także Par-ifieńfkie, ha voltato la cacafcaca wfzedłfzy przezGenuę do Livornu,gdzie fię ziechał z Buca d'Alcala , y łalkę Kro'la Jmci Hi-fzpańlkiego , con li flati fuoi rekupero-Wał. Te fą na ten czas wiadomości tu-teyfze. Ja tu w Lincu kilka dni iefzcze zmiefzkam , wyglądaiąc , ieźeli co nowego drogi Cefarza Jmci nie rozerwie, potym powoli ku Regenspurkowi oc-curjum Cefarza Jmci pomykać fię będę. Dawaiąc y ztamtąd o wfzyftkim znać W. K. Mci, Panu , y Dobrodzieiowi niemu Miłościwemu, pod którego Ma-ieftatu nogi kładę fiebie famego , y nay-ftiżfze poflugi moie» Z Lineu s 5-A. D. 1636. ( îâ6 ) LIST TEGOŻ. P * O napifaniu oftatnîego mego liftu do W. K. Mci, przyiechali z Wiednia do Łincu Nuncyufz Papiefld, y Pofeł Hi-fzpaftild Conte d'Orniate, Tamten na za* iutrz zaraz poiechał do Weis, za Ce-farzern Jmcią, zaczym, nie przyfzło mi fię z nim widzieć, ten dla święta Świętego Jakuba pozoftał był, y odprawiliśmy wzaiemne wizyty , za któremi przy oddaniu mu liftu W* K.Mci, Pana mego Miłościwego, chciałem wyrozumieć , coby iego za intencya była, około pokoiu UniwerfaJnego, wiedząc, że za ich propozycyami, idzie Rada Ce-farza, Jmci. Jako baczę , na teyże ma* xymie zafadził te Traktaty, ktòrem od farnego Cefarza Jmci flyfzał, to ieft: na mm ( *27 ) m m powróceniu każdemu, coczyiego, ale y on żadney nadziei nie pokazuie, żeby miało przyiśó do Traktatów takowych , albo niemi co fię fprawić. Z Wielką wdzięcznością, y pokorą przyjął pifanie W. K. Mci, Pana nafzego Miłościwego, wychwalaiąc świątobliwe intencye, y ftarania W. K. Mci 9 obiecuiąc naoftatek w Regenspurku ze-tnną fię confi dent ijjîmè znofić. Dnia wczo-rayfzego , dał mi znad Xiąciz Bilkup Wiedeólkiz Welfu, że Kuryerowie Cesarza Jmci , teyże godziny powrócili, °znaymuiąc o Kurfirfzcie Mogunckim , iuź w drodze , y że fię w fobotę przyfzłą ftawi w Regenspurku nieomylnie : zaczym Cefarz Jmó w ten czwartek , to ieft 3. Augufta niewątpliwie z Welfu wyieżdżać raczy, żądając mnie, abym przyiazd iego do Regenspurku poprzedził, opportune barz© m m < i*t ) s s ta roi przy (zła nowina, bom też, y bei tego dziś miał wolą. wyiachać, daytjH* ko Panie Boże fzczęśliwie, ażebym ** mente W. K. Mci, Pana, y Dobrodzi^* ja mego , wfzyftko fprawiwfzy, iako nayprędzey mógł fię powrócić do obe-" cnych poffug W. K. Mci* Kroi Jm^ Węgierfki , we czterech milach oâ Strafzburka ftanął Obozem 1 z tey tU ftrony Renu, y Galas po drugiey {Ironie ftoi. Teraz moftbuduią, aby oborf le woylka t mutuò commcare do fiebie rn°" gły. Tym czafem Picolomini, y Jan d* Wert v dowodzą we Francyi z wielką ruiną tamtych kraio'w, aż po fam ni®* inai Paryż, Więcey żadnych na ten czas nie mafz wiadomości godnych d' fzu W. K. Mci i Pana * y Dobrodzień aiego Miłościwego, pod którego M a i0" ftątu nogi, kładę fiebie famego, y Tiajf' niżlze poffugi moie» Z Lincu ,a8- Julii' LIST LIST TEGOŻ DO KRÓLA. ry LINCU, według oftatniego pifanïâ Vvyiechawfzy, do tego niemal czafu by* ^0m w drodze , na ziechanie Cefarza faci, y tu ; y owdzie oczekiwaiąc, y rî*czey lawiruiąc, niżeli iadąc. Tandem 7ma Augujłi wiechad rńczył Cefarz Jm<5 Regeftspurku i dofyó non augujło co-mitatu , 25 kilkóttaftąkroć Twoich Dwo-rzan •> totidem Froncymeru Ce far z o-WeY Jmci; iam dniem poprzedził, infl ^°flowie ńazaiutrz: przyjechali. Dru-^zy (iako Angiel&i) z prżedfięwziętey P^egrynacyi , iefzeże lię nie wrócił, , że dofkonalfze miał wiadomości Elektorów j niżeli Cefarz Jmó, że nie miał po co fpiefżyd, bo y na tak Pl Zeciągtij0ną oktawę > dwóch żupef* TtfW jj j m m ( r3° ) m s nych Miefiçcy, à die dicta, żaden fie ni® ftawił, opro'cz Pana Grafa Szwartzen-berka z Kollegami , imieniem Kurfir-fzta Jmci Brandeburfkiego. Mogunc-ki, z oney wielkiey ochoty, iefzcze dotąd , y z domu fię nie rufzył. Prze-trzymawfzy ośm lat Arcy-Bifkupfhvo, dopiero zbiera Bifkupów, żeby go poświęcili wprzód na Kapłańftwo, a p°' tym na Arcy-Bifkupftwo. Xiąźę Bawarfki , z niefpodziewanemi pieścl fię pociechami, odiechad Xiçzney Jejmości nie chce, a iakoby bez naruszenia , tak dawno oczekiwanego Potoffl-ka, zaprowadzić dotąd deliberuje. Iki , Magdeburki wziąwfzy , y Muty od Kro'la Jmci Hifzpanlkiego naiuczofl6 reałami , obietnicami wzaiem karffl1 bytności fwoiey , czafu iednak nie noi*' nuie. Nayfzczerfzy Kurfirfzt Bran»e' budki, który Polly fwe cum plenif m m ( ni ) m m prawiwfzy mandatis, fam fie fwemi do- mowemi wymawia trudnościami. O Koloiìfkim Elektorze, iuz y wieści u- ftaly. Trewirfkiego prowadzą, aledo Lincu, zkąd , iako ex carcere dicet cau- fam na początku ziazdu teraznieyfzego. ïak fam tylko Cefarz Jmć, z Dworem *wyno y iakoby raczey na rezydencyą , niżeli na Seym tu ziechał. Ex Princi- pbus Imperi i, 'tylko Anhaltinus wio czy fie P°rywczy przeciwko Panu, Oyca fce~ *:is 5 fummd egefiate expiando ; a Papenhaim ^arfzałek Imperii , gofpody rozdaie. ^ nieporywczego ziazdu , fnadnie W. K. Mość, Pan móy Miłościwy, ofądzić ^Ç^ziefz raczył , co za tarditas delibera-tionum } a pogotowiu conclufionum naftą-PJc mufì} £e częśd Elektorów przez ^ofîy tu fiç fia w i, którzy ad [nos co raz °d\voływaiąc fię Principales, więcey cza-oczekiwaniem brać mufzą, a niżeli I ij m m ( «3= ) m H famą deliberacyą. Znczym uniżenie Ma-ieftatu W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieja moiego Miłościwego profzę , abyś mi miłościwą wolą fwoię oznaymić raczył, do iakiego krefu, to tu miefzka-tiie moie continuare mam, ponieważ pofl per acta mandata \V. K. Mci rcvocatorias o-czekiwać , byłoby dziefiątek niedziel» bez potrzeby infzych poffug W. K. Mcił Pana mego omiefzkiwad To, com iuż na fię wziął , ( by z naywiękfzym nadwerężeniem fubftancyi , y zdrowia i piaftować dotąd chcę, ażbym fię z totkiem pieczołowania W. K. Mci, y ko-fztów mógł powrócić. Day tylko Boże, żeby chytre praktyki, albo nie rozerwały, albo do infzego cza fil nie odwlokły, przedfięwziętey roboty około Elekcyi Kro'Ia Rzymfkiego. Co fię zaS tycze Traktato'w tych , ani umbra app*' ret: y owfzem za weyściem Kardynał ÌM Ï ITI £1 «Stài V 13 3 / Swłś infanta do Francyi, rzeczy fię niefpo-dziewanie miefzaig. Cztery Prowin-cye, to ieft: Xantognia, Pergort, Li-mozyn , y Angoumois apertam podnieśli przeciwko Królowi Jmci Francuz-kiemu, Panu fwemurebellią, dwadzie scia tyfiçcy Szlachty, in armis ftaneło} Wodzem, Brat onego iiawnego Kawalera Chalois , którego Kardynał Richelieu , okrutną śmiercią ftracił } na Chorągwiach, te Iłowa, aà vindiciam ie-§° krwi alludendo , napifali. Lepcy po-Zno , niż nigdy. Tym czafem , Infant Wzi^wfzy Chapelle, (iakom W» K. Mci, I*anu memu Miłościwemu, z Lincu o-znaymił) wielką mocą dobywa Gwizy; a Picolomini Chaftelet , Jan de Wert czatuie z wielką ruiną tamteyfzych kra-1oW. Te takowe principia , nie obielą ( iako y Nuncyufz Papielki upatru-ie) ziazdu Medyatorów, ale raczey, flar- s m ( ij4 ) io eie oltre partium , a boday nieodmianç w którejkolwiek ftronie. Nic nie wątpię , że W- K. Mość, Pan móy Miłościwy, raczy fz mieć manifejłum wydane od Kardynała Jmci Infanta , w którym « tak oftrą przed Bogiem, y ludźmi de-klaracyą, znacznie daie znad , iako Hę zażarły ftrony , y iako wiele in eventi teraźnieyfzego pola pokładaią. Ato'J ia iednak na dzifieyfzey audyencyi ? p° gratulacyi fzczęśliwego , do Miafta ttt-teyfzego wiazdu, imieniem W. K. Mc- ' y komprekacyi pożądanych confiliorun> fkutków, profiłem Cefarza Jmci, aby naznaczeni Konfyliarze,to ieftXiądzBilkup Wiedeńlki, y P. Graf Mekau, zemną fiÇ znieśli , y inteneye Cefarza Jmci, w paktach pofelftwa mego W. K. Mci deklarowali. Na co Cefarz Jmć pozwolić czył. Zaczym,w tycli dniach fpodzieWam fię oczekiwanego z niemi tak daw'fl0 \ fx WÌ r iąc ) mm U kiś V 15 J ) kongreflu. Status interim tuteyfzych kraio\v, ieft takowy. Począwfzy od Tyrolu , aż in Oceanum Belgicum , woy-&a Domu Rakufkiego, iako płotem fto-ią, bro'niąc naymnieyfzego Francuzów in Imperio progresu. Król Jmć Węgierki , ( przy którym Galas ) niedaleko Strafzburku, wpuł mili tylko od woy-fta nieprzyiacielfkiego , w okopanym położył fię Obozie , iakoby wpuł wlzy-ftkieb tych , tak fzeroko rozciągnio-nych wovik obfervat Naymarczyka , y Kardynała Valetta, in omnem intentus oc-cajionem , niechcąc dimicare de fumma rei, bez wielkiego avantagçio, ile, że z Lam-boiem część Kawaleryi odeffał na fuk-kurs Doli , przeciwko Kondeufzowi , a nafi Kozacy, za Ren fię nazad wró-Cîwfzy, iuż remeare niechcąt ale na tey tl3 ftronie , po wTiękfzey części przy <^zu , Haflyą plondruią. Przy Sa- m m ( ) m s /kim Hatsfeldt Banniera perfequitur* Przeciwko Wrangìowi, Marzy ni, w Po-morftwie dofyd znaczne, ço tizie» czyni progreJJ'us. ïo oftatnie woyfko z Prus? y z Słoika zaciągnione , bipartito idzie , połowa do Wioch, a druga do obozu Króla jmci Węgierikiego. W kilkuNie-dzieiach , znaczney ipodziewać fie mu-tacyi, o czym wfzyitkim , bez omie* fzkania W* K. Mci, Panu memu Miłościwemu , dawać znac będę. To tak, iakom mo'gł naykróciey W. K.Mci, Panu , y Dobrodzieiowi memu wypifò" wfzy, w fprawie W- K, Mci Brunświc-kiey , byle P. Biboni przybył , przy którym munimenta także ftrony Mennice, więc y o fukcelTy^ gięcia Jmci Dominika Oliroglkiego , podług woli, y rozkazania W- K.Mci, Pana, y Dobro-dzieia mego, ftaranie uczynię, pod kto'-rego Maieftatu nogi, kładę fìebie faine* ^ '-:n f p7 Ì vv{ §0, y z nayniźizemi polługami memi. &c, LIST TEGOŻ DO KRÓLA. ■^NIA wczorayfzego, imieniem Cefala Jmci , przyjechali do mnie , Xi^dz Bifkup Wiedeńfki , y P. Graf Mekau , aby fię w punktach Legacyi, mnie od W. K. Mci , Pana mego Miłościwego zleconey , znieśli, y rozmo'wili. Zaczęliśmy od pierwfzego punktu, to ieft: Elekcyi Króla Rzymtkiego, pytałem fię, iakim fpofobem naylkuteczniey mógłbym uflużyó Królowi Jmci Węgierlkie-mu w tey pretenfyi , ponieważ rozkazanie W.K.Mci to mieć chce po mnie, abym w tym punkcie pofzedł za dyfpo« zycyą, y dyrekcyą Cefarza Jmci. Odpowiedzieli mi na to, ^ramij^d długie» m m c «ss ) s m mi ftowy energica grati arum aSiione, i mie iiiem Pana fwego, za tak zacny aflfekfc W.K.Mci, ku Domowi iego) źe przed ziazdem Elektorów , porozumieniem fię z niemi , y zaczęciem famey fpra-wy, nie mogli mię informować: odkładali zatym do tego tam czafu, obieetf-iąc ze mną confidentiffime kommuniko-wać, y operam meam zażywać, gdzieby-kolwiek iey potrzebę upatrzyli. Re' plikowalem ia na to , źe iubo ad parti' cularix przed zaczętą fprawą trudno dc* fcendere y generaliora iednak mogą fie, y teraz u ważyć , y konkludować. Jako naprzykìad , ieźeli' expediet , y kiedy? abym u wfzyftkich oraz Elektorów in publìco Collegio , mjał w tey materyi au' dyencyą, czyli ią tylko ofobno z ka źdym traktować, y to, ieźeli na pifr' wfzey zaraz audyencyi, przy oddan!l1 Kredenfów W. K. Mci, czy wprzód ** m m ( no ) n generali pacis univerfalis ftudio ftanąwfzy , fubfequcnter ad hocparticularc medium obrania Króla Rzymfkiego defcendere ? Na o» ftatek, ieźeli Poflów Brandeburfkich za* Wcz ifu wyrozumieć , y uiąć , którzy *« abfentia Pana fwego, częfto do niego będa fie chcieli referować , a zatym , y czafu więcey potrzebować. Więc de l'atìonibus, których by in perfvadendo zażyć nccejjìtantcf. Między któremi proponowałem im y tę, ieśliby fię zdała cjficaxy źe W. K. Mość upatrować raczyź im-*Hinens Pauftivom fwym difcrimen woyny Tu reckiey , w którey wielkich pjfił-ków Sąfiedzkich potrzeba będzie, tych zaś trudno fię fpodziewać, bez (kute-cznego ufpokoienia Domu Rakuikiego, 7 Rzefzą Niemiecką; a ufpokoienie (ku-teczne być nie może, póki ta żelofisr *hkkeffyi po Ceforzu Jmci, na Monar-chiąRzymfk^ nie będzie znielioua, przez ( T/10 \ sS» tfinVi V 4" ) ^ Elekcyą pewnego SukcefTora. Zaczym» ieźeli Elektorowie in tanto wfzyftkiego Chrześciańftwa ( które teraz , iako z* murem za pierfiami Naroddw W-Mci poddanych fìedzi) difcrimine, ni0 przyiłąpią do ufpokoienia praktyki, y fakcyi fzkodłiwych, nie lża będzie W* Iv. Md , tylko Ipofobów izukać do O' bronienia , przez iakikołwiek pokóy t z Portą Ottomańiką Pańitwa fwego •> z którego , ieźeli co padnie adverfum i* Imperium , y Króleftwa iego pobliżfz®» aby pamiętali, ze fami będą przyczyni a że dofyć przeftrogi mieli od W» Mci. Tc , y podobne racye proponowałem , uflyfzawfzy takowy replikę m®' ię , różne były dylkurfy , nic iednak conclufivc odpowiedzieć mi nie chcieli > ale do dalfżego uwaźenia wziąwfzy? S do zniefienia fię z Cefarzem Jmcią ^l" mym, refpons , y informacyą do dal' m m ( hi ) ri m fzego czafu odłożyli- Przyftąpiliśmy potym do wtórego punktu, Paris Uni-verfatis, w którym pokazawfzy, quv jłu-dio, y iako gorąco W. K. Mość pracować chcefz, chciałem od nich wiedzieć wprzód czas, y mieyfce, na któreby Kom mierze \V. K. Mci, albo Poflowie ziechać mieli; druga, pretenfye, y fco-pum, do czegoby Cefarz Jmć, y Dom iego wfzyftek chciał collimare, abyś W. K. Mość Pofiom fwym do tegoż rze-CzV prowadzić, ile per partis adverfe ra-*iones licebit, rozkazał. Chwalili wielce, y to tak świątobliwe propofitum W. K. ^3ei , Pana mego , pokazawfzy defidc-r*um conforme intencyi W. K. Mci w Ce-%*zu Jmci, y Nayiaśnieyfzym Domu ^•akufkim. Co fię zaś tycze punktów" °demnie proponowanych , odpowie-dzieli, że o mieyfcu iuz confiât, ponie-Waz Oyciec S. dał znać, że pars adver- m m ( 143 ) m m fa iuz przypada cale na Kolno. O cza-iìe non item, potvewai Kardynał Legatus dopiero z JBononii lento itinere miał jfię rnizyć. Zaczyni, lnbo Nuncyufz czę~ fte inftaneye czyni, aby Cefarza Jmci Plempotentaci, w drogę Pię puścili, nie zda fie iednak Cefarzowi Jmci przed in-fzemi porywać , za czym , pogotowi" tylko rozkazał im być , abv za pier-wfzym rozkazaniem wyiechać mogli» Toź rozumieją expo diri Poflom W. Mci, którzy, aby fię na cały Rok, ie-źeli nie na dłuźfzy czas, wy prawo W»* li , przeftrzegaią, Cefarza Jmci pre-tenfye, y fcopum z Inftrukcyi, ( około którey na ten czas pracuią ) pokazać mi obiecali , rozumieiąc , źem ia miał być od W. K. Mci, Pana mego Miło* sciwego , do tamtey pracy deputow*1* ny, ale, gdym odpowiedział, źe fą io' fi , zamilkli, y po fobie poyrzawfzy » OS ( «43 ) S S więcey w tey materyi ze mną nie traktowali } do CeGirza Jmci fię odwoły-Waiac. Tak ten nafz pierwszy congref fus ftanął , o którym bez omiefzkania dać znać W. K. Mci, rozumiałem, źe rzecz potrzebna , abyś wcześnie o wyprawie Poflów fwych mógł deliberare. Hem mógł wyrozumieć ; czekaią tu ie-fecze na przyiazd Duchi d'Alcala, pierwszego naznaczonego KommifTarza Mi-fzpańfkiego , który dotąd iefzcze był We Florencyi. O Traktatach zas 10-zumieią , źe, albo pari lance ftaną rzeczy woienne tego lata, zaczym, nic fię z nich nie fpodziewaią ^ albo £• rancu-zowie górę wezmą, a na ten czas do-pieroż, albo Dom Rakulki znacznie Przyciśnie fałdów Francyi ; zaczymby ( iako Francuzowie in adverjìs prędko franguntur ) bez wielkich zwodów , fa-«iiby 0ę przez Królową ftarą t rancuz- m m ( iAA \ m>, v.,:> v t4 J ką, między fóbą pogley eh owali. Z O' bozut Króla Jmci Weglerfkiego, ta w i*" domosć, że Kury er przybiegł do W oy fka Francuzkiegó od Pana ich , dsiać znać o wpaduieniu Kardynała Infanta do Francyi, y o progreflach iego, zaczyna iezykowie upewniali, ze Kardynał Valette! , z trzafkiem wybierał fi? z fwym woyftaem nszad do Francyi, a Waymarczyk ofłatek fvvoich miał rot* łożyć in prœjïdiis tey tu Frontery. Cói iezeliby naftąpiło, Król Jfmć chce woV' Iko fwoie in Comitafum Burgundi# obrócić, a UWolniwfzy Dolę od oblężenia i tamtą drogę do Francyi wpaść-. Na ten czas, więcey nic memaiąc potrzebnego do wiadomości W. K.Mci, Pana, y Ve brodzieia mego, kładę fiebie fa mego, y nayniźfze poffugi moie, pod nogi Ma' teftatu W. Iv. Mci, die 14. &c. LIST LIST TEGOŻ. DO KRÓLA. T E dziefięć dni zatrzymałem fię z pianiem moim , do W. K. Mci, Pana mego Miłościwego, abym był mo'gł raż tandem co pewnego o Seymie tuteyfzym °znaymić , ale dotąd nie wielkiey fię doczekałem pewności: iakieykolwiekie-<3iiak , za przyiazdem Kurfirfzta Jmci Kawarlkiego w przefzłą Trzodę, a Mo-S^nckiego zbliżeniem fię , iuż tylko cztery mile ztąd, ten dziś wiechać ma Nieomylnie. Zaczym, iuź tu będziem rniel® dwóch Kurfirfztow in per foni i, Ba-^'arlkiego , y Mogunckiego : dwóch P'°zez Subdelegar os, Koloófkiego, y Bran-deburlkiego. Salki w tym tygodniu fwo* Ich obiecuie , za któremi o fwey wła-Inty bytności , wefpół z Kurfirfzteoa Tom K mm ( X4« ) m m Jmcią Brandeburflrim upewnia. Jako-kolwiek, byle Poflowie iego nadiecha-li, Seym fię zacznie tą pierwfzą pro-pozycyą, fądem Kurfirfzta Trewirlkie' go y na którego Kapituła inftyguie. Byłem ia tym czafem u Xięcia Jmci Baw^f* Jkiego, y oddawfzy mu Kredens W. K. Mci, Pana mego Miłościwego, odprawiłem to, coni miał in commijfis według Inftrukcyi moîeyj z wielką wdzięcznością , y pokorą przyiął Pofelftwo \V« K. Mci, nie iako tak blifki pokrewny t ale iako nayniźfzy finga, ofiaruiąc po-wolność fwoię do polług W. K. Mci» Dziękował zatym , za konfidencyą, y nieodmienny ku fobie affekt W- K. Mci* Wynofił wielce świątobliwą około p°" koiu pofpolitego foliicitudinem , do kto* rey przyczynić fię wfzelką fwą możnością , y ze mną na tym tu mieyfcu cott* fdentijfime znofić obiecał, nie w^tpi£c' m a ( 147 ) mm » _ 2© powaga W. K» Mci, y interpofitia u oboiey ftrony, będzie ważna, y fkute-czna. A ze W. K. Mość za iedno medium do prędkiey zgody podawać raczy fz obranie Kro'la Rzymlkiego, przyznawał wielki rozfądek , z niemniey-feym znakiem ftateczney miłości, przeciwko Nayiaśnieyfzemu Domowi Ra* ^ufkiemu, gdy Króla Jmci Węgier/kiego ^romozwv ufiłuiefż. Lecz, ze ad par-fularem w tym punkcie declarationem, oh-ftante jur amento Elettorali, & ordinatane RulU aurea y bez zniefîenia fię ze wfzy-ftkiemi Kollegami fwemi, na ten czas Przyftąpić nie może , pokornie profi, abyś mu W. K. Mość za złe mieć nie-raczyî ; to iednak obiecuie, że fummam kationem mieć chce interceiïyi V/. K. Mcî, y Kollegom fwoim, sby oney pot ijfimam 1 Mionem mieli, perfwadować, nie zanie-<-liR. W Traktatach z Szwedami pra* K ij mm ( '48 ) m m W o W. K. Mci dziedziczne, ( in quantum lego fìarauie , co będzie mogło ) arcieri-ter tueri , y o ufpokoienie ftarać fiç o-biecuie. W tenże fens niemal Polîo-\vie Brandeburfcy, imieniem Pana fwe-go deklarowali fię. Z Kolońflriemi ie-fzczem nie traktował, czekaiąc na Mo-gunckiego, ale y ci poydą za deklara-cyą Kurfirfzta Jmci Bawarfkiego. Ce-for z Jmć wielce utrapiony, za zwłoką Kurfirfztów, y tak długim na nie oczekiwaniem , non fine levipendio Majefiatis Imperatorio:, a ile baczy, iź takowa tergi* vcrfatia pochodzi z oczekiwania na pro-grefly Francuzkie. Jakoż nieomylna, zeby fię było w tych dniach gdziekolwiek Francuzom powiodło, daremna-by była, y wftydu pełna ta droga Ce* Tarza Jmci; ale, ze u;h z Włoch do wony fromotnie wyparowano, a za pro-greflami fzczęśliwemi Kardynała Infał** m m ( ) m m ta, tak od Doli, iako y od Strafzbur-ku , woylka ich reyterować fiç mufia-h , iuź teraz ochotniey zbiegaią Elektorowie , y nie baczę, aby dejîderitm Cefarza Jmci, nie mieli chcieć fccunda-re' To na ten czas W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu oznaymiwfzy,by!e % co rzetelnie poczęło, dawać znać nie omiefzkam , kładąc fiebie farnego , y naynizfze poflugi moie, pod nogi Ma-jeftatu W. K. Mci, Pana, y Dobro-^2ieia mego. Dnia 24» Aug. LIST TEGOŻ DO KRÓLA. P ^ZYIECHAŁ tydzień temu Elektor ^°gancki w nocy, bez świec, z kilką ^ylko karet; teyźe godziny Cefarz Jmć, ^e^irzowa Jeymć, Xiąźę Jmć Bawar-> przez fwoie witali go Maggiordo- m m ( M» ) m b roy. Nazaiutrz był u niego Xiążę farti Bawarlki, y mieli długą fekretną rot* mowę. We wtorek , witał Cefarza Jmci, który przeciwko niemu, aż fchodów wyfzedł -, y tamże odprowadzał. We frzodę fam Cefarz Jmć nawiedzał go w gofpodzie iego, y doly^ długo z fobą byli. Jam tegoż dnia p° obiedzie był u niego , przyiął mnie ledwo nie na famey ulicy, y rękę praW^ dał , z tym fię co raz odzywaiąc , £'e ieft nayniźfzym flugą, y Kapellanett* w. K. Mci, y wie, iako fzanować ty*' fiifiros tak wielkiego Króla. Na audy* encyi , po oddaniu Kredenfu W* ^' Mci, Pana mego Miłościwego, odpra* wiłem pofelftwo moie w tenże fenS » iako y u Xięcia Jmci Bawarlkiego, J takiż per omnia odnioflem refpons » 10 tylko , że ten ftarożytnych, profty^1 Niemco'w potomek, otworzyściey fzeób mm ( mi ) aa w pokazaniu faworu Królowi J nei Wç« gierfkiemu. Około ufpokoienia W. K. Mci prawa dziedzicznego, pracę fwo-ię luculenîiflime ofiarował, y tego dołożył ; nie wątpię', że Cefarz Jmć , y przyfzły Kro'1 Jmć Rzymfki, będą chcieli viccm rependere Królowi Jmci. Profilem naoftatek o aud5Tencyą in Collegia Elettorali) obiecał mi ią imieniem fwym,y Kollego'w fwycli, o czafie, byle przybyli Safcy Plenipotentarii, a wkroczyli w te Hiaterye pofelftwu memu flużące, obiecał mi dać znad. We czwartek przydał do mnie Cefarz Jmć Kanclerza fwe-§0 Werdenberka , daiąc znać o pociesznych nowinach, Nayprzo'd : że Xią-ZÇ Łotharyńiki z Lamboiem złączy wfzy fię, na Kondeufzu od Doli (którą-był obiegł ) iechali aż do Francuzkiey graficy. Działa , y wozy pobrali z wielkim doftatkiem wfzelakich woiennych .hh c M* ) m m potrzeb, y żywności. Woyfka famego fiła legło , oftatek w rozfypkç pofzlo. fta drugiey ftronie, Picolomini pogro-mii Conte de Soijfons, y moll iego włafny» na Rzece Sommie, co pod Amiens idzie, opanowawfzy , pofzedł profto ku Paryżowi , mieczem, y ogniem znofząc tamte kraie. Tym czafem Kardynałowi Infante Miafta , y Zamki a gara poddaią , klucze do niego odwożą. Król Jmć Węgierlki , fam w Bryzaku rezydencyą fwoię zafadziwlzy , dja o-czekiwania konkluzyi Seymu tuteyfce-go , GalaiTa , we trzydzieści fześć ty-fięcy, (w których fię komputuie, y Butler z dziefiątkiem tyfięcy świeżego ludu) wpuścił do Francyi, o którego pro* greflach w lada dzień uflyfzemy. W Paryżu trwoga wielka, lud pofpolity bun-tuie fię. Kommiflarza Generalnego bel' li, ktdry około płacy, y prowizyi woy^ m m ( «53 ) 0 m Wfzyftkich wiedział , poimali , y do Więzienia wfadzili. Kardynałowi Ry-cheliemu, y iego Teologowi Jozefowi, odpowiedaią. Byłem zatym dnia one-gdayfzego u Cefarza Jmci, z podziękowaniem zakommunikowanie nowin, y kongratulacyą fzczęśliwych progreS-fów; a przytym referowałem to, com fprawił u Kurfirfztów lchmciów, y Ple-nipotentarios drugich ; z czego był wielce kontent, y W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu , po wielekroć ufilrlyrn affé k te m dziękował. Powiedział mi tenże , że Safcy , o śrzodzie naydaley przybędą: tym czafem iedn k 5ilekto-rowie dnia wczorayfzego z fobą fię zno-fili, ieźeliby nie mogli począć , nim tamci przyiadą, przynaymniey proponevi fîuchad, y dyfponować rzeczy do prędfzey konkluzyi. Co uradzili, ie« fzcze non patet, mniemam iednak, że o W4 ( TC A \ I«K ** V 154 ) M M iutrze cokolwiek poczną , gdyż fię irn famym , nietylko nâm drugim , przykrzy tani f jlidiofum otium. Poczynaią fię , y choroby zagęfzczać, z których Medycy obawiaią fię pod Jefień powietrza, y mnie famemu wplątały fię między tę trochę czeladzi. Nie widzę ie-dnak źadney nadziei , aby przed S• Marcinem mogło co fkutecznego ftanąć, y owlzetn day Boże, żeby 11a on czaS była konkluzya. Kładę moie zatytn nayniżfze poRugi z fobą famym, po^ nogi Maieftatu W. K. Mci, Pana mego Miłościwego. Z Regenspurku dnia 31, &e. &c. LIST TEGOŻ; DO KRÓLA. DyARYUSZ progreiïow Kardynał Infanta , tey godziny przez umyślnego sw* ssja ( TC< 1 I*74 MM v 15 5 ) Kuryera przyflany , pofyłam W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu. Co tamto woylko, które ex comitatu Burgundi# , drugą ftroną do Francyi wpadło, y Principini Conde u w pogromiło , robi | iefocze pewney wiadomości nie mafz , a pogotowiu o Gallafie , bo ten z Brydaku naypóźniey granice przefzedL Cokolwiek czas przyniefie, nie omieszkam W* K. Mci, Panu memu Miłościwemu prędkiey dawać wiadomości. £0 onegdayfzych liftach moich, nazajutrz był u mnie Elektor Moguncki, a dziś Xiążę Jmć Bawarlki, pokorny Przeciwko W- K. Mci conteftando obfer• ntiarn. Frafuią fię y ci ( choć tak nie-rychło przyiechali ) że nic nie robią, °czekiwaiąc na Kommiiïarze Saikie , tęiknią z drogością , choć y Xiążęta Wielcy , y iako doma miefzkaiący. Muie iuż do tego przyfzło > że mufzę m si ( »5« ) m e dnia iutrzeyfzego do Augfzpurku do-bieżeć, z Baierlą fiç rozmówić, o p°" fiłku próżnego mielzka , bacząc, nietylko końca, ale ani początku doczekać Hf nie mogę włożoney na mnie W. K. Mci, Pana mego Miłościwego» funkcyi odprawienia : nic iednak nie-omiefzkaiąc, wrócę fię do Regenspur* ku, day Boże, abym tandem zaftał pełne Elettorale Collegium. Pofeł Angiel* iki poczyna powątpiwać o Ikutku p°' żądanym Łegacyi fwoiey, obawia CiÇi ze tylko bawią Pana iego flowy , aby go zatrzymali od ligi z nieprzyiacioia-jnii fwemi. W czym przeflrogę ma , (nie wiemźe iako pewna) od, Holleti-drów, którzy Twemu Rezydento'wi na tym tu Dworze rozkazali, aby fię deklarował imieniem Panów Twych , że eandcm rcftitutioncm urgent, y oney Królowi jmci Angieilkiemu dopomagać chcą* m m ( M7 ) m m wfzyftko W. K. Mci, iako naykró» ciey oznaytniwfzy, kładę fìebie farnese y nayniżfze poflugi moie, pod no-§ì Maieftatu W- K. Mci, Pana mego Miłościwego. ZRegenspurku dnia i. Septembra. list tegoż DO KRÓLA, p O oftatnim pifatiiu moim do W. K» Mci, Pana , y Dobrodzieia mego Miłościwego , wybieżałem był do Au» %>urku , z tey, kto'rom iuż na on czas Zamienił, potrzeby, ztamtąd wróciłem %, iuź tydzień temu, fpodziewaiąc fię trafić na zupełne Collegium Elettorale, ale ornyliła mię w tym nadzieia, bo Safcy Plcnipotentarii , iefzcze byli nie ziecbali , zaczym też w próżnowaniu, y drugich m a c 15s ) m m zaftałem , w ktorymem był odiecbaî. W fobotę dopiero przefzłą, ku wieczorowi , Safcy przyiechali. \V niedzielę audyencyą u Cefarza Jmci mieli. W P°' medziałek, gdy Elektor Moguncki befłał wfzyftkich Ele^toro'w , aby ftawili na dziewiątą do Pałacu Cefarz* Jmci, dla fluchania Propozycyi CefaJ" ftiey, Safcy Po iłowie, z tym fię dekla' rowali, że iego intymacyi iłuchać nie* chcą , ponieważ nie iemu , ale im W °* fobie Pana ich, iako Marfzałka, naleiy naznaczać godzinę conventûs. Ta kovsr trowerfya niefpodziewana , mordicm te' dnak od oboiey ftrony porwana, trvVa' ła kilka godzin, tak, żeśmy iuz rozumieli, że umyślnie na rozerwanie Sejf' mu, albo na długą barzo zwłokę, by ła wrzucona. Jakoż Cefarz Jmć fart* zatrwożony, takową ich alterkacyą, p liał eto Salkich Poftów > aby fię dekla* SS ( 159 ) S S rowali, ieżeli umyślnie na to goirą, tą ftiewczefną kontrowerfyą , aby z S >y-ïïiu nic nie było : zwlokfzy oczekiwaniem przyiazdu fwego, tak wiele miękcy. Na to pofelftwo, dopiero iuż ku Sinemu południowi, ftawili fię do Ce• ferza Jmci, tak obadwa ICurfirfztowie fr'xfenteî, iako V Plenipotent arii Kolorifcy, Safcy , y Brandeburfcy. Po kro'tkïey przemowie , oddał im Cefarz Jmć pro* pozycyą fwoię in [cripto, którą wzią-Wfzy, roziechali fię do gofpod fwoich. Spodziewaliśmy fię zatym , że nazajutrz miał fię zacząć Seym, ale Safcy Przyiście fwoie, y przyięcie propozy* cyi w pofzanowaniu Cefarza jmci od-^Wfzy, z tym fię toties quotici deklarowali , że Prawa Pana fwego uftąpić mescteli , y nie mogli, choćby ze wfzy-ftkiego nie miało być nic. Moguncki Wzaiem przy prerogatywie fwoiey,przy- tg e ( >«o ) m m kładem tak fześć-letnym utwierdzo-ney, potężnie ftanął. A w tym Cefarz Jmć tegoż dnia z Kurfirfztem Jnacią Ba-warfkim , na bankiet do Mogunckiego przyiechał , naktórym ex Plenipotent arii* tak Kolońlkich, iako y Safkich, byli po iednemu. Brandeburlki żaden nie był > dla choroby P. Chwartzemberka : ża-łofny to był , y gorzki bankiet Cefo* rzowi Jmci , na którym nie długo zabawi wizy , do Pałacu fwego fię p°* wrócił. Moguncki zaś z Pollami Sa* ikierni pił aż dopułnocy, hòc cffeciu^ że na nich wymógł, aby intymacyą tę, 0 którą fię fwarzyli , pro Ula vice referowali Celarzowi Jmci, falvi s prœtenfionibuS utriufquè partis. Ta pńana zgoda, u eie' fzyła wfzyftkich , dzień iednak wcz°* rayfzy na wyfpanie crapula obrócili. (day Boże z prędkim dokończeniem) począć maią pierwfz§ Sefiyą. Na kt°' rey m m ( i«i ) mm rey traktować będą fprawę Kurfirfzta Trewirikśego, ieżeli ieft capax dignitatis kle Hor ali i, albo nie? inquantum by go ca-pacem znaleźli, znowuby pauzować mu-fieli, ażby go przywieziono z Naybur-ku. To ieft iednak opinia więkfzey części 5 że w tak iafnych zbrodniach iego Prędką uczynią deklaracyą, iako contra Softem Patria, prywuiąc go hdc dignitate. kaczym, iużby daley poftąpili, to ieft: '«żeli od Elekcyi Króla Rzymfkiego ten Seym zacząć ? czyli od infzych materyi fiatui Imperii należących. Zacznąli od Elekcyi (co iefzcze divinare trudno) bę-fię ia mógł w rychle do polług obecnych W. K. Mci, Pana, y Dobrodzie-niego Miłościwego powrócić. Je» 2eli zaś wkroczą w infze materye, ni że to ieft wielkie medium r ale nie ss u ('") mm proximum, zaczym profili ; aby od tych punktów zacząć, kto're naybarziey urgent y y ukontentowanie generalne wfëy* ftkich w fobie zawieraią. Po długich alterkacyach na tym tandem ftanęło > aby ci, którzy tę pretendowali fatyS-fakcyą , ptiftulatorum. oddali rnemoryał Cefarzowj Jmci ną pifmie r upewni* iąc, ze gdy fię im od Cefarza Jmc* w proźbach ich flufznych dofyć ftanie> ochotnie przyftąpią ad negotium nit. Przez niedzielę, y poniedziałek* fiedzieli ną fpifowaniu tego memory3' łu. We wtorek oddali go. Cefarzo^1 Jmci. We frzodę , to ie(t w czorty * z Konfyliarzami Cefarfkiemi nad ni®111< deliberowali.. Dziś ziechać fię do ^ tufza na trzecią feflyą maią. Ten K9&S ftek poftępek, lubo fękretny , Elek*'01' iednak Moguncki, kommunikoW^ ^ dla oznaymienia W» K. Mci, Panu^^ m m ( '«7 ) m m ïïîu Miłościwemu. Tenże , na dzień dzifieyfzy naznaczył mi audyencyą publiczną in Collegio Elettorali, ieżeli co nie przerwie tey trzeciey fefiyi. Raczyfz tedy W- K. Mość, Pan mdy Miłościwy, iaśnie baczyć, quàm lente te tu procédant confili a,, y iako wiele czafu wezmą, nim do fkutku przyidą. Nie zaniechy-Wam ia tym czafem folicytować Kur-firfztów, y tych, którzy od drugich fą Plenipotentiarios, interponendo auEîoritatem W. K. Mci, y niebefpieczeńftwa pokazuje od Pogan , którym fię fkutecznie 2abieźeć nie może , ieżeli prędko za» czętych niefkończą confilia, y do pręd-kiey Elekcyi Króla Rzymflriego nie Przyftąpią. Uznawa Cefarz Jmć te officia W. K.Mci, być fobie barzo pożyteczne , zaczym gorąco W- K. Mci dzięki • / Ule » y o wdzięczności fwey, y Do- niU fwego wfzyftkiego upewnia. Duia ss (»<8) mm wczorayfzego , na świtaniu prawie, przyfzedł do mnie od Cefarza Jmci Conte Philippo di Manfuelt z temi wiadomościami, kto'rych kopią W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu pofyłam, go* rąco imieniem Cefarza Jmci pro fząc , abyś W. K. Mość, Pan moy Miłościwy, do takiego nagłego niebefpieczeń-iiwa awerfyi concurrere raczył pro prudenti a fua, & dexteritate. Opowiedałetn ia to dawno Konfyliarzom Cefarikiro? sale lekce fobie ważyli, ubefpieczeni późną porą , y inizerai wiadomościami-Teraz zaś widzę, źe concernati, niema-iąc w, Węgrzech prawie nic virìum , krzątaią Hę iednak , aby iakokolwie^ Rakocego wfparli. ZFrancyi nad to, coro oftatnią pocztą oznayraił, mało co fiychać, krom niektórych utarczek mi norii confederationis* Ile baczyć mogę ? na tym iefi Kardynał Infant , żeby m m ( i«9 ) Ei M ^ieyfca pobrane potężnie ufortyfikował, y hiberna woylkom fwoim , w Pi-kardyi afifekurował. Cardinali! Legatw W Trydencie nieco fię był zatrzymał, dalfzey o nim nie mamy wiadomości, w Sprawie W. K. Mci Brunświckiey, przybrawfzy infzego Praktyka , na mieyfee zmarłego Plenipotenta, oddałem w tym tygodniu memoryał Cefa-rzowi Jmci, profząc o kondemnacyą, y exekucyą, iako contra contumaces. Ale, ze to pierwfza kontumacya, dadzą (fe-CUndumftylum tuteyfzey Kancełlaryi) drugie mandata, na które, ieśli nie ftaną, ^opieroź procèdent ad condemnationem. O-biecał Cefarz Jm<5, y prywatnym liftem fwoirg napomnieć ich , aby fię poczuwali, y nje czekaiąc poftępku prawne-§° , ugody z Wafzą K, Mcią fzukali ten czas , nic więcey potrzebnego W. K. Mci wiadomości niemaiąe, kła- mm ('7o) ss dę fiebie faraego, pod nogi Maieftatu W( K. Mci, Pana mego Miłościwego , dnia aSeptembra &c. LIST TE GO Z DO KRÓLA. PrZESZŁĄ pocztą, nie dopuściła mi choroba moia pifać do W. K. Mci, Pana mego Miłościwego, a ilę, ze nic tak godnego wiadomości W. K, Mci , nie ponowiło fię. Dotąd in iisdcm terminis ziazd tu'teyfzy5 to ieft w próżnowaniu » y tęfkliwym na rezolucyą Xiążęcia Sa-fkiego oczekiwaniu. Coby za przyczy-na tergiwerfacyi iego była, penetrare nic* tyłko ia , ale y fiła przezornieyfzyck nie mogą , to tylko udawaią, źe nie ma Konfyliarzów, a fam fobie radzić nie umie. Lecz ta racya, iako śmie' m m < '7i ) s m fzna ieft, tak mym zdaniem nie grun«? towna } obawiam fię , aby raczey nie było zdrady iakiey, abo przynaymo.iey oczekiwania na coś dotąd taiemnego. Cokolwiek ieft, ia dotąd żadnego, re» fponfu otrzymać nie mogę , lubo mi go przez te dwie niedziele Kurfirfzt Jmć Moguncki, co godzina obiecował. Byłem u niego dziś trzeci dzień, gorąco Halegaiąc : toż mi, co zawfze odpowis-dział, źe w famych Safkich pollach re-inora, nietylka odpowie moiey, y Wfzyftkim public i s confiliis 5 przydał te flowa : multa millia florenorum hucufque ex-pendimus , nec tamen pro centum florenis con-fuluimuï. Król Jrttć Węgier(ki , dnia Wczorayfzego przyiechał tu do Regens-purku , aza wżdy iego bytność co po< ttioźe do pofpiefzenia. Negotium Tra-ktato'w pacif univerfalis, zda fię tu , ia« toby iuż zapomnione, za tą waryacyą mm ( >7» > ii Francuzką w KommifTarzach ich, za którą Cardinali s Legatus w Splrze opadł , daley nie poftępuiąc. Ten zaś nowy Francuzki Kommiffarz, Cardinalis Lug-dunenfis , iuź ieft w Wenecyi , fnadi profto do Kolna chce fię udać per Provinciaf Imperii bez pafzportów , iako fccurc, niech fam uważa. Cefarz ]mć, ani Hifzpani, lwych poffać nie myślą» oczekiwaiąc z Madrytu rezolucyi. We Francyi woyika Cefarikie, y Hifzpań-flkie fortyfikuią fię , y progrejjui , lubo lentos , czynią. O Francuzkiey refiften-tii , nic nie flychać, wfzyftko rejfenti' tnentoyj tym zawiiîo, źe Gubernatorów fwoich, co fortece Hifzpanom popod-dawali, in effigie, wief2aią , ścinaią » ćwiertuią. We Włofzech Hifzpani > częścią armîi , częścią praktykami, res fuas Jłabiliunt. Po śmierci Kardynała niebofzczyka Dietrychfteina protettori- m m ( '73 ) ss *um Germania Kardynałowi Sawoylkie-ittu pollano , z naznaczeniem wielkiey od Hifzpanów penfyi, żeby Francuzką protciïuram porzucił. Przez tego lanego, Xiążęcia Sawoyflkiego, do fwey iuż niemal przyciągnęli fakcyi, upewni-wfzy go , źe mu Pignarollo rekuperu-ią. Parmeńlkiego poftaremu w oblężeniu trzymaią. Mantuańlkiemu , za Montferat, il Cremonefe daią, chcąc go deklarować Generałem delle armi loro in Italia. Tego niedoftawało, żeby nowego Burbona , Hifzpani we Włofzech vvlkrzefilì. W fprawie W. K. Mości ^runświckiey, pifał Cefarz Jrać do Xią-2ąt tamteyfzych , upominaiąc ich, aby 2^wczafu chodzili około ugody z W. K. Mcią, tym czafera refpons na moy me-^oryał odłożono , udawaiąc y że tam-tey ftronie nie mogą denegare żadnego iefzcze terminu. Zaczym, iż iako ba* Mm ( '74) II fczę , ta fpfrawa fkończyć fię prędko nié będzie tnbgła -, inufiałem ha mieyfcë Doktora Tylmarta zmarłego -, dać Plenipotencją imieniem W. R. Mci, Pan* mëgo Miłościwego drugiemu , który tę fprawę z nim Wefpół traktował, ad ratihabitionem W. K. Mci, kto'remu, y' flipendium obmyślić będzie potrzeba. Bo Pan Biboni, nietyiko, zeby miał mieć co pieniędzy W. R. Mci * ale iefzcze fobie refztę pretenduie * i^ko to patet z rachunku iego, który tu pofyłaL O Conte di Sorr/ti ani o Xiędżu Kapucynie do tego czafu nić tu nieflychano ; przyia-dąti przed odprawą moia* uczynię to* co mi W. KiMóścj Pan móy Miłościwy , pifariieni fwyiTi de data qtà Sept etri' Ìris z Wiiriàj roźkazówać raczyfz. Je-zelibym fię tel ich doczekać nie mógł!» według poślednieyfzego pifania ^ Jmcî Xi§dza Podkanclerzego, imieniem W,r m m ć x75 ) mm K. Mci, dłuźey fię bawić nie będę. Na ten czas, kładę fiebie famego pod nogi Maieftatu W. K. Mci , Pana mego Miłościwego &c. Dnia i6. Oćtobra. LIST TEGOŻ DO KRÓLA, •^OSZŁO mię pîfanie W. K* Mci, Paria mego Miłościwego, de data ijta Se-ptcmbris z Merecza, W którym pozwalać mi miłościwie raczyfz, nie czeka-*ąc końca tuteyfzych confiliorum , odie-chać5 odprawiwfzypwtóa* &privatim od W. K. Mci, zleconą interceftyą za Kro-iem Jmcią Węgierlkim , y obietnicę o-frzymawfzy, za co uniżenie, pokornie W. K. Mci i y Dobrodzieiowi memu ^ziękuię. Lubo dotąd , nietylko obierce , ale iadnego refponfu otrzymać mm (r?6) bei nie mogę , y przyczyny w przefżłych liftach moich, do W\ K. Mci nnmienio-ney, byłem go iednak od KurfiriztoW wymógł, nie omiefzkam wcli, y rozkazaniu W. K. Mci uczynić dolyć. Kur-firfzt Jmć Moguncki, uczynił mi był nadzieię odprawy moiey, na dzień wczo-rayfzy, wymówił fię potym oczekiwaniem na prędki przyiazd Kurfirfzta Jmci Kolońlkiego, ale iuź, y ten dnia dzifieyfzego przyjechał : tak mamy tu in perfcnis dwóch Kurfirfztów Duchownych , trzeciego Króla Jmci Cze Ade* go , czwarty , Xiąźę Jmd Bawarii wT tey tu bliikości, iakoby tez z nanû w Regenspurku był. Brândeburfcy tei Plcnip ot en ti ar ii , re ipfd Plenipotent e s inai^ doikonaląfaćultatem imieniem Pana fwe* go wfzyftko traktować , y konkliido' wad Sam tylko Saxo, iako Saxum ia-kie tę drogę wfzyitkim zawalił, oi* kcze- m Ei ( '77 ) m m kczemną wyprawą Poflo'w fwych , a iako niektórzy rozumieją , zdradliwy. Pan Trautm ersdorfF iednak mocno afferri, ze więkfzego przyiiciela Dom Ra-kufki , nad Salkiego Xiązęcia nie ma, y że to, co czyni, czyni umyślnie dla ukontentowania iakiegokolwiek Heretyków ligi fwoiey , żeby u nich nie ftracił konfidencyi. Na oftatek, w tym rnnie in fummo fecreto upewnił , że Polowie iego, iuź maią Plenipotencyą ad eligcndum Rcgem Romanorum. Jakoż mu-fi coś być, ponieważ więkfze co dzień fawory Cefarz Jmd iemu pokazuie, y teraz po tey potrzebie , ktoYą miał z Szwedami in aufpicato, ( lubo fpólny M raz , y fpólna ftrata ) rozkazano ^etzowi z tym woyfkiem, które przy ieft w Weftfalii, pofiłkować go, y fubejfe regimentowi iego , nie czeka-» żeby fam o to iakąkolwiek uczy® II. M li ( *78 ) si m nil inftancyą. Ten przyfzły tydzień, a naydaley drugi pokaże, co za fundament tey nadziei, z przyiażni Xiążę« eia Salkiego. Czego iuż mnie przyi-dzie doczekać , wygadzaiąc doftoień-ftwu , y przyftoyności Maieftatu W* K. Mci, żebym flufzną, a niepcrfuncło-riam odniófl odprawę. U Kro'la Jmcl Węgierkiego, trzeciego dnia po przy* jechaniu iego, miałem audyencyą, n3 kto'rey, przy oddaniu Kredenfu W« Mci , przełożyłem to wfzyiiko , cofl* miał in commijfis, z doftateczną exagge* racyą, tak wielkiego affektu W. K. Mc*» uczyniłem zaraz, y relacyą negocyacy1 moiey z Kurfirfztami Ichmciami, y P^e' nipotentami drugich. Z wielką wdziÇ' cznością, y gorącym podziękowaniem* przyiął tę braterlką folicitudinem W* Mci , około honoru , y dobra fweg° » przyznawaiąc ią lobie być wielce p0' \ mm ('79) mm trzebną, y pożyteczną, ofiarując wza-iem, nietylko mutua officia, ale y wfzy-ftkie doftatki Pańftw fwoich, na wfze-laką potrzebę W. K. Mci , Pana mego Miłościwego. Z niemnieyfzą- wdzięcznością przyiął lift W- K. Mci, do woy-fta PoMkiego, przyznawaiąc ich dobre polługi a mianowicie świeżą w Weft-falii, gdzie Felt-Marfzałka Meleandra, ze dwudzieftą czterma kompaniami , dwa tyfiące nafzych Kozaków w pień Wyfiekli, czym famym do rekuperowa-ttia tamtey Prowincyi, naywiękfzą oka-zyą byli. Przez ten cały tydzień Ple-n*potcntiarii Kurfìrfztow Ichmciów naRa-tufzu zafiadali ; ( bo y Moguncki, luko tu prœfem ieft, z niemi fam nie by-, ale także przez Plenipotentów tra-ktuie,) nic iednak więcey, iakoro wy-r°zumiał, nie konkludowali, tylko to tn Łencre , że expedit przyftąpić do Elek- ' M ij cyi nowego Króla Rzymfkiego , nâ co iednak Sâfcy wotować nie chcieli, do Pana fię fwego odwoływaiąc; około zaś odprawy moiey , długo deliberowali, mianowicie o Interpozycyi W. K. Mci, na Traktatach generalnych , ktdre oni trifariam podzielili ; iedne z Kro'lem Francuzkim , drugie z Królem Szwedzkim , a trzecie między fobą in imperio , ponieważ iefzcze niektórzy zofta-wali extra eonclujionem pacis Pragenfis. W pierwfzym\ punkcie Traktatów Fran-cuzkich, zgodzili fię iść za przykładem Cefarza Jmci, y nietylko przyiąć W« K. Mość! za medyatora, ale y folcnnitcr dziękować za ofiarowaną pracą, y pie-czołowanie , około dobra pofpolitego Rzerzy Niemieckiey. W drugim punkcie nie wiedzą , iakom wyrozumiał, co konkludować , ponieważ W. K. fam z Króleftwem Szwedzkim nie be* mm fisi ) mm dac ufpokoionym , y owfzem w tak wielkiey różnicy o całą fukcefiyą, nie Widzą iakobyś mo'gł być medyatorem, żadney u tamtey ftrony nie maiąc kon-fidencyi. Chcieli ze mnie wyrozumieć, cobym w tey mierze rozumiał, alem ia im prędko odpowiedział, że W.K. Mć tey raczyfz być opinii, że te wfzyftkie kontrowerfye generaliter do iednych Ko-lońfkich Traktatów należeć miały, za-czym tameś tylko Poiły fwe naznaczyć baczył, wezwanym będąc ad univerfa-'em pacis tracîationem. Przydałem y to, £e y owszem W. K. Mość raczyfz mieć Zupełną nadzieię, iż Cefarz Jmć cum *oto Imperio patrząc na tantam folicitudi-n°m W- K. Mci, około ich dobra , ze-chcą mutuò conatu na tamtymże placu ll^pokoić W. K. Mość z Króleftwem szwedzkim, com iaprivatim każdemu 2 Kurfirfźtdw, a ofobliwie Cefarzowi ii (no mm Jmci famemu infynuował. W tych tedy dotąd Traktatach ftoiemy , oczeki-waiąc na odprawę moię, ktoYą day Panie Boże w tych dwóch niedzielach, co idą , otrzymać. Z Francyi Kuryer dnia wczorayfzego przybiegł, który to przynioll, co na tey karcie po Niemiecku napifano, którą z tym pifaniem moim W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu pofyłam , kładąc na ten czas fìbbie famego , y nayniżfze poffugi moie, pod nogi Maieftatu W. K. Mci, Pana mego Miłościwego. Dnia 22. Oćtobra. LIST TEGOŻ DO KRÓLA. Zamieniłem W oitatnim pifanif moim do W. K. Mci, Pana mego Mił°' ściwego, że Kurfirfzt Jmć Kolonii 1 m m ( us ) m m tegoż dnia tu do Regenspurku przyie-chał, zaczym nazaiutrz witał Cefarza Jmci, y tamże zaraz na obiedzie zoftał. W piątek, tak Cefarz Jmć z Cefarzo-Wą , iako y Kurfirfzt Kolońfki, przeciwko Królowi Jmci Węgierikiemu , 2 Królową Jeymcią wracaiącemu fię, wy-Ieżdżali, y folennitcr wprowadzali. W fo-botę miałem audyencyą u Kurfirfzta Jmci Kolońikiego, gdziem imieniem W. K. Mci to wfzyftko przełożył, co y drugim Kurfirfztom : przyiął tę lega-cyą z niemnieyfzą powolnością , y Wdzięcznością, ale y z admiracyą wysokich cnot Królewikich W. K. Mci , 0Nobliwie żarliwości około dobra pofpo-litego wfzyftkiego Chrześciańftwa , y ftateczności wprzyiaźni Nayiaśnieyfze-§° Domu Rakufkiego. Obiecał zatyrn P0kaza<5, quantam rationem ma, tak eon-fihorum , iako y Interceflyi W• K. Mci. m m c m ) mm O Interpozycyi, w Traktatach pokoiti nie wfpominaiąc, za którą on ofobli-wie dziękować powinien , iako in me-diii beliorum flammis confiitutus: W niedzielę byłem u Królowey Jeymei W?" gierfkiey , fzczęśliwego Winfzuiąc do tego tu Miafta przyiazdu , y ftaranie w. K. Mci, które raczyfz mieć około» promocyi Króla Jmci, Małżonka fey opowiedaiąc. Wdzięczną fię ftawi*3 Królowa jeymć miłości pokrewnej W. K. Mci, foilicith wzaiem pytała fie 0 zdrowie, y powadzenie, tak W. Mci, iako y Królewney Jeymei. Tegoż dnia, przyjechał Xiądz Kapucyn, y referował mi to wfzyftko, co ma in com~ tnijjìs od W- K. Mci , Pana mego Miłościwego. W poniedziałek , był u mnie Pan TrautmersdorfF, ufkarźaiąc fię n* Kozaki nafze, że nie czekaiąc odpra* wy s fwawolnie znowu odełzli od yvoy* mm ( '85 ) as lica , y w Czechach iuż do tego czafa % Powiedziałem mu ria to, ze nie moia wokacya tamtego zaciągu ludzi po« ftępki iuftyfikować, ale, że ich poflo-Wie tu będący , byli u mnie z iuftifika-cyą fwoią, mufzę im to dać świadectwo , żem widział lift Pana Getza do Woylka ich, którym przyznawszy odważne poflugi, y pożyteczne, dokła-da, że za ich męftwem fpędziwfzy T»ie-pfzyiaciela, to ieft ludzi Landtgrapha I^afkiego , y wparowawfzy ie aż między tamte rowy, y błota uFryzyi za-chodzące, iuż więcey ich lîuzby na ten Czas nie potrzebował, ale im Kommif* farze , którzyby ich do granicy oyczy-ftey odprowadzili, ofiarował. Jakoż y Patent przyftoyney odprawy dał, y ^omniifTarze przydał. Dołożyłem te» 8° , że iako na weyściu do Sląfka ^ano ini za trzy mieflące pieniądze, tak e s ( is« > m m zaś przez ten cały rok naymnieyfzego nie wzięli halerza, czemu żołnierz Pol-fki nie przywykł, w poffugach włafney Oyczyzny fwoiey , a pogotowiu Cu-dzoziemfltich. Wftydził fię za to obo-!e Pan TrautmersdorfF, że dopiero ode-mnie miał te wiadomości, które dawniey potrzeba było wiedzieć. O-bro'cił zafcym mowę fwoię do Pofla An-giellkiego , powiadaiąc mi , iako Pan iego niewdzięcznie od niego przyi^ przefzłe górne, y nieuważne poftępki > zaczym do tego fię rzeczy Ikłaniai^ > ze Palatinatus inferior z Heydelbergem przywrócony będzie , cum reftitution* Phalsgrapha młodego do łafki, y ad di-gnitaìem Principis Imperi i, a wzaiem Król Angiellki wniydzie w ligę z Hifzpany > przeciwko Holendrom, bez którey podobno , y z Francuzem pokóy nie fta" nie. We wtorek, odprawiło fię na Pa* m m ( Ig? ) mm łacu wefele flugi W. K. Mci, Pana Walera, z Panną Szawgocowną, przy którym byłem ia , według rozkazania , y Woli W. K. Mci, Pana megę Miłościwego. Tam obadwa Kurfirfztowie Ich-mośó przyfzedłfzy do mnie , opowiedzieli mi pociefzną nowinę, że za przy-niefieniem kilka dni temu , Plenipoten-cyi Kurfirfzta Safkiego, ftanęło to tandem, co tanto ambitu od tak wielu lat J>etebatur, to ieft: obrad Króla nowego Rzymfkieg©. Zaczym, dies Ele ci i oni s naznaczony £va Be cembri s, promulgo wa-ny wrychle będzie , y Kurfìrfztowie, aby wfzyfcy in per foni s compareant, nie-tylko dla Klekcyi, ale y dla gruntownego poflanowienia rerum Imperli Romani świeźemi pofelftwy , tak od Cefarza Jmci , iako y od Kollego'w fwoich tu będących wezwani będą. Za takową konkluzyą , do którey protejlabatur, że 3®& f TOC \ 8*8 ęm rf&iss. ✓ivw \ Où) ïtâ przyftąpili za radę, y powodem W« K* Mci, obiecali mi prędką odprawę. WG frzodę, to ieft dnia wczoraylzego, miałem ąudyencyą u Cefarza Jmci, na któ-rąm wprowadził Xiędza Kapucyna , 0 czym on fam, nic nie wątpięf doftate-czną wypifzę W. K. Mci, Panu memu Miłościwemu relacyą. Y daley w tych fprawach, według rozkazania, y pife-nia W. K. Mci, ajjifiere, y pracować nis zaniecham, podług tego, iako dobro, y doftoieńftwo W. K. Mci , Pana mego Miłościwego rcquiret. We Francyi, Corbeię obiegli Francuzowie , ale na odnecz wyprawił Cardinale Infante woV-fko wfzyftko, z ośmiąfet wozów pro-wizyi. Awangwardyą prowadzi Jan de Werel, ii corpo Picollomini, Retrogwar-dyą, Principe Thomafo. Zaczym, co godzina fpodziewam % nowin, o rofpra-\vie woylk tamteyfzych, iako y Gala- if s (1*9) mm foWych, które we dwoynalob fą potę-^nieyfze, niżeli Francuzkie, iemu, Kardynała de la Vallete , y z Walmarem , cPponowane. Traktaty Kolońfkie in fufpcnjb dla Kardynała Lugdunlkiego, gdyż z nim , ani Cefarz Jmć , ani pogotowiu Hifzpani, traktować nie chcą. W czym fię, y na wczorayfzey audy-e*icyi luculenter deklarował, Xif dza Kapucyna pro DireBore Poił o'w W« K. Mości , wdzięcznie przyiąwfzy. Infzych ten czas wiadomości niemaiąc, kła« fiebie famego , pod nogi Maieftatu W. K. Mci, Pana mego Miłościwego, ^nia 30. Oćlobra. LIST TEGOŻ DO KRÓLA. Po napifaniu oftatniego liftu mego do W. K. Mci, Pana mego Miłościwego? to ieft dziś tydzień , przyftał do noni0 Cefarz Jmć , źądaiąc, żebym PoflóW oà woyfka Pollkiego , odprawy , y zap^' ty upominaiących fię, do flufzney prz^' wiódł kompozycyi, naznaczy wfzy k°' go do iego KommifTarzdw , któryś z niemi umiał traktować. Nie barzoï11 fie ochotnie podiął tey pracy, poffud#® j od W. K. Mci, Pana mego MiłościWc* go włoźoney , nienaleźącey, abym ie* dnak oświadczył Cefarzowi Jmci , r/,e lego wfzyftko dobro , ieft cordi W■ Mci , poflałem Pana Sekretarza Fo1' befa, aby z niemi przy Xiążęciti mm ( 191 > mm uellem', y Arnoldinie, KommilTarzach Cefarikich traktował. W piątek Xiądz Bifkup Wiedeńlki, z Panem Grafferai Traumersdorffem przyiecbali do mnie imieniem Cefarza Jmci, chcąc w ma-teryi od Xiądza Kapucyna proponowany rozmówić fiç, kto'ry tez iuź nato był do mnie przyfzedł, tenże doftate-czną relacyą wypifze W. K.. Mci rozmów , y konfereneyi nafzych. W fo-k°tę , w dzień wfzyftkich Swiffcych, W Wielką Mfzą przyfzła nowina do Cesarza Jmci, ze teyze nocy przefzłey, brodził fię Xiąz:ęciu Jmci Bawarfkiemu Syn, zaczyni wielkie wefele, y radość, którey Cefarz Jmć wfzyftkich nas chciał ^ieć participes, dando parte tak pożądamy nowinie. Po obiedzie, Kurfirfzt Jftić Kolońfki, przykładem infzych fwo-Ich Kollegów, oddał mi wizytę, obfer-Wancyą fwoię, przeciwko W. K. Mci, m m ( 19» > m m sontcjïandò, za tą okazyą winfzowałern mu nowonarodzonego Synowca, z wielką iego uti prafcrebat, pociechą , ieżeli fzczerą, tego nie wiem. Tegoż dnia dofzło mię pifanie W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieia mego Miłościwego, w którym mnie Woiewodą Sendomierftim mianować raczyfz , nie bez wielkiey konfuzyi moiey , gdym reflexyą uczy-nił, na nifkość , y nikczemność quai*" îaium me arum, wyfokości mieyfca nazfla* czonego nie proporcyalnych, Wfp0-xrmiawfzy iednak, że iednego proroka unclia oraz mogła dać ducha prorockiego z Kro'ieftwem , wziąłem otuchę, pogotowiu za wokacyą Pomazańca Bo* żego , mogłem y ia być Saul inter Pf°" phetas. Jeftem ia profta glina w rękach W. K. Mci, Pana, y Dobrodzieia go, racz fam forma™ naczynie, iakie fif podoba do uflugi fwey, y panowania fwe- BB (m) O S fwego, cokolwiek dolkonałości nie do« ftanie , fupplcbit uniżona wdzięczność 2 ftateczną wiarą , y powolnością, nigdy fię nie zafadzaiącą. Teraz pokornie W. K. Mci, Panu , y Dobrodzieio-Wi moiemu podziękowawfzy, przedfię-Wziętą tygodniową kończę robotę j w niedzielę bowiem przefzłą, miałem au« dyencyą u Cefarza Jmci,gratulując imieniem W. K. Mci, nowo narodzonego Wnuka j co z wielką przyiął wdzięcznością , fiła fobie dobrego ominuiąc po tym potomku repromijfioniï. Kom-niunikowałem mu oraz wiadomości, o fiaftępuiących na przyfzłe lato, zamy-^ach Tureckich, przeciwko Kro'leftwu Węgierfkiemu , perlwaduiąc , àby za-Wczafu tamtey ścianie chciał providere , nietylko gotowością woyfk, ale y ufpo-koieniem, ile może być, krwawych S^» fìedzkich zawodów* Naoftatek, profi-Tom IL N mm ( '94) mm łera o prędką odprawę , y interpozy-cyą do Kurfirfztow Ichmciów, aby mię dłuźey bawić nie chcieli. Co wfzyftko mile barzo przyiął z ofiarowaniem tego , czegom potrzebował. W poniedziałek wefpoł z Xiędzem Kapucynem traktowałem z Pollami Hifzpańlkiemi, W czym fię także na iego relacyą zupełnie referuię. We wtorek z Xiędzem Bifkupem Wiedeńfkim niektóre dubti' tates około odprawy moiey uprzątnąłem , mianowicie w punkcie Interpozy cyi Cefarza Jmci, ze wfzyftką Rzefz^ w ufpokoieniu prâwa dziedzicznego W* K. Mci, Pana mego Miłościwego. Dzie11 wczorayfzy ftrawiłem wfzyftek na fol* licitacyi odprawy moiey, którey iednal^ dnia prœcisè dotąd nie wiem , atoli fp0-dziewam fię, że mnie daley poniedzia^' ku dłuźey trzymać nie będą, zaczyn to oftatnie w Regenspurku pifanie m0- mm cw) mm ìe do W. K. Mci, Pana mego Miłości* Wego poflawfzy , fam fię pofpiefzać będę , do pocałowania dobrotliwey ręki W. K. Mci, Pana mego Miłościwego* Zftrony Traktatów Kolońflrich, infzey tu nie mafz wiadomości nad tę , którą w przefzłych liftach moich wypifałem. Woyna zaś Francuzka , fwym fię trybem toczy. Kardynał Infant, w oczach Kro'la Francuzkiego , Brata iegò, bà y Generdijfimi ich Kardynała Rychelliego, Qorbei fukkurrowaî , wprowadziwfzy ośmfet wozów, wfzelakiey municyi, y ludzi świeżych doftatek; z drugiey ftro-uy Gallas, w Xieftwie Burgunckim dowodzi; iuź tu z Niderlandu pifano, źa poraził Kardynała Vallete, ale póki od-niego famego nie mafz wiadomości, nie śmiem tey nowiny canonifare. W fpra-wie Brunświckiey , W. K. Mci, Patia, mego Miłościwego, prędkiego fpodzie* N ij mm (i>«) mm wam Hę końca, za wyffaniem oftatnich mandatów , które, ze mufiały iefzcze intercedere (łubom in eondemnatione dotąd urgere wielką pilnością, y naftępowa-niem non defitti) prawa tuteyfze konie* cznie wyciągnęły. Kładę zatym fie-bie famego z uniźonemi poflugami i Tic-mi » pod nogi Majefłatu \V. K. Mci 9 Pana mego Miłościwego. Dnia 6. No' wembra. ^5 ( »97 ) ^ RESPONS NA POSELSTWO OSSOLIŃSKIEGO OD SEYMU RZESZY NIEMIECKIEY DANY. Q~u JE non ita pridem nomine Sere-nifïimi ac Potentiffîmi Poloniae & Sve-ciae Régis, ac Domini, Domini VLA-tUSLAl IV. &c. &c. Eroinentifllmo, 3c Sereniffîmo Elećtorali Collegio gra-vi admodum , & dignâ oratione export Regiae fuae dignitatis Legatus, Jllu-ftpifllmus, & Excellentiffiraius Princeps, ^ominus Georgius Ofloliólki, Duxde Oflolin , Regni Poloniae Senator, & ^alatinus Sendomirienfis &c. praedi-^uni Collegium benigniffimâ animi in- m m ( '98 ) o si clinatione, & perquàm libenter intel' lexit , utpote quae Regiae fuse dignitati s optimi, & amiciffimi, erga Sacrum Romao-uni Imperium , ac Nationena Germanicam, ejufquè quietem , & coni' moda procuranda affe&ûs , luculenturt» omnino tefbmonium continebant ; me* rito itaque jam dićhim Eminentiffr mum, ac Sereniffimu.m Electorale Collegium Regiae fuse dignitati maximal in primis pro tam benevola falutatio-ne, & oblatione verè Regia, pacis vi-cielicet in Imperio promovenda, gratis refert, quodquè ea potiiïimum de cati* fa Elećloralem hune Conventum illufori hac legątione condecorare, fimul' que, quantum ex Germanise noftrae c*" lamitatibus ac miferiis dolorem fenti-at, tam praeclarè teftari voluerit , Jl" luftriffimum ac ExceHentiffîmum Do* minum Legatum Itudiofè roganSjUtfu^ mm ( >99 ) b o Regise dignitati paratiffima ejufdem Collegii officia vlciffim offerre, fimul-què ejus nomine fpondere velit, Electorales fuas Celfitudines & Serenîtates, nihil unquam intermiffuras , quidquid viciffim boni, fua ex parte tam in Regiae dignitatis propria, quàm Regni Polonici communia commoda, & emolu-menta praeftari poterit, precanturque ex ìntimo cordis affećtu , ut quemad-niodum divina Majeftas Regiam fuam dignitatem diverfis , iisque maximis tii» Umphis contre fuos, & univerfî nomi-nis Chriftiani hoftes, aliosquè infideles cum immortali ejusdem gloria conde-coravit, ita etiam eandem tam Regnis fuis, & Provinciis, quae firmiffimum o» lïininô orbis Chriftiani, fub tam prudenti prsefertim & vittoriofo Rege, mu-^imentum , & propugnaculum conftitu» unfc , quàm univerfse Chrifti fidelium Reipnblicae plurimos annos in omnì de-iìderato fplendore, & profperitate Regia confervet. Non potuiflet lianè tanti nominis Rex praeter ea , qnae jam ante contra Turcas, aliasquè BarbaraS gentes longè maxima & celeberrima collocata habet, auguftius in Germania noftra monumentum fìbi ftatuere, qua m quòd partae Domi pacis dulciffiraa pror* fus &r. optatiffima commoda , in eam quoquè derivare Chriftianò Rege dignif-fìmìs conatibus adlaboret. Sicut enitf1 Regia dignitas illud jure optimò orna* mentum meretur, quo nullóm Principe faftigio dignius pulchriusquè eft » illam videlicet Coronam ob proprio^ Cives fervatos , ita etiam dum de ali* orum Regnorum quiete, &tranquillita-te cogitat, tàm eam, quae verè Regia lâus eli, meritò confequitur, quàm e-tiam verum, amicifiìmi, Sacro Rom** mm ( ) mm Imperio Régis officium exequitur5 hoc prasièrtim accedente , fi próut hac« tenus, ita & inpofterum (quo nomine fàam Regiam dSgnitatem, Eminentiffì-^urn, & Sereniffimum Ele&orale Collegium piurituùm rogat ) atrociffiml & immaniffimi ChrilHani nominis ho-ftis , tanquam in proximiori ejusdem confiliorum , & aćtionum fpecula con-ftituta, intentiones & apparatus cogni-tos (ibi faciat, & fì quod rei Chriftia» fcae periculum imminere judicaverit, de eo tam Sacram Cselareain Majeftatem, alios, quorum intereft Reges, &C ^Hncipes , maturò certiores reddide-rìfc, ut tanto citfùs rebus fuis profpi-Cere, & de communi hofte , communi-bùs viribus propulfando, confìlia inire , ^ media arripere queant. Quanto ftu-dio & conatu Sacra Caefarea Majeftas ^dlaboraverit pacem tam Imperio, quàm mm (»«) s ©rbi Chriftiano reftituere, cùm id Se» reniffimo Potentiffimoquè Polonise & Sveciae Regi, ejusdemquè Jlluftriiïimo Domino Legato fatis perfpe&um fit > non exiftimat Eminentiffimum, ac Se* renifïimum Electorale Collegium ope-ras pretium elfe, hoc loco latiùs deducere, iis tamen, qui nullam hac in par* te informationem habent, id ipfum tis teftabuntur fuse Casfareas Majefta* tis exantlati hac in parte immenfi la* bores , moleftiffima ac fumptuofa i ti* nera, & diverfî conventus in ejusdeiu praefentia pacis ftabiiiendas caufa cele* brati, & quae omnem prorfus fidem fu* perant, faćtae expenfas, potiffimùm vero noviffîma cum Sereniffimo Saxoni# Eleftore, in urbe Regia Pragenfi, publi-cata pacis compofitio, Nec minimal quoquè fidem facit praefens fuse Cse-fareas Majeftatis , & EminentifïÎEno* m m < > m m rum, ac Sereniffimorum Sacri Romani Imperii Principum Eleftorum, hac ipfa de caufa iniiitutus Conventus, cui partim in propria Perfona, partim per Legatos fuos, fepofitîs omnibûs quan-tumvis maximis impedimentis, pericu-lofiffîmîs hifee, & diffìciliiffimis temporibus , intereflë voluerunt, fibiquè non ìmmeritò , fummoperè gratuiantur , ^uòd tanti Régis curas & follicitudines °uines ad eundem finem dire&as effe Gognofcant. Erant pariter in optimam %enj erefti omnium honorum animi, cùm annîs abhinc fex , in hac ipfa ur-ke inter Sacram Caefaream Majefta-teui, &Chriftianiflìmum Gallile Regem Pax concludebatur, credebaturquè re-Ipiratura , vel tune etiam fatis afflitta Germania , verùm longé aliud triftifïl» ^us eventus docuit, dum nova con» *ra Sacram Caefaream Majeftatem , quâ fe apud eos , qui hactenus Sacro Romano Imperio hoftilibûs armis infefti fuerunt) interventurum offert, ut ad pacis con- m 8 ( ) 12 B filia defcendant, & Germa'niae ac Impe-Hi quietem datîs & acceptiS juftis, ac seguitati & rationi cónfonìs conditionibus, diutiùs non perturbent, gratiasquè re» ferunt fuae Regiae dignitati, eo nomile longè maximas, fummoperè rogan* tes , ne ab hoc fuo piiffimo propofi-to ulìatenus defiftat, i ed potius in eo, qui prae manìbus eft, cum Chriftianiffî-ïtio Gallise' Rege Colónienfi pacis tra-<^atu, & in aliis etiam locis, ubi id opportuni! m & frućtuofum fore judicaye-rit, talia pro Imperii tranquillitate im« Pendat officia , quœ ad afTequendum pfopofitum finem, ad publicam dićti î^perii ac orbis Chriftiani falutem, & franquilitatem conducibilia, fimul etiam Sacrae Csefareae Majeftatis Imperiiquè authoritati, non prsejudicare judicave-rit. Verum quidem eli , quòd jam di*» m o ( «s ) mm $:a fna Sacra Caefarea Majeftas Ponti' ficise fedi interpofìtoris partes , fupet componendis illis controverfiis detulfi' rit, qnae fibi, ac Imperio & SerenniS' fïmae Domui Aultriarae cum Rege Gai' lise intercédant. Quodii tamen Sere* nifïïmus , ac Potentiifimus Poloniae / Svecise Rex in tanti momenti negotiiS» fuam quoquè manum admovere, & authoritatem, qua apud orbis Chrifti' ani Reges & Principes pollet, longé m*' xima (cum praefertim hsec fuae Regi# dignitatis acceffio Pontificiae fedi nofl ingrata fit,) interponeret, effet fane pi*0 perfpećto Eminentiffimis & Sereni^' inis Principibus, Elećtoribus, fuseR®' giae dignitatis finceriffima intentione & ^Mećlu erga res Sacri Romani Imperi U Germanicarrquè nationem fingulari, de l' roljpero & felici fucceflu eò minus di* bitan- m m ( a°9 ) ti se bitandum , & idipfum Sacrse Romanae ^îajeftati non modo non ingratum, fed potìùs acceptum fore , jam dićli Domici Elećtores omnìno exiftimant. Quod-etiam pacificatô per Dei gratiam Imperio , Emirientiffìmum ac Sereniffi-Elettorale Collegium in Sveticrs controverfii componendis, utilem ali-quatii operam fuse Regise dignitati na-Vare poterit , non patietur illam ullâ r^tione deefle, nec dubitat, quin ipfa-^et etiarn Sacra Caefarea Majeftas eun-dem in finem authoritatem & officia fua ■ ibenter fit interpofìtura. Caeterum , quae ulterius in commendationem Se-renìfTimi Hungariae, & Bohemiae Régis , Perdinandi III. in Regem Romano-rum liberïs faepè memoratorum Domi-^orum Elećtorum fufFragiis promovendi Jlluftrifïimus, & Excellentiffittìtis Do* a o ( ) mm minus Legatus propofuit, non poflunt fuae Regiae dignitati iteratas non agere gratias, pro tam infigni erga falutem & tranquillitatem Sacri Romani Imperli affettu, fatenturquè libenter, talem elfe praeter natalium, & fangvinis, quô il* luftrior effe non poteft, fplendorem, 10 fua Regia dignitate heroicarum virtù-tum concurfum , ut eandem meritò omnibus reddant quàm commendatici" rnam$ fperat quidem, & nihil magis iB votis habet Eminentiffimum, & Sere-niffimum Elettorale Collegium , quart* ut Divina bonitas Sacram Caefarea^ Majeftatem, veriffimum Patriae Patrena» longâ annorum ferie fanum, & incolU'' men confervet, utpotè, qui à pluribti* jam annis & tàm gravi, quae totam i°" volvit Europam, tempeftate, non min11^ feliciter, quàm gloriofò, fummo Juft*' m m < »» ) m® tîae & aequitatis encomio Imperio prae-fuit ; quodfi tamen juftis forte & ratio-nabilibus de caufis fsepè nominatos Dominos Elettores ad elettionem novi Régis Romani , durante hòc Elettorali ' Conventu, progredì contingat, tanta eft apud Eminentiffimum , & Sereniffi-inum Elettorale Collegium Regiae Po-taniae & Sveciaô dignitatis authoritas, quae in hoc negotio fvadenda cenfu-in debitam confìderationem vocatu-rUm, tandemquè id fatturum fit, quod **b ipfîs Sacri Romani Imperli Confti-^tiones , aurea Bulla , & Elettorale °*ïicium exigent, & prout defuper Imperio , orbiquè Chriftiano refpondere fe pofie confidunt. Id quod faepè Regiae Colonise dignitati Illuftriffimo, & Ex-cellentiffimo Domino Legato ad ea, quae fiottine iam ditti Sereniffimi ac Poten- O ij tiffimi fui Régis propofuit, Eminentif-fimum & Sereniffimum Elettorale Collegium refpondere inandavit, pariter ftudia, & promptitudinem fuafl1 benevolentiffîmô affećtu offert. Ex Mandato EminentiJJÎM* ■> £5" SereniJJimi elecîorali ï Collegi i Cancella?& Moguntina. MOWY łacińskie ossolińskiego 'W ROŻNYCH OKOLICZNOŚCIACH M I A N E. ^ ( 215 ) ILLUSTRISSIMI & EXCELLENTISSIMI PRINCIPIS AC DOMINI, DOMINI GEORGII DUCISIN OSSOLI N, S. R. J. PRINCIPIS C0M1T1S à TENCZIN ossolinsk i, SUPREMI REGNI POLONIA CANCELLARII ORATIO I. Habita rom,e in aula regia vaticana, vi. decf.mbr.is mdcxxxiii. Cam Serenijjimi, ac Potentijfimi Vladislai Regi s Polonia & Sveci a , Rie Hi Magni ^ofcorum Ducis nomine , S. D. N. Urbano l Pont: Maximo obedientiam prafiarct, Vr, KNIT iterum Romam Vlàdislaus , ^ater Beatiffime , & qui nuper Barba-ncìs ornatus laureis , ad Tuos pedes mm («<> mm Venerabundus jacuit, is hodierna die triplici cinćfcus diademate , ante liane Apoftolicam Sedem Tuam , per me O-ratorem fuum , fupplex procumbik Vladislaus inquam , Poloniae & Sveci^ Rex, ac Magnus M©fcorum Dux, qu* antequam regnaret, Regum ac Regno* rum Tyrannos debellavit; qui Roma^ triumphator fine triumpho ingreffa5» pia vota , & Pontifìciorum pedum ofcU' la triumphatibus praetulit; qui cum Vederi , nofeiquè maxime nollet, Urbis & Orbis oculos in fé convertit; q111 nova Tyberim felicitate beavit , cùr*1 t itra Rhenum fluere folitum , invici dextera , ultra Tyram ac Borifthencnl traxit ; qui deniquè defertori populo » Grsecum ConftantinianaB donationis ploma è fuperba gaza eripuit, tanqualTl pro Romano Pontince pugnaffet, cUl Romam, hoftium etiam fpoliis afler#* m m i *17 ) mm it. De hoc, tali, ac tanto Principe, Ti-bi Pater Beatiffime, non in cunis, fed in ipfo gloriae ac rerum geftarum fafti* gìo, non fama, fed afpećfcu, ac familia-ritate noto, quid in hoc ampliffimo orbis Theatro afferam, haud reperio. Jara enim olim fapiehtiffimô tuojudicio, o-ttines ejus penetralli, ac percenluifti virtutes , easquè uti probe cognitas , quae libéras gentis feeptra moderentur, ^'gnas judicafti, cùm non ita pridem ^ ladiflaum unum efle, qui Polonìs imperare, queat, folemnì commendatio-11 e aiTeruifti. Huc ergo potius mea ^eflećtat oratio , ut quos qualesquè po-Pulos Tibi, Saniftasquè fedi Tuse fup-pHces, Rexnofter fecum offerat, decla-reri1 , quod dum exeqnor, Pater Beati f fune 5 Paterno afifećlu favebis fìlli , ^°ntificatûs tui natu minimi, gloriosis c°natibus ; folemnè enirn patrum eli, mm ( > m m eorum geftïs potiffimum recrearî, quoS recentiori five lucis , five gloriae partu orbi ediderint. Quidcunquè ergo gen-tium Septemtrio tegit, quàm latè à C&' patiis montibus ad Cafpium mare , ® glaciali Oceano ad Pontum EuxinUfO patet Europa, totum id, genuflećfcente Vladiflaô , ante Thronum Tuum pfo* fternitur , Pater Beatiffime. Omn^ enim illae gen tes, aut liberîs fuffragi'S eum fibi Regem dixerunt, aut haeredi-tariô jure, licet refragae, ad ejus fpe# ćtanfe Majeftatem , aut deniquè armîs fubaćtae Dominum recognofcunt. Sed primum meritò locum obtinet Polonia » quae uti Principibus fuis libéré paret » ita Religionem, & Sacra, nulla vi, nullo mętu adafta, colit. Ula , illa Sarin*-tia, Romanorum armìs impervia, R°" manas Religioni mancipata} illa, tot o-lim fuperftitionum altrix, nunc uniu^ m m ( 2i9 ) m m DEI ferva , illa libertatis cuftos acerrima , nullius jugum experca, Romanis ^ontifìcibus , eorumquè Sedi Apoftoli-cae obfequentiffima. Polonia inquam , quae fola monftra non parit. Nulla in-de Haerefis , nullum Schifma, & fi qui Vicinarum gentium pefte afflati, acerrimo legum fupplicio , & perpetuas infa-miae nota, à reliquae nobilitatis corpose refcinduntur. Si quis legem , Vladiflaô Jagellone Rege latam, totius Nobilitatis, patrio more, confenfu firmataria, legerit, fatebitur, nullius Concilii anathema aeriùs hasrefim perftrinxiffe. quamvis iniquitati temperom, amo» rìquè confangvineo , aliquid indulfiff® ^ìdeamur, non tamen legem abrogari, Unquaro paffi fu mus, nec patiemur; te-Maturi pofteritati, nos legum, patriae- toties vicimus , fudkrms, & de- es (222 ) ss fiium nobiliffimarci ejns Regionis pai* tem in Provinciam redegimus. omnia fummâ animi magnitudine, &c prorfus Romana fteterunt. ParentaVÌ* mus fiquidem antiqnaeUrbi, Majorun® noftrorum ferocia laefae, cùm in mores & inftituta tranfivimus- Hinc libertatis ftudium , œqui, juris , ae le' gum amor ; hinc mafculae frugalitat# exempla , nil in moribus, nil in habitu corporis molle, vel effœminatum , n'1 acu pićtum. Juventus praetextam, non in Cytharaedorum gymnafiis, fed inter caftra deponit. Equitibus rura pater' ria colere baud pudendum, ne urbani enervati- deliciis , bello fiant ineptior^* Humiles domos plerumquè habitant ? fed excelfos anìmos fovent} non pf0" pugnaculorum, non pontis fubliciir legum, & innocentiae prasfidiô tuti. Ncque vero hanc màgnanimitatem,ferociàtn m m ( 2*3 ) m m ^Uispiam dixerit. Cicurârunt Sarma-t'cam , fi quse fuit feritatem , Religio & Latinae. Has ubi è Septemtri-°ne devolutae gentes Latiô moverunt Scredo equidem ) caftra fecutas, eiquè v'tae aflVetas Heliconi fuo prope ulti-vale dixìfle. Gentem profeftò n°ftram adeo fibi mancipârunt, ut fi-r'e earum praefidio , & ornamento mi-^itarem gloriam minys gioriofam aefti-^ent. Et meritò , earum enim beneficio libera Nobilium capita de fe ipfis ^ecernunt , magnò Nobilitatis ornamento. Nequè à fcholarum cathedris ìllterpretes petimus , latino freti elo-^Ul0 ) quod una cum moribus & infti-ttttjs in partem gloriae noftrse lubentes ^mpfinjus. Talis itaquè , & tanta Polonia, ad tuos pedes prima procum-Pater Beatiffime, illud cpllum nul-lius unquam jugura ferre-iolitum 9 illas e m ( "4 ) mm manus libéras , illum anirnum excel-fum , &/ad imperandum natum, Re" gis fui exemplô, Maj or u m inftitutô Ti-bi fubmittit. Tuis aufpiciis fe Vladifla-um Regem dixiflè , ac proinde eum Tibi debere profitetur. Tu enim ge* niales Divos, Prinvum, ae Felicianum* Roma dilcefluro in fa cris cineribus tri' buifti, non fine Pontifìcio ornine, etifïl primum Regem noftrum fore, qui aemulo feliciffîmus, qui conjunftiffimî5 tam popuïofse gentis anîmis & fuffr3' giis Rex diceretur. Tuîsergo aufpiciis» Pontificum maxime, habet Vladiflaum Polonia , Vladiflaus Polon iam , Tu U' trumquè. Habebis, DEO favente, V^-diflai inyiétâ dextera, tandem aliqn^' do Tibi 1 Sanftasquè Sedi Tuseman^e' faćfcos Scandicos rebelles ïeones. tï3" bebis , & defertores co mn unis PaftoriS ad Tuum ovile propediem reduces. xivit ( 2 2 î ) WĄ Xivit enim, Pater Sanćte , filins'hic Tuus , non seta te , aut mentis , nec Majeftate, fed capeffitse Regiae digni-tatis tempore minimtis ad venafcionem , Ut te fatiet, famemquè Tuam impleat) avidam gloriae Sum m i Dei, inde lon-gasvi aufpicaturns primordia Imperii > tinde cœli & Ecclefiae ruinas fperat re-Parandas. Krige hanc Tuam dexte-ram , Pontifex Optime Maxime, quâ, ïïfcfcio quo turbine motum , ac pene rUentem Orbem retines, fummo hujus Osculi bono dndum deftinatus, &San-ciâ Benedizione profequere tam chari f^gnoris pios conatus. Excitabuntur hôc praeclaro exemplo reliqui Chriftia-^orum Principes, & poftpofitîs perni-c,ofis , eorum nomini & glorise odiis, ^'Uc arma convertent , quo nefariî ïrnperiorum praedonis libido, jam tandem vindicanda, vocat. Vladiïlaus cer-Tom If, p mm (»«> se tè Rex , uti nunc , fe, Regnaquè, & arma Tua Sancitati Tuse tradit, ohe-dientiam prseftat, nequè fe ab hujuS Sanćtae Sedis aućtoritate & obfervan* tia unquam difceiTurum profitetur; It*» Te Duce, Te aufpice, paratus fempeL" Chriflianorum Aquilas, notìs iibi itine* ribus , non fequi, fed praeire. ( 227 ) O R A T I O II. GEORGII OSSOLI Nil. Screnijfimi ac Potcntijfuni Vladidai IV. Polo-niœ & Sveciœ Régis , ad Sacram Cœfarc-Am, ac Regi avi Htingartœ, £/ Bohcmiœ Ma-jeflates , Septemvirofque Romani Jmperii Principes Rati s bond congrcgatos Legati extraordinarii. habita ratisbon^: in collegio electoral!, anno mdcxxxv1l Die 26. Septembris. g-_ —: r REDIDISSET Orbis f Magni Prîn* ^pes, Legati Jlluftriffimi i Viadislaum ï'olonîae, & Svecîse Regeni potentiflì-111111111 pace domi, forîsquè parta , au-ctìs, prolatîsquè Regni termînis , Àmifc» Pij mm ( "g ) m m rate fola armorum oftentatione ad pa-ceni petendam compulfô , & metas Ot~ tomanici Imperii , quas nec Solis cui*-fu olim declarari volebat, Vladiflai pte" cito terminante , altùm quiefcere , & tot laborurn, fudorum, vigiliarum, vi-étoriarumquè trophaeis incubare. Sed longé aliter accidit : generis humant bono cœlitus datus animus ^ propri^ commodis nequaquam acquielcit, fed? fuae profperitatis, nifi orbem participem videret , haud putat laborum frućtuS maturuiiïe. Videt Chriftianorum Nomen , & gloriarci confangvineîs f jedart armis ; profpicit ex illa , cui Polono' rum Regum Thronus fuperimpofitus * altiffîma Orbis Chriftiani fpecula , ir*1" minentem ab Oriente procellam , fcordiîs Regum, Principumquè Chrift1' anorum excitata m , intuetur mi fera»* dum in mgdum difcerpti, florentiffii*1* m m ( ^9 ) m m Hungariae Regni reliquias , proluendo gutturi infatiabilis Ottomanicae belłuae deftinatas. Haec omnia dum penitus Gonfiderat, amiciffimi Régis, vicinsequè Sentis difcrimine excitatur, & quid in rem futurum fit, fublimî, Regiae mentis cogitatione perpendit, opportune ^Unciatwr Sacri Romani Imperii Elećlo» res Principes hac in Urbe Conventum tftore Majorum celebraturos, confultu-r°squè Orbi , & tanti periculi mętu c°nfternatam Rempublicam erećturos. Agenti perfufus laetitia, me quantoci-Us advolare voluit, & tuo Nomine Se» renitatum, Celfitudinumquè Veftrarum c°natibus gratulari, in fublevandis Imperli reliquorumquè Regnorum rebus c°nfiUum communicare, operam ofFer-re t affećfcum deniquè, & folicitudinem tanto Principe dignam declarare. Ea eft Sacrae Regise Majeftatis mm ( «3° ) m m dftionum cum Jmperio Romano, eiquè annexis Provinciis conjun&io , ea ne' gotiorum, & commerciorum communi* catio , ea démuni periculofiffîma viei-nitatis cum hofte omnium potentiffimo ratio , ut utramquè fceptrorum Caefo-rese Majeftatis forfcunam ad fe jure a**' bitretur pertinere, Quamobrem de re» ftituenda Germanise, tot tantisquè bei' lorum procellis attritse, pace, & tran' quillitate, ab eo die, quo Polonae gen' tis liberîs fuffragiis R,ex appeliàtuS » femper fe folicitum declaravit, nequC ullam prajtermifit ejus revocando oC' cafionem. Sed generofus îlle Germ&' îiîcae gentis fpirîtus, quamvis cuni dl\ fpendio rerum, fortunarumquè fuarum» noluit haćtenus, dum externi bofte^ in ipfis Germanise vifceribus graffaban* tur, pacis mentionem admittere , 110 fé vi&um , & ad eam petendarn, iotel vïÀ kil V 2 51 y ÎMX caeforum concivium bufta, compulfum fateretur. Nunc vero, cum nonnullo-rum vires, ad contemnendas redege-rit reliquias, cseteros ultra Germanie limites faceffere coegerit, fperat Regia Majeftas , tanto promptiorem ad pa-cem ample&endam fore , quanto glori-°fiùs eft profperîs rebûs non magis in-folefcere , quàm adversîs frangi. Re-petit ergo toties declaratum pacis in ^tîperio ftabiliendae ftudium , fuamquè °peram, & conatum fe interpofiturum luculentiffimè pollicetur. Sperat por-r° Serenitates, Celfitudinefquè Veftras, tam prasfentes, quàm per llluftriffimos h°s Legatos intervenientes, non mo-hue Casfarese Majeftatis pientiffî-ri;um animum precîbus fuis inclinatu-las5 qnò eum communis boni ftudiô ultro propendere conftat, fed & pro-prus conatibus in hoc tam expetendo Ei b ( >3* ) m a negotio cooperaturas. Efflagitant hoc afflisse plebeculae, cœlum petenteS la-chrimae, attritaeNobiiitatis vires, Pro-vinciaruin folitudo , agrorum vaftitaS » Urbîum, oppidorumquè ruinae, uno verbo ipfa , quam in Germania vix reps-rias, Germania. Depofcit jure fuo pe-rîculum ab immaniffìmo Nominis Ćhri-ftiani hofte imminens , cujus arma > quameunquè Europae partem petierint» fłolidus ille foret & impius, qui coin-muni non commoveretur difcrirnine. Exigit deniquè pietas, ut tandem à fan-den do Chriftiano fangvine , quem tot, proh dolor! hauferun.t, & nunc hauriunt Provincios, defiftatur; & fi porro fan dendus eft, contra illius hoftes pugnando ftmdatur , qui fuum noftrae fudit fa* luti. Sed, dum Sacra Regia MajeftaS, Dominus meus Clementiflîmus, ratio-nes tam ftabiliendae in Imperio Roflia- m m ( >33 ) H no pacis, quàm publicae gentium fecu-ritatis pondérât, agnoicit, judicatquè neutrum firmum fore , nifi eleftò, ac declaratô, in hoc Serenitatum CeHitu-dinumquè Veftrarum Conventu Roma-norum Rege, & vergentis in fenećtam Sacrae Caefareas Majeftatis Imperii consorte. Nequè vero hâc tam fublimi digitate in quemvis collata confultum ^eipublicse Chriftianae arbîtratur, fed ^num etîe Sereniffimum ac potentifïi-nnim Hungariae, Bohemiaequè Regem, cujus capiti impofitum Romanoi uni Re- 8ni diadema publicam poffît falutem /» urmare. Quis enim non concedet, fa-P^entifïlmè Majores Serenitatum , Cel« ^tudinumqnè Veftrarum egifle ? dum Romani Imperii habenas, jam quintura nfdem crediderunt moderandas , qui GPpre{Tum Turcicâ Tyrannide Panno-num Regnum gubernarunt. Nempe iw ss» ( r< -, A \ 2*^ &sl Lii V -34 ) ti, t ; . li,wi exhauftas, & déficientes illius Regni vires, quibûs tamen velut propugnarlo Imperium Romanum protegitur , non divellendas effe à Germanise vincolo judicarunt, ne feparatae hoftili objice-rentur potentine , extin&ae vero Gef' manicis Provinces eas adferrent cala-mitâtes , quas à tot annis deploratida fuftinet Hangaria. Quanto magis idetTi confiderandum hoc tempore, cùm Tu1*' carum Tyrannus ab immenfa Divini Majeftatis bonitate, fervente Chriftfà' no ru m bello , alliga tîs (uti pu eri luden-tes folent ) oculis per varios Orienti^ hucusquè circumdućhis angulos , Oc-cidentem tantùm refpicit, forfitân eâ-dem manu, ob facra Chriftianorum m3' nibus polluta, refleftente, & unionerr* noftram commuais hoftis metu procurante, Hune vero à cervicibus tot Re* gnorum depellere, & incendium in ali- m m ( ) s m ena potiùs domo extïngvere, quàm in propria operiri , erit fummae glorîaB, & celebratae hujus augufti Collegii pru-dentiae. Conducet abfquè dubio j &C ad prsefens pacis reftaurandas propoli-tutn , fì ardentibûs undiquè fl mmis iubtrahantur alimenta, ambitionis fein-tillis obnoxia. Hifce de caufis Sacra .Regia Majeftas , Domi nus meus Cle-^entiffîmus, Sereniamo Hungsriae.Bo-hemiaequè Regi, Fratri fuo amantifii* iïiô, Romanorum Régis coronam votîs, lu fFragiîsqu è Sere i i ta tu m,Cel fi t u d i nu m -què Veftrarum deferri fummopere de-fìderat, enixè poftulat, nequè de Se-renitatum Celfituainumquè Veftrarum affeftu , non foiùm erga Serenifïïmum Hegem , fed & Ud i ver Palem Chriftiana-rum gentiUm fecuritatem dubitat. Accédant huic Regias petitionis fufiFragio enumera Auguftiffîmœ Auftriacae do« os ( *56 > ta a mûs merita, plurima in familias Subdi-torum Principum collata beneficia, Sacras Casfareas Majeftatis pro integrità-te &: Juribus Romani Imperii exantlati labores, & vel hoflinm vocibus prse* dicata paterna in omnes, diVìnaquè dti£-taxat minor clementia. Succedunt propria Sereniffimi Hungariae, & Bohemi# Regis virtutes, quas priùsne fiorente,, an maturas Orbis viderit, dubito ; ita in ipfo flore frućtus praebuerunt copi-ofiffimos. Hujus ipfxus Urbis murorum, ac propugnaculorum hiantes cicatrices, quid aliud fpirant, quàm inviata m Vi-ttoris mentem , uni clementine fubje-ćtam. Nordlinganae vero memoria vittoria^, tum demum deficiet, cùm Da-rubius Alpes repetet, & Euxini aquaS in proprios referet fontes. Explicare veterani Ducis quem fibi circumdede-rat Urbium Gerrnanicarum nodum, & m m ( *37 > mm paucorum menfìum fpatiô totum Sve-t'carum viftoriarutn iter relegere, foli Ferdinando ìli. fata concelTerunt , cu-jus gloriae fubfternenda hoftium tro-Phaea tamdiu confervarunt. Ergo Se-reniffîmi Principes , Vosquè Legati II-luftriflami ) Scipionis hujus veftri Germanici fronti debitam Laurearci imposte , ac triennium vi&oriarum tertiâ corona ornate, imo in uno Ferdinando omnes pasne Regum Principumquè Familias, aut confangvinitate, aut affiatate junćtas coronate: Sereniffimi ve-rò Regis mei , pro incolumitate Chri-ftianae Reipublicae in extrema excuban-tls ftatione, laboribus , vig'liis , vitaa 3pfius periculis hoc unum folamen prae-kete, ut eum veftrîs judiciis, veftrîs AUfïragiîs in fublimi Romani , Regni ^hrono collocatum videat, quem fibi mm (>3S > m m Deus non folum fangvinis, & amofi^ conjunćtione Fratrem , fed & comnlU' nium pro Chriftianis periculorum, lab0" rumquè confortem deflinavit. orati o iii. GEORGII 0 S S O L I N I I 3 Sereni[Jimi , ac Potentijjitni Sigismuttdi III. Polonia, ciT Sveci os Regiì , ad Sereni (fimumy ac PotentiJJintum Angli œ Regem Jacobiun. Le gati extraordinarif. Habita londinî in palatio regio west-monasteriensi a. mdcxxi. Ultima Martii, ......"........."--1 T -1- ANDEM erupifc Ottomanicum jam celatum virus pectore, & depoiìtà Œ'ïmlatae aliquot abbine annis amicifcias *arvâ, publico barbaro rum furore; va-^diffîinutn Chriftiani Orbis antemurale, petitur Polonia. Perltrepit bellico ap- mm ( *40 ) mm paratu Oriens, onerantur claffìbus maria , jungitur Europae Afia. Africana-rum, fì quid eftvirium, in noftramarmatur perniciem. In focietatem tanti belli, veniunt haereditarii noftri nomi' nis hoftes Scythae : venit & uterqti^ Dacus , Servii , Bulgari , BosnenfeS » Illyrii , Thraces , Epirotae : quidqu^ ferarum ufquam eli: gentium, vì, proe-niiîs , pollicitationibus , fpe prsedae » cupiditate vindiétae , cogitur , pellicl* tur , accenditur. Peraftus nuper la-mentabilis cruentae Tragediss prologhi haufit immitis primum cruorein Dacia» cùm perfidus hoftis veterum, ac ree*#-tium, folennî jurejurando firmatorum t immemor fœderum, innumerîs fuis co* piis Regìse Majeftatis , Domini m®1 Clementiffimi, petens ditionęs, opp°" fìtam fìbi parvam quidem , fed bellico* fiffimam noftrorum raanum caecidit in* genti Sititi Chriftianae Reipublicse detrimen* Creverunt enim eâ viatoria barbari fpiritus , & tam fauftîs infoiente^ Pnmordiis, univerfam fpé concipiunt ^-uropam, eò proventi, vel arrogantiae, Vel amentiae, ut nec aflentiente Deo ^ìdem, delere gentem noftram fe pof-arbitrentur. Tanto, non fuarum ^ntaxat, fed Chriftianarum omnium ^r°vinciarum commota Sacra Regia ^aJeftas, Dominus meus Clementiffi-111 Us diferimine , eô fuit animo, ut & le%uos Principes impendentis metûs COi^monefaceret, & imprimis ad Ma-jeftatem Veftram , nulla interpofita ÌTìora referret. Sed ea eft Majeftatis ^ eftrae vigilatila , tantum commuais ^riftianorum boni ftudium , ut & il-ad quos ipfa potiffîmum 4 vel tem-vel locorum ratione, pertinent ^ei 'cula , antevertat. Antevertit Ma* Tofn IL O mm ( »4* ) es o jeftas Veftra, & hunc SereniffimiKeg'^ mei Nuncium , idquè ultro praeftit,fc > quod poftulandum erat, cùm ei hoft'»*0 Regiae Majeftatis , Domini mei &e' mentiffîmi amicum effe, nec ei ullo i° ^l" fcrimine deefle pofle denunciavit. in re agnofcit Regia Majeftas, vere ' gnum , verè Regium , verè Chri^1^ num Majeftatis Veftrae animtim \ agn°* fcit fraternum erga fe afFećhim, qveïXl gratiofìffimi teftificatione animi pr°^ quitur, ac profitetur , nihil tam g1'3 ve, nihil tam difficile, nihil tam Perl , M culofum fore, quod vicifTìm Majeftat Veftrae causa aggredi recufet. antur utinam tam praeclarô Majeft*1^ Veftrae exemplo reliqui Chriftianortf111 Principes, velintquè potiùs tam gl°rl > Çc0 ofî laboris eiïe cooperatores, quart1 gnes, & otiofi aliepi periculi fpeft3t° res, pcfîundaturi quandoquè propri' m is ( *43 ) s s vicina ńegligunt \ id vero ufuve* fiire , noftrô ( fi Dîis placet ) credant Cautiores exemplo, quos neglefta Grae-, deferta Pannonia in has conjecifc anguftias. Et nos quidem, eam, quarm Ćaelum tulerit fortem, feretuus^ reno-v3turi Saguntinorum fidei , Tyriorum c°nftantìaé, & fi quid ufquarn fortitei* aftum, exemptas Caeterum vicini nò-ftH provideant , quâ ratione âiiimos filmare poffînt, ad fimiles, vel ( avèrent ômen Superi ) graViores ćafuS to-ferandos. Nequè putettt Tyrannum , cujus animum humiles Sarmatarurn ca« Sa? ad tam deteftandUnì impuîerunt Perjurium j Sanftiora îiabituroS Vicî-nitatis Jura , quae cum eîs îcerit * quo-rtlrn Urbibus mercatura florentifllmis % °P'bûs pragftantiffimis * gedificiorum cultu fpîëndidifïîmis^ jam dudum inhi» *** Non deterrebiint haec * fed alli* Q ń ( *44 ) B B cient, non extingvent, fed infiamma* bunt, per nefas facrilegam propaga11* di Imperii fitim. Quis eniro non videt, hoc unum Tyrannum intendere, quo** in Majorum ejus multo tempore agi" tatum confiât fuifie confilio ; ut occupata patentiffima in omnes partes ®u' ropae regione, omnis grani feraciffi»lìa> omnium ad Claflem inftruendam , al*' mandamquè neceflariorum refertiffìfl^1* innumeris fuis copiis opima aperiat ho»'' rea , navium ingentem praeparet cop1' am , quibûs Balticum occupet fìnum* tranfìturus in Oceanum ; ut fic bii]l5 claffibus , velut alìs ab utroquè m^ri Europam premat & opprimât ; terre* fìres copias per apertiffimos camp0* (qua Poloniam fpećbit) in Germani*1*1 effundat , qua euntem , non monti13111 claultra retinere , non fluminum rap*-citas poterìt retardare. Volvebat e m ( 245 ) m s Solimanus animo } agitabant ejus Poderi, nec ullâ ab eo confilio deterritos eos faide confiât ratione, quàm quòd viderent univerfos confpiraturos Chri-ftianos ad tuendum hoc Regnuin , ex cujus falute totius Europse pendeat in-tegritas, nec deerant ilio tempore , tàm Magnanimi Principes , qui maluiilent °pum t ac vitse propriae detrimentum lacere , quàm vicini fibi populi falutem Periclitantem deferere. Hâc noftra aeta-te»proh dolor! multi non inteliigunt, ne-S^igunt nonnulli, & quòd dolendum ma-S'sì accerfunt ultro ad communem orani-perniciem perfidum Chriftiani nomi-nis hoftem, indigni Chriftianô nomine, ^arbaris ipfis execrabiliores. Unum habent , SerenifUme Rex haec no-itra tempora , qui, pro fìngulari tua Prudentia, animadvertifti, &judicâfti, latus Poloniae univerfam peti Eu- Q £f ( mé ) si ^ ropam, cujus periculum ad omneS per* tinet Chriftianos. Solenne Ottomano* rum efle , bella ex bellis ferere, & regna regnis cumulare ; qui non Con« tenti Ąfise, Africse, & majoris Euro* pae partis Imperio f quidquid reliquu1*1 eft, praedse deftinant , nec Ubi per Re' ligionem licere aliter poiïe opinante Vidit hseç Majeftas Veftra lingula; nn' de & hanc gloriarci eft confécuta, ani' bigentibûs cas ter i s Principibiis,quid fen* tirent, folani Majeftatem Veftram, Chriftianae Reîpuhlicae expediret ma*1* mè & vìdiffe, &elegUTe* authorem^11^ reliquis extitiffe , ut dum licet mutn'S auxiliis , communibûs fubfidiis , tanta0 immaniffimi hoftis obviam eant libid»11*» cujus opes, inteftinîs ipforum diffidi^* eò creyerunt potentine. Perge p invile Rex, & hanc dexteram non l&i&niagis; quàm pietate notaiu, tua»^ fìdem imploranti porrige Polonias. De-fenfor fidei appellaris , commune Nu-^en ne blafphemetur, provide. Imitare Majores tuos, quibus haud gra- fuit 5 è propriis Barbaros eruere lambris , & ultimîs Syriae finibus Britannici Nominis gloriam terminare. A-bundè ampliffimis Majeftatis Veftrae di-tionibus, fuppetunt, quaecunquè ad re-primendas potentiffirni hoftis vires re-quiruntur. Procerum copia , populi ^nltitudo, omnis generis apparatus, vis lrilrnenfa ; ne patiatur Majeftas Veftra Pentifïimos rei militaris Anglos, belli-c°fiffimos Scotos, Bybernos ferociffi-m°s>. conjunćtiffimi Majeftatis Veftrse ^•e§is, & amiciffimse gentis difcrimina *pećbare otiofos , ac tam latè ferpens lricendium in propria potius operiri do-Iï]°> quàm in vicina, dum licet, reftingve- J»g » alieno difcrimine propria curare V, m m ( H? > mm pericuîa , nec praefentia duntaxat in tu-eri, fed ^futura profpicere. Erit cele-bratas Majeftatis Veftrae prudenti96 > erit & magnanimîtatis, quam uterqu^ admirabifcur Orbis , quam fera predi' eabit pofteritas, quam fervata venera* bitur Polonia. Sereniffimus vero Re* meus , uti nunc particularem erga & affećfcum , quâ poteft maxima ani"1' gratitudine complećfcitur, ita in pofte' rum, eum fe Majellatis Veftrœ déclara* bit amicnm, qui &: fecundis Majeftatté Véftras rebus ex animo faveat, & ad-verfis, fi quae impendeant , non ïecv$ quàna proprio cpmmoveatur di ferini* pe. h ( a49 ) OR AT IO IV. GEORGII 0 S S 0 L I N I I, habita ad sacram reginalem poloni /e, & sveciffi majestatem ludovicam mariam, IN templo collegiato varsaviensi, Die io. Martii A. MDCXLFI. imm j --LUIJ* Cu m tandem Majeftatcm Reginalem Sponfim ScrentJJimi Vladislai IV. Polonix èf Sve* ciœ Régis , uti Sponjì nomine pilutaret. U OC demum fupererat agendum adi-mirando Septemtrionis Exornatori , Regi inclyto , ut inter horridos gelidae brumas rigores, florens, & fragrans à Galliîs tranfpìantaret Lilium , & iub ipfe Ar&o, vere ineunte,Hafperios hor*> sa (2s® ) m m tos inftauraret , virentes nempe lau-reae , & in sevum vigentes palmae tot Orbis Climatum Triumphatori candi-dum in confortium gloriae jam olim pollîcebantur florem, coronaturum vi-ćirices gênas, illâ divinitus nuncupa* ta, Viri CORONA. Talem Te hodie falutat, ô Flos Principimi, Regum g lo"-riofiffimus , & innexum triumphali* bus Laùris , novum infigne , confpi-cuiim frontis fuae decus veneratili Magna ades Hofpes, Maxima Sponfa » eum occupaturat halamum , quem tot faeculîs Auguftorum Caefarum Fi-liae , Neptes , Proneptes coluerunt, Regum & Orbis genituras Patres. Sic nempe fata deftinarunt, ut Ludovic^ Marise Auguftae virtutes non nifi augu-ftarum fuccederent aufpiciis, & fangV*-ni, impares illas vifae nuptise , in qua* rum comparatone quid maj us reperi- m w < «s* ) mm retur, non forte tiafcendi, fed prudeti* tifiìmi Régis judiciô, ad Sceptra voca^ ris, prima poft Leonoram Auguftam, Gonzagae genti Regium illatura decus, cnjus Confangvinitatem jam olim am-plexa Galiornm Regia, arripuit Caefarum do mu s, & in qua reliquiae Paîaeo-logi Sangvitiis Orientais Imperii, no-Va , fi Diis placet , fervant aufpicia. Hue Te benigna evoçarunt fata, for-tiffîmi Herois ConTortem futuram, ail lion licet fperare eam felicitatene, quàm tantorum non Planetarum, fed Numi-lium conjunćtio pollicetur? Quidni Vi-ftores pari tura es , quse tot Barbaro-rum vicifti Viftorem , Majeftatis Tuaa eximiîs virtutibus non fafces, aut fécules , fed Heroici pećtoris amorern fub-^ittentem. Jungit hanc dexteram, Or-kis Chriftiani prote&ricem , dexterae Tuae, Orbis Arćtoi Regum Maximus, ss m (2 5 - ) tg m jungit cor, & affectum , & feliciflìmse Regiae aufpicia, Sociam Thalami, Confo rfcem Imperii Sceptrorumquè, ex am* pliffîmi Senatûs confijio , Majeftatem Tuam ducit, & quòd felix, fauftumqu^ Orbi Cliriftiano Ot, eundem Thronum occupare jubet. Qnòd fi prseterea ali' ud conjugalis amoris Majeftas Veftrà deììderat pignus , unici Filii iiiceftiina-bile participât, fecurus à Majeftate Ve-ftra non novercalî aflfe&u profequen* dum. Crefcit ille in (pena Regnorum* paternas confervaturas palmas, liuti© Majeftas Veftra Materno fovebit finn, nec patiefcur in ejus educatione tam lu* cuîenfcam benè merendi de Orbe Chri-ftiano elabi oecafionera. Quid ampliò ab amantiffimo Sponfo defiderare JVfla-jeftas Veftra pofîit , ipfa cogitet, id-què fibi perfvadeat, eum, à cujus con* ipçéhx uemo fubditoram triflis tfecedife* mm ( 253 ) m m tafìtae Hofpiti nihil negaturum , cui fe ipfum ultro dédit. Sed antequam ad Sacra Divûm Altaria , ea renovaturus Vota, quse per Legatura fuum Virum Jlluftriffimum fpopondit, accedat, fu-Premunì preeafcur Numen , ea velit effe faufta , felicia Ecclefise Catholicse , qualTatae tot procellis Chriftianorura ^eìpublicae , Patriae noftrae, unico re-iìquorum Regnorum antemurali , & Utriufquè Majeftatum Veftrarum incly. tae Familiae. Applaudunt fìdeles fubdi-& pro incolumitate utriufquè libera C3pita devovere parati, inter tranquil-ł°s Majeftatum Veftrarum Hymenaeos, & Jaetas innocuasquè faces, prifcâ Po-l°na fide, & candore, iterum iterano-ingeminant, VIVAT REX, VIVAT regina. età ( 254 ) ^ o r a t i o v. GEORGII 0 S S 0 L I N I I , habita CORAM SERENISSIMO VENETI A RUM P4ÎNCIP& Et COLLEGIO. DIE 14. JANUAPH ANNO MDCXXXIII. n *A0SPIT./E non ita pridem fuas* mltić gmicae, & Sociae, Veftrse huìcSereni^ iìmae Reipublicae* gratum lauti, & 1ù-culenti hofpitii animum teftyturuS V'51* disîaus Polonrae, & Svecise Rex Sefè* niffimus, eâdem Legatione* quii fnpr^ mo DEI in terris Vicario obedietitiarn praeftitit i amorem ^ & benevolentiafft fuam declarare voluit» jNfon oppreffi^ m m ( ^55 ) m^ grave tantorum Regnorum diadema , pr£eteritorum temporum memoriam, nec extinxit totius pene Orbis fervens erga ejus Majeftatem cultus , accepto-rum olim ab amicis officiorum gratitu-dinem. Et reliquorum quidern Principimi arćfca cônfangvinitatis, aut affini-tatis neceffitudo, jure quodam fuô 0-mne genus benevolentias erga peregri-num tum Principem repofeere videba-tur ; Serenifiìmae hujus Reipublicae hu-tnanitas , quo liberior, eò accidit Regi meo gratior , ejusquè porrò recorda-tio, in Regia ipfius Majeftatis mente „ Viget jucundior. Viget & gratitudo reciproca , qi^am ejus Majeftas juftitiae partem effe omnino arbitratur, nec eum , qui mortalibus ingratus fuerit, ï)EO debitam praeftiturum pietatem. Ab hac autem aufpicatus fauftum ani-pliflìmarum ditionum imperium , ili? es e ( »î< ) mm cjnoquè litare voluit, & Serenifïîm^ Reipublicae Veftrae bono > qaidquid ac-ceffîfc dignitatis , potentias , fortunki candido devovere animo. Duos Polo" norum Reges hofpitio exceperunt V®* netiae , (ed hune meliorî ornine , illuni en im ad ver fa fata , è fecuro Throno ad tragica Patriae Sceptra rapiebant» hujus laureato ( poft tot erećta de bai*' baris trophaea) capiti, non fortun#' fed virtutis manibûs fabrefaćtum dema jam tum Caelum deftinabat, %c proinde in partem ipfîus gloriae , & fortunat , hanc quoquè Rempublicatf1 vocabat. Nec vero folùm jus hofptfU eum amorem , quo hanc Rempublicart* Serenifïlmus Rex meus profequitur * excitavit , Veftra libertas, in Rempu* bîicam Chriftianam merita, Religioni sntegrîtas, in colendis amicis conftan-tia 5 in profperis fumma moderatio, i*1 adver- sb (357) mm Verfîs infraćhi magnanimitas, amare Ve. ^etos , & admirari jufferunt. Nempe in finu libertatis natus , ejufquè lafte educatus Princeps, veneratur Nutricis *U33 antiqui/fimum cubile, in quo poft varia naufragia barbariei, & tyrannidis ìlJnc inde jaftata procellis, bonô ornine pnmùm conquievit. Et quidni amet Mam , quae non folum animum Regiae potenti^innatum, nonid, quodlubet, 3 ubere , fed ex praeferipto legum liberò pcpulorum confenfu fancitarum, fub-dltos regere, longé meliùs docuit; ve-m etiam ejus virtutes, liberis libéras Senfcis judiciis Orbi clariores reddidit, non nafeendi , fed meritis tan-um praemium fe detulifle teftata eft8 u llIam araet, quae fola Regium prrr*ddit ^ecurum> afcet invidiarci 8 fit.peni , & populum indifîblubilis e^evolentiae vinculô connedifc. Ho g t9* a r> o 13 ( =5S ) mm vero demum regnare eft. Quòd fi autem morum fimilitudo hominum gene-rat amicitiam , quantum Regi meo 9 & Reipublicaa Polonae erga hanc Veftrafl1 amoris accedere necefle eft, ex hac pa" ris libertatis , aequalitate. Sed & cte* riffima hujus Sereniffimae Reipublic^ merita, exantlatiquèpro Chriftiani nO" minis gloria ïabores, hanc texunt pa* ritatem. Polonô fiquidem & Veneti cruore mutavit faspenumero Luna Ot' tomanica colorem. Quid de fervi^0 fidei, ac religionis ftudio dicam ? impervia tempia veftra liaerefi , nec unquam adversùs DEUM rebel\ione polluta. O ingens bonum! arcebit, n°n dubitate ab hac Republica omne esi^" uva is , à cu jus àltaribus Respublica crilegas Hsereticorum arcet manuS » ^ Marci dottrina firmata , fai fa eoruri* contemnit dogmata, facrofan&è dena^00 I & conftanter eulta amicitiae jura, maximum ad amplectendam hujus Reipu-blicas focietatem Regi meo sddiderunt incitamentum* Haec fiquidem unica gloria , omnes in unum congeftas longè fuperat felicitâtes , hujus causa vel perire dulce eft. Hanc Rex meus am-ple&itur, hujus polfeffione Polonorum gens univerfa gloriatur. Agite ergo, Tu Sereniffime Princep.s, vofquè Pro-ceres inelyti, hofpitem olim veftrum , nunc Polonorum , Svecorumquè Re-gem Potentiffimum, Septemtrionis, & Orientìs terrorem, Chriftianorum de-cus , & ornarnentum , officiorum Ve-ftrorum gratiffimum , in amicitìa con-^ntiffimum , Veftrae Reipublicae ami* cutn 9 quod bene cedat Chriftiano Or-k'i dicite, & agnofeite. Et fi quando l!nmanis Turcarum rabies perfidiae con-ìuncta, ejus Majeftatis arma laceflìve- R ij mm (*«°) mm rit, id agite, quod ab amicis, fociîs* què tanti régis defiderari, quod à ff>a" gnanirnitate , & prudentia Veftra po-teft expe&arî. Sereniiîimus porrò Re# meus , uti omnem Veftram felicitateli fuam efte putat, ita veftrô, fi quod emerferit periculo , non fecus ac proprio commovebitur difcrimine. ( »6i ) O R A T I O VI. GEORGII O S S 0 L I N I I , bum nomine Saerœ, ac Screnijfimœ Repœ Ma* j sfiati s Vladislai IV. pub lied in Colloquio Caritativo Légations fungeretur. habita thorunii. die 2g. augusti anno mdcxlv. ^-'S==^ss^==^-= R ^DIVIVUM tranquilla veneretur Conftantinum Polonia. Non uno Ma-Xentio domito, & gloria Crucis, ultra ^rum, & Tanaîm prolata, Vladiflaus ^e§utTi conftantiffîmus, inter virentia, *c Rorida Almae pacis, quae ipfe plan-tavit °liveta, de tam beata fementefo- mm ( *«» ) mm licitus, tempeftivâ cura ejusdem inde-mnitati decrevit profpicere. Terrete propria crudelis vifcera, à medio jar0 pasne aevo , conceptus Orbis Chrift'' ani furor ; quo velut œftro perciò Concivium, cognàtorum, imo fratru111 animi, praetextu Religionis, & Sacro-rum, Religionem evertunt, Sacra pt"0' fanant, & polluunt, fangvinem toti11" nocentium exhauriunt , Rempublic^1*1 Chriftianam tot propugnatoribus fp°* liant , & intentis tam luculentas occ&' fioni Barbaris produnt, & proftituun^* Valida nempe in animos hominum Rel1' gìo , eos vel arćtiffima ftringit compa" ge , vel fi ipfa fcinditur , ipfa difru01' pit, ac diianiat ; ut ne ipfìs quide'71 naturas vinculis pareat, quamvis u111 verfo generi humano fuinmè venera11* dis. Illa, quam optimns quisquè le Cve' atori optimo dfebere profitetur, gratl" m m ( ) m ù tudo non patitur alios cancelîos , âufc ligamenta , praeter intentam in id , quod ei credit piacere voluntatem , quae ut rećtó proceflerit tramite, aut ab eo deviaverit, mortalium mentes , opinionis fuae tenaces, vel in fe ipfas armat , & acuit. Hinc à communi Chriftiano nomine , & jure exulat , proh dolor! Chriftianì amoris, & union is communio , & illud ferrum , quô Chrifti propaganda erat gloria, in ejus fasvit membra, imo vifcera. Sola huc-ufquè Polonia , prudentiffîmâ JVlajo-rUm noftrorum moderatione , tant3e feritatis expers , placida tolerantia , mutui inter concives amoris affećtum , quamvis faspe renîtentem retinet, ac fovet. Sed feaec univerfalis , quae totani inficit Europam , contagio , an non metuenda ? imbibent noftrorum animi, vel ex vicinia, vel ufurpata in- Ef £3 ( *«4) mm ter exteros peregrinantium converfa* tione , peregrina vitia, & uti in Sole deambulantibus evenire confvevit, &n' firn fe infufcari, haud fentient. Hinc promanat , provida S. R, M, Domin* noftri Clementiffimi folicitudo , qn30 dies, no&esquè cor, & mentem Regi-am/incitât ad procurandam fftabiltfâ jam politica ) pacem Eeclefiafticam 5 uti nempe unicam illius nutricem. Cùn* vero pacis origo fit amor, & con cor* dia , praemifsâ matura Cleri in Provin* ciali Sacra Synodo congregati delibe-ratione, ad hoc charitativum , & fra-ternum colloquium , Diffidentes opi* nionibus in Religione Chriftiana fubdi-tos fuos , clementiffimè evocare con* flituit. Quô ( remotîs illis acerbitatutf* altricibus, fcholafticis nempe concerta-tionibus) de vero , genuinoquè uniu^ cujusquè opinionis fenfu , tranquilli m e z6a Majeftas collimac , quem confecu-tunim , quis dubitat hoc tam frequen-& ad fecundanda ejus vota 5i tara r mm (s") mm prono concurfu , quem auxiflet liben-tiffimè fuâ ipfius prasfentia , ut fie de-mura , Conftantini Sarmatici > totum nomen impleret, fi tot diverfae Reg"0* rum curae, unam Reipublicae partem curare permitterenfc. Me tamen rero°* ta tantifper , à communis Patriae ga" bernaculis , vicaria manu, fuas hic' vi' ces curare, & nomen ac omen inferri voluit, ut mutuae charitati, paci,tran-quiîlitatiquè facem praeferrem. Qu°^ dum ego tanti Régis, veriquè patri# patris nomine ago, adefte animis, verendiffimi, Iljuftriffîmi , Generofi$' mi, Doćtiffimi, ac Eruditifîîmi Vit*1 » & quo fine, ita DEO deponente, lti hune confiuxeritis locum , accurati^ expendite. Hoc nempe illud tempu<ï eO: beatitudinis Veftrae , fi Ecclefiar*1* & ili! fubditum Orbem, pace beaveri' tis j; hoc tempus telicitatis & gloriò m m e*6?) mm hujus ampliffimi Regni eft, fi Vefìrra cura & folicitudine , veftro affećtu & charitate , natu in Ecclefia minori coti-tigerit , per reftauratam in Ecclefia pacem , primogenitura. Quod ergo benevertat nomini Chriftiano , Ejcle-fiae, & Reipublicae, ad opus Vos accin-gite, ubi manuducentem Sacrae Regiae Majeftatis , Domini Noftri clementifTi-nni , inftrućtionem praelegendam , no-ftraequè Legationis fiduciarias iutelle» xeritis. ( =«9 ) ^ USTANOWIENIE ORDERU niepokalanego poczęcia maryi panny UŁOŻONE O D ossolińskiego ~~—-——— =s IN NOMINE DOMINI AMEN. vLADISLAU,S IV. DEI GRATIA REX POLONIA &c. j|| A. perpetuam rei memoriamo Notum facimus, Nos ubi pri-^ùtn liberìs & Concordibus Polonie 9 ^ Lithvanas gentis Jfuffragiàs JMajorum m e ( j7° ) m m noftrorum foliura confceiidimuS , en" feroquè illum, tot Divorum Prcedecel-forum noftrorum trîumphîs nobilefl* ♦ Sacrâ Antiftitis manu, îateri noftro ac* cinftum , ad ipfas Divini NuminiS flrinxirnus, eò primam folicitudinis V0' ftras intentionem convertiïïe , ut mnera fubditorum Noftrorum , în ar* mis exercitationem, à Divinae Majeft3* tis honore, & gloria aufpicaremur. en i m bellicofîimas gentis peftora , q130' rum nos antefignanum Deus effe V0' luit, nullîs tefta mûris, aut propugni culis,patentes ditionumnoftrarum CaĄ1' pos , line peculiari Numinis ope, ta' eri, & nudâ fortitudine armatos hoft1' uni impetus frangere, haud queuta» Quò vero majora caelitus requirunt > recipiuntquè auxilia , eò ardentiùs fLl" pernorum Caftrorum, humilî devotio-ne expe&eut Societatem , eft necefl^' mm (-71 ) mm Et quamvis univerfa haec nobilitas E-| ^uitum, uti munus, ita & dignitatem ftiftineafc , pauciquè reperiantur , qui ^atriorum inftitutorum obliti, praetex-tam non in caftris deponant, illis ta-Il3en , quos generofiores Spiritus , & ardor nobilis , non fequi folùm, fed & praeire , nec partem aliquam , fed to-tam vitam gloriae devovere cogit, id Peculiari ratione curandum eft. Ho rum ergo pe&oribus tremendum Bar-karis Crucis Sacrofanćtae Clypeum parare volumus , fundamusquè certo Numero Virorum ex omni equeftri Orbine , hujufmodiquè Ordinis militaris Equités Immaculatae Virginis appellar! volumus, appellamufquè & eis fequen-*es leges , uti primus Author , & In-ftitutor praefcribimus. s m (»?»Ï ss DE NUMERO. ^UMERUS Fratrum non excedet fé* ptuaginta duos, praeter Principem, hlC enim numéros Difcipulorum , Caeleft1 Principi placuit, fed & Patronae nofti"90 tam gaudiorum, quàm dolorum Myfte* ria , Septenariô numero terminantur* DE NOBILITATE* GjENUS Equitum nobile , & quoru^ à majoribus derivata antiquitas nul^ macula defaedata , nulla fufpicione io dubium revocata* DE PATRIA* mm ( *73 ) mm noftris Regni Poloniae, Magniquè Du-catûs Litvaniaa, ac Provinciarum ipfis ànnexarum eligentur. Licitum tamen erit, Imperatores* Reges, Principes, Virosquè illuftres exteros in hune Ordinerai cooptare i modo numerum vi-ginti quatuor non cxcedant i reliquus ^timerus Ufquè ad feptuagînta duos * Praeter Principem 5 nobilibûs fubditis Noftris cûnftabit. Hoc praeterea ca-^emus, neminem exterorum, praeter *pfos Ordînum fnpremos Magiftros * ^ Monarchas in hune ńoftrum Ordi-adfcifci pofîe , qui non priùs omni* aliis militaribus renUntiaVerit foda« ^tatibus4 & ornamentisi UM non folùm ad fplendorem DE P R I N^C I P E< nis Equeftris * fed etiam ad emolumea ^ tum ditionum , nobis fubditarum , 4 ^INCIPATUM hujus Ordînîs Nóś Ordo refpiciat, Equités ex his fubditi^ ipfi, quoiuj vixerimus# geremus* jaoft Tv* IL S no- o m ( *74 ) m m fata vero noftra , fubfeqnentes RegeS Poloniae, liberò elećti , una cum Re" galibus infigniis , hunc Magiftratum 1 ejusquè ornamenta, ipso Coronation'5 die ( nifi primo in numero eorundetf* Equitum fuerint) capeflent. DE INSIGNI, S IV E TORQUE. ■INSIGNE Equitibnsnoftris, dabimti^ Torquem ex auro puro, abfquè ullisla* pidibus, vel unionibus , cujus partici* lae invicem concatenatae alternatine *e' praefentabunt , una quidem lilium ^' bum in medio radiorum , curii hac in* fcriptione : In te. Altera vero fafcic11' los Sagittarum colligatarum fafciâ ^' ba , hìs verbis infcriptis : Unita viffUS' Dependebit à Torque crux rubea > 111 cujus medio confpicitur imago V1** m m ( *75 ) m m gînis infantis Candida, Draconem cal-cantis pedibus , his veibis fuppofitis; vicifti, vince. Hoc infigne nos pro fin-gulis Equitibus procurabimus , ufquè ad numerum feptuagïnta tnum. DE U SU 1LLIUS. TT ^ TEKTUR hòc in (Igni Equités , & ipfe Princeps in omnibus Ordinis fo-^nnitatibus, tum in feftivitatibus Cir-| cumcifionis , Epiphaniae , Pafchatis , •^entecoftes , Corporis Dominici , & ^atalis , tum omnibus illîs diebus , qui ^acratiffimae Caelorum Reginse, Patro-noftrse funt dicati, fed potiffîmùm die Conceptionis illius Immaculatae , particulariter obfervabunt , & ipfo ad Sacram Corporis Dominici ^°^munionem accedere tenebuntur. !^°c 'plum infigne gerent diebûs quo-que Sanćtorum, Adalberti, Stanislai, r m s ( S7« ) m s Cafimiri , & Francifci, reliquîs v&ò diebus crucem folam , & quidem lennî minorem, alba fafcia è Collo fa* fpeofam deferent. DE HABITU. Dje folennì Ordinis, Equités get1' tìs fuae more induti, ( dummodò pvU' purei coloris fit ille interior ornatuS ) de fuper Pallio Candido longiore, niftram manum , magis dextram ope riente ex Panno Phrygio veftienturì dućium vero erit panno fericeô leVl cri, purpurei item coloris, cujus fupeI* na pars , circum humeros dependeb^' Pileum item candidum geftabunt eja 9 W ^ dem panni, fimiliter fubduélum, ctlJ vertex radiis aureîs ex fummo ad um prominentibus , pars vero ante**'01' imagine Virginis Matris auro & argefl tô texta ornabitur. Hunc vero O m o ( 277 ) m m tum unus quisquè equitum propriô ^ìe fìbi curabit. DE SACELLO. ^ACELLUM hujus Ordinis eritTem-pluni Pacis ad Praefepe Salvatoris, in ^Jrbe Cracovienfi, Patrum minorum de Obfervantia S. Francifci curae commif-*um, cujus ornamentorum praecipuam equites curam gerent, fepeliriquè cor-P°ra fu a , ( nifi ratio gravis Perfonae , aut refpećlus , Teftatorifquè voluntas aliter difpofuerit ) ibidem mandabunt» DE OFFICI ALIBUS ORDINIS. ^FFICIALES Ordo habebitduos, ex Numero eorundem equitum à Principe ^eftinatos , Cancellarium nempe , & ^hefaurarium , quorum munera , & \ • km ( =?? ) mm funćfciones ex his ipfis iegibus pate-bunt. DE PR^CEDENTIA, T -*NTER équités hic ordo obferva^1* tur primo Monarchie, & Principes &n* gvinis Regii, poft hos Senatores Re' gni, qui in Ordine hoc fuerint, fectf11' dtNim ea loca, qirae in Senatu obtint» reliqui five fint Officiales curiae noftr36' five non , fola temporis , quo infig11'3 Ordinis fufcepere, praerogativa gaud61' 'y ^ bunt ; quod de fefto annuo dunta*<ł Ordinis intelligendum eft. Salvîs pet omnia praaeminentiis & prsecedent'1'' quorumcunquè officialium , fecund1^ u fu m & confvetudinem Reipubli^ 1 five fìat officiales curise noftrae > Patatinątuum & terranno. 'y1 ^ 'y* m m ( 2?9 ) e m DE FRATRIBUS DEFUNCTIS. QjJOLIBET anno Princeps, & Equités Pullati , in idem Tempìum è Pala-tio defcendent, illicqnè pro animabus Defunftorum Fratrum facris intere* r"nt, concionantemquè fupremum Ordinis Paenitentiarium, de virtutibus , & rebus geftis Defunćtorum Confratrutn audient, ut & mortui lausconftet, & vivi praeclarè faćtorum exernplîs ad vir- % 'x # ^ ' tutem, gloriamquè excitentur. QUID UNICUIQUE DEFUNCTO D E B E A T U R, U BI ad notitiam Confratrum oiors ^°nfratris devenerit, finguli Equités, P*o ìlio defungo triginta miflas abfol-V! cur ibunt, ipfi vero totidem vicibûs Salve Regina recitabili!t. mm (--so) Efgf DE SEPULTURA EQUITUM. ^ONFRATRUM morfcuorum «orpo-ra, quibuscunquè , per diftantiam 1 o-corum, occupationesquò publicas, aut infirmam valefcudinem licuerit , ad fe-pulchrura comitari , & quàm maximal etiam mortuo demonftrare charitatem » ad declarandum tam inclyti Ordini^ vinculum , volumus., DE TORQUE RĘMITTĘNDO. H^EREDES defunćli Equitis, Tor-quem intra trimeftre remittere ad The-faurarium Ordinis, vel ipfum Prinei" pem tenebuntur. Quodfì vero quiS-piam equitum per incuriam, vel caSLl fortuito Torquem amiferit, tantum au-ri in Thefaurum Ordinis inferet, quan' tum ad novum conficiendum requii"1" tur. m s ( ) m m gesta ordinis. Cancellarius Ordinis ad exci- tandos Fratrum noftrorum animos , praeclara fìngulorum gefta, & totius Ordinis infignia facinora, literìs configna-bit, ut eorum perennet memoria, quorum virtus & animi magnitudo , orbi confert perennitatem» DE PRELAT O. ^OMINABIJVEUS itidem unum ex Praelatis, qui nobis, & noftris in pofte-rum fuccefloribusvifus fuerit, qui tantum Sacra pubiica Ordinis in Conven-tibus peraget , & defunftos Confra-tres pro conclone laudabit, geretquè talem Crucem , qualem équités extra lo-^enniores, feftofquè dies geftabunt. m e ( *8* ) m m FIDELITAS IN PATRIAM,. ET PRINCIPEM. UltRA haec , obligantur Equités fe Principes, ac Reipublicae (a lu te m , di* gnitatem & commoda , atquè Patria* rum îegum, & immunitatum praeroga* tivas, poft Deum, ejusquè Deiparae \ 'r" ^ginis, Sanftaequè, Matris Ecclefîae, & Sedis Apoftolicae honorem, prae ocu* lis h ab i tur os. BELLUM CONTRA TURCAS. C bellum a barbaris , & infidelibuS ingruafc: tenebuntur viriliter obviare, & vires Tuas cotiferre , in bello ftipendi* is contentari, à nemine quidquam e torquere , nec extorqneri à fuis pei"' inittere, aliofquè commilitones, quantum licebitL à hujufmodi rapinis avertere. si sa ( =83 ) mm DEI HONOR & BEATISSIMA. N^ Deus, ejufquè Mater fe audiente blasphemetur, vel cum vitae periculo fe opponent, ejufquè cuitum prorno-vebunt , Leges Ordinis , debitamquè Principi fecùndum jura Reipublicse o-bedientiam obfervabunt. DE EXTRANEIS. S ; qU]<5 Principum , vel Virorum Jilu-ftrium exterorum , in hune noftrum Ordinem admitti poftulaverit, aut nos, vel SuccefTores noftri aliquem eorum infignî hoc , honorare vellemus, Or- O ' ' dinis Torques , videlicet cum Cruce , per Cancellarium aut Secretarium Ordinis ( fi ex Monarchis, aut majoribus Juerit Princlpibus ) fi vero ex aîiïs vi-r»s illùftribus, per noviflimuin equitern abfenti transmittetur. De cujus ma- mm (*84) mm nibus inter Miffarum folennia Torquem reeipiet , ad militiam tamen in limiti-bus Ruffiae, exteri, qui noluerint, non obligantur, praecipue Principes, qui alias retundendis Barbarorum conatibuS vires ac facultates fuas impendunt, & buie ipfi Regno auxiliô, ubi neceffîtaS poftulaverit, adefle queunt, modo tamen è Viris Jlluftribus, non vero Mo* narehis fingulare aliquod meritum Rei-publicse prseiletur. LOCUS INAUGURANO! EQUITES. InSIGNÏA Ordinis in Tempio capi* ent , inter Miffarum folennia ; antiqua m cantetur Evangelium. Confti tuto vero die omnes Equités, nifi legali impedimento preoccupati fuerint, vel ratio eminentis dignitatis impediverit; convenient , deducendo Principerà m m ( *85 ) Ei m PaIatio,eumquè per Seniorem equitem, accomodata falutabunt oratione , per Cancellarium feu Secretarium Ordinis, à Principe viciffim , grati & Paterni animi refponfum accepturi. Ad lem-plum prodibunt bini, précédentes Prin-cipem, eôdem cultu cum equitibus il-lâ. die ornatom } Sacram ingreffi asdem , fu a m quisquè fedem infigniîs ac ar-ftrîs ornatam occupabit, & Miiïam fo-lennem de Immaculatae Deipare Vïr-ginis Conceptione cantandam ab eo Praelato , quem Princeps fupremum Ordinis Paenitentiarium declaravit, debito cultu & reverentiâ audient. Ad ^fïertorium ubi primùm Princeps pro-cçfîerit, Sin guli équités fuo fequen-Ordine , quàm primùm ad Altare ^^ertorii munus tradiderint , Princi-P^m adibunt ? ejufquè manuna deofeu» labuntur. m m ( > m m E L E E M O S Y N jE. 'LEEMOSYNAS pro Rédemption® Captivoruin , vel fuftęntatione egeno-rum,cuilibetEquitum feeundùmChriftia* nam Charitatem prseftare permittitur y ad ma nus 'l hefaurarii Ordinis, etiam le' gare & donare , cniquè equitum il1 hune finem licifcum erit , & aliis per-fonis hâc pietrate excitatis, quod de bonis tantum mobiiibns eft intelligendum» His modis collećlam pecuniam The-faurarins ordinis juramentô obftri-&us, ad nullum alium ufum convertet, praeterquarn in eliberafcionem captivo* mm militum, vel fnftentationęm indi* gentium , idquè pro arbitrio Principia Equi tu m praefentium. Si quîs Equitum non fuâ culpa, fed aliquó infortunio ad tantam devenerit egeftatem , ut fine probro Nobllitatis, Equeftrifquè digni- si m ( «87 ) m e tatis vivere nequeat, huic communi Confratrum ope erit fuccurrendum^ te-nebiturquè unus quisquè Equitum fub-venire indigenti. CONFRATERNITAS CONCEPTIONIS BEATISSIMA. TT vero honor Immaculatae Virginis augeatur, & erga hanc potentem Ordinis noftri Patronam devotio latiùs dif-fundatur , poftulabimus à Sanćtiffimo Domino noftro Papa, Archi-Confrater-nitatem hujus ipfius Immaculatae Dei parse Virginis , ( quam Fratres Minores de Obfervantia S. Francifci, eô« dem in Tempio Pacis, ad praefepe Salvatori^, in Urbe noftra inftituent) ap« probari. Quae non folum Equitibus hiclyti Ordinis hujus , fed omnibus Chrifti fìdelibus utriusquè fexus Cora- B s ( =88 ) m m munis erifc, more aliorum in Religio-nibus Confraternitatum» Praefatae ta-men Confraternitatis Sodales non K-quites , nulla ratione Crucem » aut alia Ordinis noftri infignia geftare praefu* ment * fed imaginem duntaxat Virgi* nis înfantis Candidam ex auro fufilerB* draconem pedibus calcantem, cum haC ci rcu m (cripti one. Dignare me laudare te Virgo Sacrata* In his autem omnibus ftatutis & eorum articulis > punćtis * claufulis & conditionibus, leges , jur3 Reipublicae i & nobilitatis Regni > neC non Magni Ducatûs Litvaniae immuni" tates & prorogati vas ; fecundùm vete-rem Reipublicae confvetudinem, &P21' triae inftituta facrofanétè obfervabun* tur. URBA- I URBANUS PP. vili. A D PERPETUAM REI MEMORIAM \ ^^ILITANTIS Ecclefias Regimini per abundantiam Divinas Gratiae, meritìs licet imparibus praefìdentes, inter prae- cipuas Apoftolicae fervitutis Curas , i ìllam peculiari ftudio jugiter amplefti- ^ur, ut Catholica Religio ubiquè ter- rarum , & gentium floreat, ac etiain ^ìorum Principum,aliorumquè virorum genere, &z virtutibûs praeftantium, tan- fidelium Chrifti Athletarum, ope 9c fortitudine magis in dies augeatur, a° propagetur, proindequè Catholico- rum P^ncipum in id tendentium vota, a(* e^auditionis gratiam libenter admit» Tom //, T timus, prout falubriter in Domino vide' mus expedire. Siquidem dileftusFiliuS, Nobilis vir, Georgius Oflòliiìiki, Cornei de Tęczyn, Chariffimi in Chrifto Filii no-ltri Vladislai Poloniae, & Sveciae Régis» Illuftris ad nos,& Sedervi Apoftolicam O' rator, ejuldem Vladislai nomine RegiS» nobis nuper exponi fecit, quòd ipfe Via* dislaus Rex, pro avito fuo Cathotfcse Religionis defendendae, & propaganda ftudio , unum Ordinem militarem W* titulo Immaculatae Virginis Deipari > pro certo numero virorum , ex oWlli Equeftri Ordine lećfciffimorum, ad maj0-rem Dei, ejusdemquè Beatiffimae &e' nitricis Virginis Mariae laudem, & g*0-riam , ìpfiusquè Catholicae Religi°n1^ adverfus eius hoftes defenfionem i ^ propagationem , modo & forma fcriptis erexit, & fbndavit cum St'*W tis editis fuper hoc tenoris fequent^' m m (-91) mm HIC RECENSETUR NATURA OR-D1NIS, & DIPLOMA REGIS. C(JM autem ( ficut eadem expofitio fubjungebat) dićtus Georgius Comes, plurimùm cupiat ere&ionem, & fun-dationem militise hujufmodi, acpraein-ferta^ftatuta Apoftolicas noftrae confir-tnationis robore communiri, nobis prae-terea Georgius praefatus dićli Vladiflai Régis nomine humiliter fupplicarl fecit , ut fuper praemiffis oportunè pro • videre de benignitate Apoftolica digna-ret«Ur. Nos igitur pie laudabili ipfiuS Vladiflai Régis defiderio, quantum cum Ornino poflumus annuere, ipfumquè ^ ladislaum Regem, quem precipuo Pa-Charitatis afFećtu complećtimur, ^P^cialibûs favoribus & gratiîs profequi v°1j®ntes , hujusmodi fupplicationibus mclinati , ere&ionem , &fundationem Xij m ^ ( 202 i m m \ J ) sîv« Ordinis praefati , ac praeinferta Statu-ta hujufmodi, dummodò ftatuta Sacro Concilio Tridentino, & aliis Sacris Ca-«onibus , ac Apoftolicis Conftitutioni* bus non repugnent, & fine praejudicio jurium Ordinariorum, Apoftolicâ Au-thoritate tenore praefentium approba-mus, & confirmamus \ illifquè inviolabi-lis Apoftolicae firmitatis robur adijci-mus, & omnes ac fingulos tam juris, quàm faćti defećtus , fi quid de fuper quomodô libet intervenerint, fupple-mus, decernentes praemiffa omnia , & lìngula valida , firma , & efficacia fore , fuos pienarios, & integros effećtus for* tiri, & obtinere , per quofcunquè Ordinis militaris Fratres, milites , & quasvis alias illius Perfonas inviolabi* ter obfervari, ficquè, nec n©n aliter per quofcunquè judices ordinarios, & Dele* gatos, etiacn Caufarum Palatii ApoftG" bh c -93 ) m m ìlei Auditores, ubiquè judicari & defi- riin debere, ac iritum & inane, fi fecus fuper his , à quoquam quâvis autho- 1 itate fcienter, vel ignoranter contige- rit attentari, non obftantibûs Conftitu- tionibus, & Ordinationibus Apoftolicis, ac ft^utis, & Confvetudinibus , Privi- îsg"S quoquè, indultis, & literis Apo- &°licis , in contrarium praemiflorum quomodoîibet Concefiîs ; confirmatis, & innovatis, quibus omnibus, & fingu- *,s ilîos, tenore praefentibus, pro ple- ne & ruffîcienter expreffis habentes, il- ijs alias in fuo robore permanfuris, hâc ^ice duntaxat, fpecialiter , & exprefsè logamus, caeterifquè contrariis qui-uscunque Datfc Romae apud auam Majorem,fub annulo Pifcatorïs ,e T- Julii Anno M.DCXXX.IV. Fon-1 !eatus noftri Anno XL 5 t i ( 295 ) BULLA OYCA S. URBANA VIII. KTÓRĄ OSSOLIŃSKIEGO CZYNI X I A Z E C I E M NA O S S 0 LI NIE.' $ $ & S ^ ^,0MANUS Pontifex, Altiffimi <§><^=§,4 Regum Régis , & Dominali-tium Domini, in terris Vicesgerens , inter gràviffimas curas, quibûs aflìduè premitur , hanc quoquè folicitudinem peculiarô ftudio fufcipere confvevit, ut mm (29«) mm Viri generis Nobilitate, & meritîs prae-flantes , prasfertira terras, & caftra poffîdentes , Caftrorum hujufmodi intuita, honoribûs, & titulîs fuâ, &Se-dis Apoftolicae benigniate decorentur, quo ipfi hoc benefìcio devincti, & in devoti one, & fide erga eandem Sedem fin cere perlìftant % ac eorum exemptô aiij ad Umilia praemia promerenda in-ducantur. Hinc eft, quod Nos, ut Terra, feu Oppidum de Oflblino Cracoyi* en: Diaecefìs , qnae quod ficut acce* pìmus, ad dilećtu-mfilium, Nobilem Vi-ru m , Georgium Oflolinfki Co mitem de Tçnczyn , ac Curiae Regni Polonia Thefaurarìum , nec non chariffimi in Chrifto Filii N'oftrî, Vladiflai Poîonîse» & Sveciae Regis Illuftris } ad Nos, & Sedem Apofìolicam Oratorem fpećtat, digniori titulo decoretur, ac tam dićto Georgio ,:quàm ejus haeredibus, & fuo- b ta ( **7) m m cefloribus quibufcunquè, dićbe Terrae Oftblin , in temporalibus Doipinis, me-ritorum tamen ipfius Georgii intuita, dignitatum , & honorum acceffio fiat, opportune providere, ac eundem Georgium fpecialibûs favoribus, & grati* is profequi volentes, & à quibufvis Ex-eommunicationis , fufpen. & interdirti , aliifquè Ecclefiafticis fententiîs contra eum, & pœnis â jure, velabhomine, quâvis occasione , vel caufâ latis , fi quibus quomodolibet innodatus exiftit, ad effe&um praefentiurn duntaxat con-fequendum , harum ferie abfolventes , & abfolutum fore cenfentes. Supplicati onibus Nobis per dilećtum Filium Noftrum , Francifcum S. Laurentii in Damafo Diaconum , Cardinalem Bar< berinum nuncupatum t S. R. E. Vice-Cancellarium, Noftrum fecundum car» nem ex fratre germano Nepotam, fu? b s ( *98 ) m El per hoc humiliter porrećtis , inclinati, «Apoftolicâ authoritate, tenore prasfen» tium, Terram Offòlini praefatam, per îpfum Georgiurn , utprobatur, poflef-lam , cum fuo Territorio, Diftrićtu , Jurifdićtione, dominio, Vafaliis, Vafal-lagiis , locis , Villis , terris , praediis , poffeffionibus, Juribus, & pertinentes univerfis , prout ad Georgiurn prasfa-tum , de jure légitimé fpećtant , ilio-rum omnium fituationes, qualitates, quantitates, confines, denominationes, veros annuos valores , ac Farniliae dićti Georgii titulos, praefentibûs pro expreflìs habentes, in nobilem, & anti-quum Ducatum , pro difto Georgio, & de ejus Familia, in Terra hujufmo-di , facce fîoribus quibufcunquè dièta Teme Dominiis, ita tamen, ut ex ìllis, de praefata Familia , ille duntaxat hu-ju fino di Ducatus titulô fruatur, & gau- m m ('99) m Et deat , qui pro tempore erit Dominus prsefati Oppidi, feu Terrae Offolini , quse Ducâtûs erećlio faćta fit, & cen* featur cum omnibus & fingulis Privi-legiis , exemptionibus , facultatibus, jmmunitatibus, prserogativis, praeemi-nentiifquè, antelationibus , favoribus , gratiis , indultis , & infignibus , aliis Ducibus , & quantumvis antiquis Nobili bus & Jlluftribus de jure, ufu , con-fvetudine , aut privilegio Apoftolico, feu Imperiali, vel Regali poteftate, vel alias quotnodolibet conceffis & permif-fis , fine tamen alicujus prasjudicîo , Apoftolicâ authoritate tenore prœfen-tium erigimus , & inftituimus, in Ducatum; nec non Georgiurn &Succeffo-res praefatos Ducis nominibus, titulis, dignitatibus, praerogativis,& honoribus, infignimus , & decoramus ; nec non di-ftum Georgiurn , ejulquè SuccelTores s m ( 300 ) gì u praefatos, lit fupra Terrae praefàtœ Duces creamus , facimus , conftituimus , & deputâmus , ac aliorum Ducum, etiam antiquorum numero, & confor-tio favorabiliter aggregatnus, ac deDu-catu hujufmodi inveftimus , illiquò & illis, de more benedicimus. Infuper Georgio, ac ejus SucceJXoribus praefa-tis , quòd in omnibus, & fîngulis , ac quibufcunquè edićtis , proclamationi-bus , feffîonibus , procefiionibus Con-gregationibus, Conventibus, pompis, confiliis, caeterifquè aćtibus publicis, & privatis , tam in ftatu Ecclefiaftico , quàm extra illum , ubilibet gentium, ac etiam in quibufcunquè locis , provinces, regionibus, etiam tranfalpinis, & transmarinis , & in Romani Ponti# Imperatora m , Regum , Ducum , vel quorumvis Princîpum, & aliorum Curi-is , Confpećfcibus , & praefentiis Geor- gius* ejufquè SuccefTores praefati, veri & indubitati Duces fint ^ & habean-tur , denominentur ^ reputentur , & cenfeantur, ipfiquè fe taies appellare, nominare, & infcribere, ac ab aliis cum effećhi haberi, teneri, reputari, & no-minari facere , armaquè & infignia, à fìmilibus Ducibus deferri folita, etiam cum Corona aurea gemmîs ornata ba-bere, & publicè feu privatim , ubiquè deferre & geftare ; nec non praefatis, ac omnibus, & fìngulis aliis Dueum in-figniis, titulis, gradibus, dignitatibus, Privilegiis, immunitatibus, praerogatì-vis , antelationibus, praeeminentiis, fa-cultatibus, indultis, gratiis , jurifdi&i-onibus, vafallagiis, & caeteris juribus , quibus alii veri Duces quantumvis antiqui Nobiles, &llluftres, tàm Pontifi» cii, quàm Impériales, & Regii de jure, conlvetudine, privilegio t aut alias quo- mm c 302 > 0 m modolibet, utuntur, potiuntur, &gau-dent ; ac uti, potiri, &: gaudere pof-funt, &poterunt, quomodolibet in futurum , quse tomnia etiamfi fpeciali no ta digna effent , prsefentibus pro ex-preffis haberi volumus, in omnibus & per omnia , non folùm ad eorum inftar, fed pariformiter, ac aequè principali-ter , abfquè ulla prorfus differenza, nti, potiri , & gaudere, liberè & licite poffint & valeant, etiam abfquè ulla à nobis feu praefata Sede habita, & obtenta licentia pariter concedimus, & indulgemus. Prseterea in virtute Sanate obedientiae , ac fub indignationis noftrae pœna, praecipimus, & manda-mus dilećtis filiis , noftro Hyppolito , San&i Angeli in foro Pifcium Diacono, Cardinali Aldobrandino nuncupato moderno, & pro tempore exiftenti, ejuf-dem S. R. E. Camerario, & Camera? o m ( 303 ) on Apoftolicae Praefidentibus O er i ci S, nec non quibufcunque Legatis , etiam de Latere , & Nuntiis Apoftolicis , ubi-cunquè locorum exiftentibus , ac etiam ejufdem Ducatus Univerfitatibus , ha-bitatoribus, incolis, vafallis, & fubdi-tis, quatenus Hyppolitus videlicet Car-dinalis , & pro tempore Camerarius, Praefìdentes & Clerici, Georgium ejuf-què SuccefFores prasfatos , uti veros Duces honorent, & agnofcant, ac ab aliis honorari , & agnofci faciant , & mandent. Univerfìtas vero , vafalli , atquè incolse , & fubditi praefati, illis tanquam veris eorum Ducibus , de cae-tero obedire , ac homagii & fidelitatis debitae, aliaquè juramenta, fervida & jura , exhiberi folita , praeftare & ex-hibere debeant. Ac demum hortamur onones, & fìngulos, Imperiali, Regali, Ducali, Marchionali, aut alia quacua- sa ( 3°4) mm que fuperioritate fungentes, ut Geor-gium, & alios praefatos, fi opus fit, ad Ducatus honores, gradus, & dignità» tes , aJiaquè prasmiiïa ubiquè recipiant, & admittant : illifquè in eoauxilium & favorem praeftent, nec defuper â quo» quàm quovis quasfito colore, aut prae-textu, directe vel in direfrè moleftari, perturbari, vel inquietali, permittant» Decernentes nihilominus propter mu. tationem, & alterationem ftatus , de Amplici dominio terree hujufmodi, ut fupra in Ducatum & alia prœmifTa, per nos ordinata, nulhim omninò praejudi-cium, aut onus Terrae prasfatae, ejuf* que membris , annexis , pertinentiis , nec non Georgio, ejufquè Suecefibri-bus, Univerfitâti incolis, habitatoribus, vafallis , & fubditis praefatis illatum % adjećhim aut impofitum , illorumquè omnium Privilegia , immunitates , fa- cul^ s m ( 3°5 ) mm cultates # gratiaS , inveftituras , fì qus© llnt & concefïlones, ac jura nullatenus îmminuta , alterata , abrogata } aut quoquô modo aućla vel imminiita, nul-lamquè jurifdićtionem , imperium me* rum, aut mixtum, Georgio, & aliis hu* jufmodi, praster ea, quae ante prasfen* tem ereftionem habebant, attributam, aut attributam cenferi pofle^ fed falva & illaefa femper fore, & effe, atì in fuo robore permanere, & tantummodo novum titulum, novamquè dignìtatcm, & honorem , adjećta & cumulata ; nihil autem de ultimo ftatu , & natura * in qua nuper ante prasfentem noftram conceffionem erant, detraćhim, aut im-minutum effe, &c* Datura Romae apud S. Petrum fub annulo Pifcatoris, die xxiii. Dećembris M.DC.XXX.I1L Pon* tificatóś Noftri mnò xi, M. A. Ma» Tal dut, Tom a 11 Bi m ( s»? ) mm DIPLOMA FERDYNANDA II. CESARZA, XIAZAT OSSOLIŃSKIM. C l Ferdinandus II. Divina favente Clementia Elećtus Romanorum Imperator femper Augu-ftus , ac Germania: f Hungarize , Bohemie , Dalmatia;, Croatie , Sclavonias Rex , Archi-dux Aiiftriaj, Dux Biirgundiae, Brabantias, Styria:, Carynthia:, Carniolas, Marchio Moravia?, Dnx Licemburgiœ, ac fuperioris, & inferioris Sylefias, Virtembergas, & Teckre, Princeps Svevias, Cornes Habfpurgi, Tyrolis, Ferretis, Kyburgi, &Gorytia;, Landtgravius, Allatia;, Marchio, S, Rom: Imp: Bnrgovias ac fuperioris, & inférions Lufatias Dominus, Marchia? Sclavonicas, Portus Naonis, & Salinarum. Illujîri fmcerà Nobis diletfo, Georgio Offotinio Co* miti in Tęnczyn , Thef'aurario Curia; Regni Poi'. Capit: Bijdgoflien: Pilznen: Rycen: nee non Sereniffimi Pot: 8f Sueciœ Régis Vladislai Camerario intimo, & Legato ad Summum Pontificem , ac Sedem Apoftolìcam Extraerdi« nario, gratiatn Noflram Ccefaream & omnt bonum. ,TSI Nos pro innata Nobis benigni-tate clementiaquè Summi, ac immorta- KTÓRYM NADAIE TYTUŁ U ii m m ( 9 ) n m lis DEI , qui caeleftis fuae liberalitatis thefauros, in univerfum hominum ge-nus largiffimè effundit, exemplo , poft-quam ab ipfius Divina Majeftate ad Ma-jeftatem hanc humanam , & excelfî Throni Imperialis folium evefti fumus, hoc in primis curas habemus , ut munificenza Noftra in quofcunquè hominum ordines, quorum id virtus^ & fi-des merentur , ampliffimè extendatur exerceaturquè. Omninô tamen decere exiftimamus , ut diligens, & accurata habeatur ratio, quo praemia unicuiquè, & honores, digi^itatesquè, pro cujus-què meritis debito difcrimine conferan-tur; ut fcilicet unus ab altero, quibus-dam quafì gradibus diftingvatur , & qui clariore loco nati, Nobilitatene à majo-ribus acceptam , nobilibus, & praecla-ris aćlionibus, ac virtutum ftudiis, pro Patria, pro Principibus fuis, pro Re- a m ( 309 ) b m pub: ftrenuè laborando , magis magis-què illuftrant, ampliorîhonoris, &di-gnitatis praeeminentia decorentur : fie enim ratio sequitatis, & juftitise habe-tur, & reliqui mortales ad honeftifïi-mum virtutis, & glorise certamenpul-eherrimîs exemplis provocantur. Con-fiderantes igitur,Georgi Oflblini Comes in Tęczyn, non jam antiquiffîmi generis decus , & fplendorem, quo Majores tui, jam olim in Regno Polonias, infigni cum nominis fama floruerint, femperqnè cum primoribus ejus Regni Familiis concertaverint , fed proprias dotes, ac virtutes Tuas, quibus fupra oranem Tuorum modum, jam pridem Terrarum Orbi , ac imprimis Nobis ìpfis innotuìfti , quippe qui ab ilio jam tempore , quô pofitis, in Univerfìtate Archi ducali Civitatis Noftrae Grascen-fis, literarum fundamentis, ac jam tum mm ( jxo ) mm praeclarîs editis virtutum, ac ingenii documents, cum deinde laudabilium ftu-diorum tuorum curfum tenueris , ut tametfi in magno omninò, apud omnes honore ; apud inclytos vero Reges Po- loniae, & Sveciae, quondam Sereniffî- i mum Sigifmundum affinem Noftrutn chariffîmum felicis recordationis, eum-què, qui nunc rerum feliciter potitur, Sereniffimum Vladislaum Nepotem No* fìrum item chariffîmum in dignatione fis ac fueris : ob eam tamen prudentiam , rerumquè gerendarum dexteritatem , ac alia praeclara dona Tua , quae jam alias , tum nuperô ad Summum Ponti-ficem , Sanftamquè Sedem Apoftoli-cam , nomine dirti Sereni/Timi Regis Tui , ac Regni Poloniae , Legati obito munere, prsecipuâ cum laude Tua de-monftraris: non minùs à Nobis, quàm communi omnium judicio , Majoribus m m ( 3" ) mm omnibus honoribus, ac dignitatibus fu-ftinendis, ac adimplendis idoneus judi-ceris- Benignè etiam perpendentes , finguìare devotionis erga Nos, & Sacrum Romanum Imperium, Auguftam-què Doraum Noftram Auftriacam ftu-dium , quod inde à prima aetate prae-teferre , ac comprobare dignofceris , confìfiquè omninò , te ab ilio laudabilium aćtionum tuarum curfu, non modo non receflurum , fed in pofterum te ipfum quoque fuperaturum, &exem-plum pofteris, quod imitentur, relićtu-rum effe. Hinc eft quod Te dignum judicavimus , in quem (iugulare, ac e-ximiura quoddam munificentiae Noftra& Auguftalis documentum, quod Tibi, ac toti pofteritati Tuse légitimas , perpetuo honori, àc ornamento effet, con-fecrandum ftatuerimus. Motu itaquè1 proprio, ex certa noftra fcientia, ani- ss a ( 3" ) mm mô benè deliberato , ac fanô Princï-pum , Comitum , Procernm , Baro-ïium, ac noftrorum , & Imperi} Sacri Cidelium dilećtorum, accedente confî-liô , eâquè, quâ fungimur Oefarea po-teftatis, & authoritatis plenitudine, In Nomine DEI Omnipotentis, quem Prin-cipatuum , honorum , & dignitatum , fontem inexhauftum, & primam fcatu-riginem agnofcimus , Te Illuftrem GEORGIOM OSSOLINIUM Comitem in Teczyn , Tuofquè liberos haeredes, & defcendentes légitimes , utriufquè fe* xûs , in veros Sacri Romani Imperii Principes, & ad titulum, atquè dignita-tem Principatûs Imperialis ereximus , exaltavimus, ac fublimavimus, aliorum» que Noftrorum, & .Sacri ImperiiPrin-cipum numero, caetui, &confortio ag-gregavimus, prout per praefentes eri-gimus, exaltamus, fublimamus, & ag- mm ( 3 * s ) mm gregamus, Decernentes, & hòc No-ftro Caefareo edićto, firraiffimè ftatuen-tes, ut poft hacperpetuîs futuris tem« poribus, fupradićte Illuftris Georgi Ok folini, Comes in Tęnczyn, Tuiquè haeredes , ac defcendentes legitimi, virtù te hujus Noftrae Erećtionis , exalta-tionis , fublimationis, & aggregationis > ab hac hora in perpetuum nominerai-ni, nuncupemini, & reputemini, tam in feriptis, quàm viva voce, aut aliàs quo-tiefcunquè, feu quomodolibet veftrum mentio facienda erit, Imperii Sacri Principes, falvîs tamen, & in ftatu perma-nentibus, antiquis, & genuinis veftris titulis, & dignitatibus per m anus acce» ptis , utquè tanquam Imperii Princi-pes, proximè affîdeatis aliis Principi-bus , Sacri Imperii induti ac veftiti eo-rundem Principum in folennibus ufita* tô amićtu, & in a&ibus, ubi moris eft* mm ( 314 ) mm omnibufquè, & fingulis honoribus, di-gnitatibus , praerogativis , exemptioni-bus, praeeminentiis , libertatibus, ju-ribus , privilegiis , infignibus gratiis , induîtis Regalibus, & aliis quibufcun-què in judicio , & extra, in omnibus ftatutis, rebus, & caufis, tam fpiritu-alibus , quàm temporalibus , Ecclefìa-fticis, & prophanis feffionibus, & ali-às ubiquè , & in locis omnibus gaude-re, liti, acfrui, debeatis, ac poffitis, quibûs alii Noitri, ac Sacr: Rom: Imp: Principes , per idem Romanum Imperium , & u bique locorum , & Terra-rum, indandis, &recipiendisJuribus, conferendifquè, & fufcipiendis Feudis, & in aliis omnibus , ac fingulis, ad II-luftrem ftatum , & conditionem Prinei-pum fpećtantibus, gaudent, utuntur, fruuntur , & potiuntur : & haćtenus gavifi , ufi, ac potiti funt, quomodoli- m e ( 315 ) m s bet, confvetudine vel de jure. Prae-fati tamen Sereniffimi Regis Poloniae juribus, ac fuperioritatibùs lemper il-laefis , & falvis. Quocirca feriò , & exprefsè mandamus univerfis , & fingulis Eleétoribus, aliifquè Sacri Romani Imperli Principibus , Ecclefìafticis, & faecułanbus , Archi-Epifcopis , Epi-fcopis , Ducibus , Marchionibus , Co-mitibus , Baronibus, Militibus, Nobi-libus , & Jgnobilibus , Clientibus , & Capitaneis , Vicedominis , Praefećtis , Magiftratibus , Procuratoribus, Offi-cialibus y Quaeftoribus , Civium Magi-ftris, Judicibus , Confulibus, Heroal-dis, Caduceatoribus, Civibus, Muni-cipiis, & omnibus deniquè Noftris , Se Sacri Romani Imperii fubditis, & fi-deli bus dilećHs , cujufcunquè ftatûs , gradûs , ordinis , digtiitatis, aut prse-eminentise exiftant; ut Te fupradićtum h m c 316 ) m m Illuftrem GEORGIUM OSSOUNIUM Comitem in Tenczyn , diftofquè Tu-os hasredes , & defcendentes legiti-imos, in infinitum, ex hoc tempore in futurum, ac perpetuò , pro Principi-bus Imperii reputent , & honorent : Vosquè Principes Imperii nomment , di&ifquè Privilegiis, Juribus, Infignibus, Regalibus, praeeminentiis, Exemptio-nibus, praerogativis, gratiis , & in-dultis , libere , pacificò , & fine omni impedimento, ac moleftatione, gaude-re, uti, fruì, & potiri finant, nec ali-quo paćto, in lis impediant, feu perturbent , fed potiùs tueantur, manu-teneant, atquè défendant, nequè con-trarium faciant, fierivè quôvis modo permittant. Quatenus Noftram , & Sacri Imperii indignationem graviflî-mam, & Quingentarum Marcar: auri puri mulćtam, pro dimidia Imperiali fifeo mm c 317 ) m m feu serario noftro, pro reliqua verò parte injuriam paffi, aut paiïorum ufi-bus, toties quôties contraventum fue-rit, omni fpe veniae fublatâ, applican-dam , evitare voluerint. Quod hôcce diplomate Noftro Imperiali manu propria fubfcripto j & Bullse Noftrae Cae-farese, appenfione munito teftatum vo-luimus. Datum in Civitate Noftra Vienne, die 20. menfis Januarii. Anno Domini 1634. Regnorum Noftrorum Romani if. Hungarici 16. Bohemici verò 17. FERDINANDUS. Anfelmus Cafimirus. Archi-Ep i je oj) u s Moguntinus. Ut PH. à Strakndorff. tnpp* regestr Inftrukcya dana od Oyca Offa-lińfkiemu do Lowamum iada. cemu. i Pmfcriptum Legationis ad £faco- bum Regem Anglice. - ji Lift Zygmunta III. do Króla An- gieljkiego. - - - 2$ Lift Króla Angieljkiego. - ji Lift drugi tegoż. - - ^3 Lift Cefarza do Zygmunta III. Lift Cefarza do Pofta Angiel- (kiego. 40 Lift Offolińfkiego do Króla. - 46 Lift tegoż do Sekretarza W- Koronnego. - - - ^ 49 Lift tegoż do Króla. - - 5 r Lift tegoi do Kanclerza W. Koronnego. - - - 5^ Lift tegoż do Sekretarza W'. Kor. 58 Lift tegoż do Woiewody Łęczyckiego. - 61 Lift tegoż do Króla. - - 63 - - - Bo Kanclerza W. Kor: - 68 Lift Offolińfkiego do Cefarza. - 72 Lift tegoż do Króla. - 74 - - - Do Bifkupa Wiedehfkiego. 81 Refpons Bi/kupa. 83 Lift Offolińfkiego do Króla. - #6 Lift Bifkupa Wiedehfkiego. - go Refpons Bifkupa. > - - 92 Lift Offolińfkiego do Króla. - g4 Lift Króla Wegierjkiego do Offolińfkiego. - - - 97 Refpons Offolińfkiego. - -99 Lift Offolińjkiego do Starofty Łomży ńfkiego. - - - 101 Lift tegoż do Towarzyftwa. - 10S Lift Króla Rzym [kiego. - iii Responr Offolińjkiego. - 113 Lifty Offolińfkiego do Króla z Niemiec pi fane. - - -115 Respons Rzefzy Niemieckiey na Pofelftwo Offolińfkiego. - 19? Mowa Łacińfka Offolińfkiego. do Oyca S. 215 - - - Do Rzefzy Niemieckiej. 0,2/ «. - - Do Eròi a Angielfkiego* 2^9 - - - Do Kràlowey Lucìwikì. - - - Lo Rzeczypospolitej] fflt-rnckiey. * - - I)o Ziazdu Toruńfhiego. 261 TJftanomenie Orderu Niepokalane" go Poczęcia Maryi Panny, 369 Bulla 1'apiejl.a na Xìefiwo OJJo- J™a- - 296 Diploma Cefarjkie Xiazetawi S. Tv. L czyniące OJJolińjliego 7 y ie~ go JNaflępców* - - £0/ aia, > BIBLIOTEKA GŁÓWNA WSP w Słupsku