• Wielkanoc Dla katolików Wielka Niedziela jest najważniejszym świętem w roku, upamiętnia Dzień Zmartwychwstania Pańskiego. Skończył się długi, czterdziestodniowy post. Przyszedł czas radości... str. 2 i 6 • Kuchnia Potrawy świąteczne: nowoczesne czy tradycyjne? str. 8-9 Hobby. Oca^t^e^ przed złom#qj wk zabytków na kołach str. Sobota-poniedziałek 8-10.04.2023 Nr 83 (4935) Nakład: 7.525 egz. www.gp24.pl Cena 3,90 zł (w tym 8% VAT) Fotoreportaż. Serce ułożone z około miliona nakrętek. Padł rekord Polski str. 16 Nr ISSN 0137-9526 Nr indeksu 348-570 9 77013711952060 świąteczne spotkanie będzie dla nas wszystkich radości, miłości i pokoju. Tego życzy redakcja „Głosu" 2 • DRUGA STRONA Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 AUTOPROMOCJA 0010711288 We wtorek w naszej gazecie Sportowy24 • Relacje z wydarzeń sportowych w regionie, kraju i na świecie Zamów prenumeratę Głosu ® 94 3401114 prenumerata.gdp@polskapress.pl prenumerata.gp24.pl Święto największe ze wszystkich świąt Oprać. Piotr Polechoński Wielkanoc Dziś Wielka Sobota, ostatnie liturgiczne wydrzenia wchodzące w skład wielkanocnego Triduum Paschalnego (z Wielkim Czwartkiem i Wielkim Piątkiem). Przed nami najważniejsze, chrześcijańskie święto - Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego. 8 kwietnia Wielka Sobota - Bez mszy św. To dzień ciszy i oczekiwania, a także, obok Wielkiego Piątku, jedyny dzień, kiedy w kościele nie odprawia się mszy św. W Wielką Sobotę święcimy też pokarmy wielkanocne (chleb na pamiątkę tego, którym Jezus nakarmił tłumy na pustyni, mięso na pamiątkę baranka paschalnego, którego spożywał Jezus podczas uczty paschalnej z uczniami, oraz jajek, które symbolizują nowe życie). To także czas, kiedy odwiedzamy groby Pańskie w kościołach. Wieczorem rozpoczynają się obchody wigilii paschalnej - w myśl przepisów liturgicznych jej ceremonie należą już jednak do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Kończy się adoracja przy Grobie Pańskim. Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do tabernakulum, a umieszczaną w niektórych grobach figurę Chrystusa zdjętego z krzyża należy przykryć białym płótnem; obok pojawia się posąg Chrystusa zmartwychwstałego. W kościele gasną światła, bo wigilia jest oczekiwaniem na zmartwychwstanie Chrystusa. Bogata liturgia wigilii paschalnej, stanowiącej centralny fragment Triduum, składa się z czterech części. Obchody zmartwychwstania Jezusa Chrystusa rozpoczynają się po zapadnięciu zmroku. Tym silniejszą wymowę zyskuje obrzęd tzw. liturgii światła. Przed kościołem rozpala się ognisko, którego płomienie zostają poświęcone przez kapłana, ubranego w białe szaty. Następnie od poświęconego ognia zapala się paschał (dużą świecę), symbolizujący Chrystusa, czyli Światłość świata, co ma uzmysławiać, że dokonała się Pascha, przejście z mroku Chrześcijanie wierzą, że pomiędzy śmiercią a Zmartwychwstaniem Jezus zstąpił do piekieł do jasności, ze śmierci do życia. W uroczystej procesji paschał zostaje wniesiony do świątyni i umieszczony w ozdobnym świeczniku. Po trzykrotnym śpiewie kapłana: „Światło Chrystusa" i odpowiedzi wiernych: „Bogu niech będą dzięki" - zgromadzeni mogą zapalić swoje świece. Liturgia światła kończy się odśpiewaniem tzw. Orędzia Paschalnego, czyli modlitwy dziękczynno-uwielbia-jącej, która wysławia łaskę zbawienia. Liturgia słowa wigilii paschalnej jest wyjątkowo rozbudowana. W pełnej wersji składa się ona z dziewięciu czytań, przeplatanych psalmami i modlitwą. Pierwsze siedem czytań pochodzi ze Starego Testamentu. Przypominają one ważne momenty w całej historii zbawienia - opis stworzenia świata, zachowanie Abrahama, od którego Bóg zażądał ofiary z syna, oraz przejście przez Morze Czerwone. O wielkiej miłości Boga, zawarciu przymierza i skuteczności słowa Bożego mówią urywki Księgi proroka Izajasza. Fragment Księgi Baru-cha zawiera pouczenia, których respektowanie zapewnia pokój na wieki. Cykl czytań starote-stamentowych kończy się bożą obietnicą oczyszczenia i przemiany człowieka. W tym momencie zapala się światła na ołtarzu, uderza się w dzwony, a celebrans intonuje hymn „Chwała na wysokości Bogu". Po nim następuje czytanie z Listu św. Pawła do Rzymian, który mówi o tym, że chrzest zapewnia wiernym uczestnictwo w śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa. Po radosnym Alleluja, odśpiewanym po raz pierwszy od 40 dni, czytany jest tekst Ewangelii o pustym grobie. Liturgię słowa zamyka homilia. Kolejna, trzecia część uroczystości wigilii paschalnej, poświęcona jest tajemnicy sakramentu chrztu. Liturgię chrzcielną poprzedza odśpiewanie Litanii do Wszystkich Świętych, która podkreśla jedność Kościoła. Celebrans poświęca wodę chrzcielną — tradycja zaleca, aby dokonało się to przy włożeniu paschału do naczynia z wodą; tekst błogosławieństwa przypomina odradzającą moc wody. Teraz dokonać można obrzędów chrztu — pierwotny Kościół udzielał tego sakramentu tylko w czasie wigilii paschalnej. Na pamiątkę chrztu neofitom dawano zastygłe krople wosku spływającego z paschału; później z wosku wyrabiano medaliki z wyobrażeniem baranka - tzw. agnuski. Wszyscy zgromadzeni w świątyni odnawiają przyrzeczenia chrzcielne: wyznają swą wiarę i wyrzekają się szatana. Zostają oni również pokropieni wodą święconą. Liturgię chrzcielną kończy modlitwa wiernych. Przebieg liturgii eucharystycznej nie odbiega w swym zasadniczym kształcie od normalnej mszy świętej. Uroczystości wigilii paschalnej kończą się komunią świętą i uroczystym błogosławieństwem. Słowa rozesłania wzbogaca się 0 dwukrotne Alleluja. Ostatnim akcentem jest wezwanie do udziału w procesji rezurekcyjne}, która w warunkach polskich bywa przenoszona na niedzielny poranek. 9 kwietnia 2023 - Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego (Wielkanoc) Niedziela Wielkanocna z mszą świętą rezurekcyjną, odprawianą o świcie dla uczczenia Zmartwychwstania Chrystusa, jest największym świętem w całym roku liturgicznym. Uroczystość świąt Zmartwychwstania Pańskiego, określanych jako święta wielkanocne, odznaczają się szczególną radością, ponieważ zmartwychwstanie Chrystusa jest symbolem Jego zwycięstwa nad grzechem i śmiercią, w którym chrześcijanie uczestniczą. Najświętszy Sakrament jest wynoszony z Grobu Pańskiego 1 w uroczystej procesji - pośród bicia dzwonów i pieśni wielkanocnych - trzykrotnie obno- szony wokół kościoła. Kiedyś rozpoczęciu mszy rezurekcyjnej towarzyszył huk armat. Dzisiaj - jedynie wybuchy petard. Jak podają historycy Kościoła, pierwsza wzmianka 0 mszy św. rezurekcyjnej pochodzi z X w., była ona odprawiona w Augsburgu w Niemczech. Obrzęd wywodzi się z misteriów średniowiecznych, a na jego rozszerzenie wpłynęli prawdopodobnie bożogro-bowcy (miechowici). Rezurekcja odprawiana jest w niedzielę, w pierwszy dzień świąt, tradycyjnie o godz. 6 rano. W dawnych czasach nabożeństwo to odbywało się w Wielką Sobotę o północy. W czasach stanisławowskich, gdy niebezpiecznie było chodzić nocą po ulicach, uroczystość przeniesiono na bardziej bezpieczną godzinę. W Polsce obchody rezurekcyjne noszą nazwę Wielkanocy - na pamiątkę nocy z soboty na niedzielę, kiedy Jezus zmartwychwstał. Po angielsku święto to nazywa się Easter, a po niemiecku Oester - są to nazwy pochodzące od słowa „Wschód". Teraz oznaczają one kierunek geograficzny, kiedyś oznaczały także - jak w polskim - wschód słońca. Zostało też w angielskim i niemieckim dawne znaczenie, czyli wzej-ście nowego dnia po nocy: zmartwychwstanie Jezusa po nocy jego śmierci. W języku rosyjskim święto ma nazwę Pascha. Nazwa wywodzi się ze Starego Testamentu. Święto Paschy obchodzone było w Izraelu jako sakralna uczta związana z ofiarowaniem baranka. Uczta paschalna łączyła się z wydarzeniem historycznym - wyjściem z Egiptu, czyli domu niewoli, 1 stanowiła pamiątkę zbawczego czynu Jahwe. Chrześcijaństwo przeniosło tamtą tradycję na nowe wydarzenie: wyjście z domu niewoli i śmierci, czyli uczczenie zmartwychwstania jako zbawczego czynu Boga w Jezusie Chrystusie - dla chrześcijan bowiem Chrystus jest barankiem paschalnym, na pamiątkę jego ofiary złożonej na krzyżu. Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego jest pierwszym i najdawniejszym świętem w Kościele katolickim, obcho- dzonym już w czasach apostolskich. Symbolicznym tego wyrazem jest świętowanie przez chrześcijan niedzieli jako Dies Dominica (Dzień Pański). Wielkanoc jest świętem ruchomym (obchodzonym w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca) i jest główną uroczystością roku liturgicznego, od której oblicza się kalendarz najważniejszych świąt kościelnych, jak: Wniebowstąpienie, Zesłanie Ducha Świętego i inne. 10 kwietnia 2023 - Poniedziałek Wielkanocny (Lany Poniedziałek) Poniedziałek Wielkanocny jest w polskiej tradycji przedłużeniem radości ze święta zmartwychwstania Chrystusa. Nie jest on świętem nakazanym i nie ma obowiązku w tym dniu uczestniczenia we mszy świętej - wyjaśniają teolodzy. W wielu krajach - jak podają historycy Kościoła - przez długi okres czasu świętowano Wielkanoc przez trzy dni, także w Polsce jeszcze za Jagiellonów. A zatem Poniedziałek Wielkanocny zachował się w niektórych krajach jako dzień świąteczny, aby podkreślić doniosłość uroczystości Zmartwychwstania Chrystusa, która jednak w liturgii obchodzona jest przez 50 dni. Drugi dzień Świąt Wielkanocnych bywa nazywany lanym poniedziałkiem, bo nie mógł nikomu ujść na sucho, a najchętniej urządzano dyngusa ładnym i lubianym pannom (bycie oblaną świadczyło o powodzeniu dziewcząt). Dzisiejszy śmigus-dyngus był niegdyś dwiema różnymi tradycjami. Dyngus to datek dawany przez gospodynie mężczyznom chodzącym w Poniedziałek Wielkanocny po domach, składającym życzenia świąteczne i wygłaszającym oracje i wiersze o męce Pańskiej czy też komiczne parodie. W zamian za to otrzymywali jajka, wędliny i pieczywo. A śmigus to obyczaj polewania się wodą w Poniedziałek Wielkanocny. Poniedziałek był w polskiej tradycji także dniem odwiedzin w rodzinie i wśród przyjaciół. Po powrocie z kościoła składało się wizyty.©® metsm Wielkanoc to święta rodzinne, ale pamiętajmy także o sobie PSYCHOLOGIA, str. (i Pokarmy, które muszą znaleźć się w święconce wielkanocnej KUCHNIA, str. Czym jest leśna kąpiel i jak ją praktykować? URODA, to Najbardziej asłoneczni- , ,■ miasta w Polsce TURYSTYKA, ! Sobota Poniedziałek, 8 10.04.20231 '■'i* ' ■ 4 • DRUGA STRONA Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Justyna Piasecka ZACHOWAJ BALANS. NIC NA SILĘ Gwiazda MÓ) MĄŻ ME, ŻE PRZED PREMIERĄ MNIE NOSI, DELIKATNIE MÓMĄC, NIE JESTEM SOBĄ. II 'TEDY CHODZI NA PALCACH ALE KIEDY ON MA HAŻNY PROJEKT, TO JA GO WSPIERAM Małgorzata Socha, aktorka Wielkanoc to okres, gdy domy mienią się nieskazitelnym blaskiem, a stoły uginają się pod potrawami, które spędzają z nami więcej czasu niż niejeden krewny. Ale czy rzeczywiście w tych świątecznych przygotowaniach kryje się sedno Wielkanocy? Czy może warto spojrzeć na to święto z nieco innej perspektywy? „Wielkanocne Szaleństwo" - to hasło, które z niepokojem pojawia się z tyłu naszej głowy, podczas gdy polerujemy każdą listwę i chcemy przygotować tuzin potraw niczym na królewski stół. Ale czy to jest droga do prawdziwego ducha świąt? Czy może lepiej odłożyć ściereczkę i zastanowić się, co tak naprawdę jest istotne? Przyjrzyjmy się Wielkanocy, która nie skupia się na doskonałości, ale na Mskości, rozmowach i odpoczynku. Oto alternatywne spojrzenie na święta, w których tradyqe - choć piękne - nie wyprzedzają naszych potrzeb emocjonalnych. Zamiast ścigać się z czasem i zastanawiać się, czy siedem rodzajów sałatek wystarczy, aby zadowolić całą rodzinę, zadbajmy o to, co naprawdę ważne -wspólnie spędzony czas i okazję do odpoczynku. Drodzy Czytelnicy, niech nadchodzące święta wielkanocne stworzą przestrzeń do zastanowienia się nad tym, co naprawdę istotne. W tym roku, zamiast bić rekordy w gotowaniu i sprzątaniu, spróbujmy wyłowić z tej otchłani czas dla siebie i swoich najbliższych. Niech Wielkanoc będzie dla nas okazją do zrozumienia, że nie ścierka, garnek i kuchnia są sednem świąt, ale to, co przeżywamy razem z bliskimi oraz okazja do odpoczynku i zregenerowania sił. Postarajmy się odnaleźć złoty środek pomiędzy tradycją a rzeczywistością naszych potrzeb. Niech to będzie czas wspólnie spędzonych chwil, ale również odrobina spokoju dla każdego z nas. Niech „Wielkanocne Szaleństwo" ustąpi miejsca prawdziwej radości płynącej z serca, a nasze domy staną się przystanią dla ciepła, miłości i odpoczynku. Bo przecież to właśnie te wartości powinny być najważniejsze, zarówno w święta, jak i na co dzień. Nieporadnik Tatusia PUŁAPKI NA DOROSŁYCH - Tato, bo Wy nam nic nie kupujecie, żadnych prezentów! No jak to? - Tak to! Bo Wy nam tylko jakieś ubrania kupujecie, jakieś jedzenie, jakieś buty. A zabawek to wcale. Jakem ojciec, prawie zawału dostałem. Nie dalej niż wczoraj wieszałem im pod sufitem samoloty. Półki uginają się od plu-szaków, tak że dzieciaki wybierają: czy spać z królisiem, czy z ty-ranozaurem, czy z tricusiem, czy z psem Helkiem, czy z jego mamą Helenką, czy z wszystkimi naraz (a to dopiero początek wyliczanki). A to tylko pluszaki, a klocki? Klocki to zaczęli rodzice kupować, a potem się ciocie wszystkie dołożyły i dziadkowie. Teraz to już trzeba ustalać, czy i jakie klocki będą kupowane, żeby się przypadkiem nie powielały. Inna kwestia, że właściwie zawsze są prezentem trafionym, bo młodzież nad nimi dzień cały spędzić potrafi. A pluszaki i klocki to przecież tylko czubek góry lodowej całego dziecięcego tałatajstwa, co to już częściowo w kartonach schowane, a częściowo - za zgodą lub bez zgody - wyprzedane. - Tato, ale to przecież nie od Was. Teraz to już zawał, jestem pewien. Zatkało. Jak nie od nas? Nie od Was. Bo klocki są od Gwiazdora, a pluszaki od Zajączka. Tata (możesz do mnie napisać: nieporadniktatusia@gmail.com) lVarto wiedzieć Jak rozpoznać, że brakuje nam żelaza? Niedobór żelaza w organizmie może wywoływać uciążliwe objawy - choćby ból głowy oraz wypadanie włosów. Może on manifestować się również na paznokciach, a w skrajnych sytuacjach wywoływać anemię. Jakie jeszcze objawy wskazują na niedobory żelaza? Żelazo występuje w hemoglobinie, czyli białku i czerwonym barwniku krwi, której główną rolą jest transport tlenu po organizmie. Jest także składnikiem mioglobiny, białka znajdującego się wmięśniach, dzięki któremu mięśnie pobierają tlen z krwi. Żelazo bierze również udział w tworzeniu erytrocytów, czyli czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Wspomaga także układ immunologiczny w walce ze szkodliwymi drobnoustrojami i wspiera działanie układu nerwowego. Wyróżnia się dwa rodzaje żelaza: • hemowe, występujące w produktach pochodzenia zwierzęcego, które jest najlepiej przyswajalne przez organizm, • niehemowe, pochodzące głównie z produktówroślinnych. Niedobór żelaza prowadzi do niedokrwistości, czyli anemii z niedoboru żelaza. W tym stanie występuje obniżone stężenie hemoglobiny we krwi. Bardzo niski poziom żelaza • w organizmie spowodowany jest głównie niewłaściwą dietą, która nie pokrywa zapotrzebowania na ten pierwiastek lub znaczną utratą krwi. Niedobory żelaza występują często u kobiet mających obfite miesiączki, a także w okresie dojrzewania i w ciąży, gdy zwiększa się zapotrzebowanie na ten pierwiastek, adieta go nie pokrywa. Ile żelaza potrzebuje nasz organizm? Zapotrzebowanie na żelazo zależy przede wszystkim od wieku i pici. Wpływ na wystąpienie jego niedoboru ma również dieta ubogawprodukty zawierające ten składnik oraz niska przyswajalność żelaza z diety. Przy braku żelaza w diecie dochodzi do wyczerpywania się rezerw tego pierwiastka Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego zalecane dzienne spożycie żelaza wynosi: •mężczyźni -10 mg, • kobiety do 50. roku życia -18 mg, •kobiety po 50. r. ż. -10 mg, • kobiety w ciąży - 27 mg, • kobiety w okresie laktaqi -10 mg, • niemowlęta do .6. miesiąca -0,3 mg, • dzieci od 6. miesiąca do 1. roku życia-11 mg, • dzieci od 4. do 12. roku życia-10 mg, •dziewczęta powyżej I3lat-15 mg, • chłopcy powyżej 13 lat -12 mg. Żelazo znajdziemy przede wszystkim w mięsie, podrobach, owocach morza, rybach, jajach, zielonych warzywach, nasionach roślin strączkowych, produktach pełnoziarnistych, oraz wgoizkięj czekoladzie i owocach suszonych. Aby ułatwić wchłanianie żelaza, należy je spożywać w towarzystwie pokarmów bogatych w witaminę C, takich jak: natka pietruszki, papryka, szpinak, kalarepa, cytryna, pomarańcza, kiwi czy truskawki. Jakie objawy wywołuje niedobór żelaza? • Zmęczenie i apatia To pierwszy objaw anemii z niedoboru żelaza. Zmęczenie nie ma związku z wysiłkiem fizycznym czy umysłowym, występuje nawet po prawidłowym nocnym wypoczynku. Spowodowane jest to niedotlenieniem komórek i mięśni, za co odpowiada niski poziomhemoglobiny wywołany niedoborem żelaza. Ciągłemu zmęczeniu towarzyszy apatia, brak energii, senność, zadyszka, zawroty głowy oraz szumy w uszach. Pogarsza się także koncentracja i pamięć. Niedobór żelaza u dzieci skutkuje słabszymi ocenami w szkole. Jeśli cały czas masz ochotę spać i możesz zasnąć niemal na stojąco, lepiej wykonaj badania krwi. Wystarczy podstawowa morfologia, aby wykryć niedokrwistość i rozpocząć odpowiednie leczenie. •Bladość cery Za niski poziom żelaza skutkuje również obniżeniem poziomu hemoglobiny, czyli czerwonego barwnika krwi, co objawia się w postaci bladości skóry, Won śluzowych, takich jak usta, a nawet spojówek oczu. • Wypadanie włosów Niskie stężenie żelaza we krwi osłabia strukturę włosa m.in. z powodu niedotlenienia cebulki włosowej. Z tego powodu włosy mogą wypadać „garściami", są także łamliwe, wysuszone, a końcówki się rozdwajają. •Kmcheiłamliwepaznokcie Wyraźne osłabienie, kruchość paznoktiipojawieniesięnanich wyczuwalnych prążków i nierówności to charakterystyczne objawy niedoboru żelaza. • Obniżona odporność Niedotlenienie komórek organizmu spowodowane obniżeniem poziomu żelaza, który wpływa także na spadek stężenia hemoglobiny we krwi powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu układu odpornościowego. W związku z tym organizm staje się podatny na infekcje szczególnie górnych dróg oddechowych takie jak przeziębienia, grypa, zapalenie zatok czy C0VID-19. • Spaczone łaknienie To najdziwniejszy i skrajny objaw niedoboru żelaza głównie u dzieci, choć pojawia się i u dorosłych. Spaczone łaknienie objawia się chęcią zjadania niejadalnych rzeczy, np. gleby, kredy, tynku. Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 GWIAZDA • 5 Sylwetka Rodzina daje jej siłę i poczucie bezpieczeństwa Niewiele brakowało, a byłaby agentką nieruchomości. Całe szczęście udało jej się spełnić marzenie swej babci. W efekcie Małgorzata Socha nie znika z małego ekranu Paweł Gzyl pawel.gzyl@polskapress.pl Mieszka we wspaniałej willi, otoczonej przed oczami ciekawskich przechodniów wysokim murem. To możliwe - ponieważ Małgorzata Socha jest jedną z najlepiej zarabiających w Polsce aktorek. Chociaż nie uświadczysz jej w kinowych filmach, co chwilę wyskakuje z małego ekranuwreklamiejednegozkra-jowych salonów meblowych. Występuje też w popularnych serialach. Widzowie pokochali ją jako Ingę Gruszewską z „Przyjaciółek" i Zuzannę Hoffer z „Na Wspólnej". Tak się teraz robi karierę w polskim show-biznesie. - Nie jestem osobą, która się w siebie wpatruje i mówi sobie: „Ej, jesteś fajna". Kiedy za długo stoi się przedlustrem, zawsze się coś znajdzie. Jestem pogodzona ze sobą, z tym, jak wyglądam. Ze swoimi wadami i mocnymi stronami. I jestem dla siebie dobra. Uważam, że trochę zdrowego egoizmu nikomu jeszcze nie zaszkodziło - mówi w „Vivie". Babcine marzenia Jej tata wychował się na podkarpackiej wsi. Kiedy pasłkrowy, leżał na łące i wpatrywał się wniebo. Wymyślił wtedy, że będzie pilotem. I jak pomyślał, tak zrobił. Jako wojskowy trzymał wdomudyscyplinęikierowałsię zasadą „ryby i dzieci głosu nie mają". Stąd jego syn i córka nieraz przekonali się, że lepiej mu się nie sprzeciwiać. Miało to dobre strony: oboje dobrze się uczyli i nie sprawiali kłopotów. - Kiedyś tylko poszłam z koleżanką na dyskotekę, a rodzicom powiedziałam, że będziemy się u niej uczyć całą noc. Krył mnie mój brat Piotrek, który odebrał nas z klubu. Zawsze trzymaliśmy sztamę. I w gruncie rzeczy miałam szczęśliwe dzieciństwo. Ojciec byłsurowy, ale bardzo nas kochał i dbał o nas. Zawdzięczam mu też pogodę ducha - wspomina w serwisie Populada. Małgosia była zafascynowana tatą, dlatego początkowo wymyśliła, że będzie pilotką. MAŁGORZATA SOCHA Polska aktorka serialowa, kinowa i teatralna. Urodziła się 23 kwietnia w 1980 roku w Warszawie. Tam też ukończyła liceum im. Stefana Żeromskiego. W młodości uczęszczała na zajęcia do kółka teatralnego. W 2003 ukończyła Akademię Teatralną w Warszawie. Na szklanym ekranie zadebiutowała w 1998 rolą Kate w serialu Złotopolscy. Od 2007 gra Zuzannę Hoffer w serialu TVN „Na Wspólnej", który zapewnił jej telewizyjną rozpoznawalność. W 2008 uczestniczyła w siódmej edycji programu rozrywkowego TVN „Taniec z gwiazdami". Przełomem w jej aktorskiej karierze okazała się rola Violet-ty Kubasińskiej w serialu „Brzydula" (2008-2009). 5 lipca 2008 roku poślubiła inżyniera Krzysztofa Wiśniewskiego. Mają troje dzieci: Zofię (ur. 2013), Barbarę (ur. 2017) i Stanisława (ur. 2018). W tamtych czasach nie przyjmowano jednak dziewcząt do szkoły w Dęblinie. Dlatego skłoniła się ku namowom babci, która chciała, by wnuczka spełniła jej marzenie o byciu aktorką. Ponieważ Małgosia uczyła się w liceum artystycznym, pewnego razu opiekun klasy zabrał swych wychowanków na casting do telewizji. Tam mogła wystąpić na scenie z uznanymi aktorami. To sprawiło, że zmieniła swe plany na swą przyszłość. - Na egzamin do Akademii Teatralnej poszłam bez przygotowania, tak dla funu. Rekrutacja odbywała się wtedy na początku maja, więc mogłam jeszcze spokojnie zdawać na jakiś „normalny" wydział. No ale dostałam się zupełnie niespodziewanie za pierwszym razem i miałam przed sobą pięć miesięcy wakacji. Sporo się podczas tamtych wakacji wydarzyło -śmieje się w serwisie Kobieta. Milion obserwujących Początkowo Małgosia nie mogła się odnaleźć na artystycznej uczelni. Wszyscy jej koledzy i koleżanki podchodzili do nauki śmiertelnie poważnie, a jej jakoś trudno było rozsmakować się w występach na scenie. Uczyła się jednak dobrze i po zrobieniu dyplomu wyruszyła w wędrówkę po warszawskich teatrach. Niestety: wszystkie etaty były już rozdane. Chciała być samodzielna, więc życie zmusiło ją do podjęcia innej pracy. - Znalazłam ogłoszenie, że szukająagentówniemchomości. Poszłam na rozmowę. Miałam za sobą jakieś filmowe epizody, grałam w „Złotopolskich". Dziewczyna, która prowadziła spotkanie, nie była pewna, czy za chwilę nie wyskoczy spod stołu Szymon Majewski i nie powie: „Mamy cię!". Uspokoiłam ją, że tak się nie stanie. Że przyszłam tu w swojej sprawie, bez ukrytej kamery. Po prostu chcę pracować i zarabiać. Po godzinie zadzwonili, że mnie przyjmują -zdradza w serwisie Rossmann. Choć w końcu Małgosi udało się dostać etat w Teatrze Ateneum, tak naprawdę rozkręciła się dopiero podczas występów w telewizyjnych serialach. Najpierw zagrała w „Na Wspólnej" -a potem posypały się następne role. Widzowie szczególnie polubili jej Violettę z „Brzyduli" oraz Ingę z „Przyjaciółek". Gorzej jej poszło w kinie, bo wystąpiła w kilku komediach romantycznych- i od kilku lat raczej nie zagrała nic nowego. Rekompensuje sobie to jako internetowa in-fluencerka, mając ponad milion obserwujących na Instagramie. - Jestem zadowolona przede wszystkim z tego, że czuję się spełniona - zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Wiadomo, że jedno działa na drugie inie da się tego rozdzielić. Odpukać, dobrze dzieje się u mnie na obu tych płaszczyznach. Naprawdę nie mam na co narzekać. Poza tym, widzę, że jestem akceptowana przez widzów. To naprawdę pomaga i nadaje sens mojej pracy -twierdzi w Plejadzie. Chodząc na palcach Kiedy Małgosia miała szesnaście lat, pojechała z rodzicami do Darłówka na wakacje. Tam poznała przystojnego ratownika z Piły - Krzyśka Wiśniewskiego. Spodobali się sobie i efektem tego okazała się letnia miłość. Potem każde pojechało w swoją stronę: ona skończyła akademię teatralną, on pojechał na studia do USA. Wedy ponownie się spotkali, znów między nimi zaiskrzyło. Krzysiek zrezygnował z pracy, za oceanem i wrócił, do Polski. Wtedy ona pomyślała: „Szukam miłości, a mam ją na wyciągnięcie ręki". W efekcie para wzięła ślub w2008 roku. - Jego inżynierski umysł przy moim to skarb. Mam nawet powiedzenie: „Umiesz liczyć? Licz na Wiśniewskiego". To on pilnuje spraw finansowych itego, żeby rachunkibyły zapłacone na czas. Jasne, czasem myślę: „Tymnienierozumiesz". Ale co tu jest do rozumienia? On już wie, że przed premierą mnie nosi, delikatnie mówiąc, nie je-.stemsobą. Wtedy chodzi na palcach. Innym razem, to on ma ważny projekt i musi poświęcić mu więcej czasu, dopada go stres. Wtedy to ja go wspieram -mówi w Populadzie. Małgosia i Krzysiek chcieli miećdużąrodzinę. Ispełniłosię: dziś wychowują trójkę dzieci -Zosię, Basię i Stasia. Aktorka sporo poświęciła dla rodziny: kiedy na świat przychodziły kolejne dzieciaki, zawsze robiła sobie przerwę wpracy. Nie ma jednak poczucia, że coś przez to straciła, bo to właśnie rodzina jest dla niej najważniejsza. Stara się więc łapać wspólne chwile z najbliższymi, kiedy tylko może - przede wszystkim podczas wspólnych wyjazdów do ukochanej Hiszpanii. - Mam swoją bezpieczną przystań i to jest dla mnie najważniejsze. To moja rodzina, mój dom. Byłoby mi niezwykle trudno bez świadomości, że jest ktoś, kto na mnie czeka, że każdego dnia mam do kogo i gdzie wracać. To daje mi niesamowitą siłę i ogromne poczucie bezpieczeństwa. Oczywiście przy trójce maluchów nie ma mowy o odpoczynku, ale wystarczy, że mogę złapać dystans, przewietrzyć głowę. W domu myśli biegną swoim torem, a ja doceniam każdą chwilę - podkreśla w So-Maga-zynie. : t'li:. mmmmmm iS Filharmonia im. M. Karłowicza w ul. Małopolska 48,70-515 Szczecin tel. +48 91 431 07 20 infolinia +48 539 94 94 54 wm\.\ t ((harmonia szczecin pi i 2023 gajg tu»W *> H ! 6 • TEMAT WEEKENDU Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Psychologia Dorota Kowalska dorota.kowalska@polskapress.pl Dla katolików Wielka Niedziela jest najważniejszym świętem w roku, upamiętnia Dzień Zmartwychwstania Pańskiego. Wielkanoc to radosny czas. Skończył się długi, czterdziestodniowy post. Przyszedł czas radości. W niedzielę rano wielu z nas idzie narezurekcję, potem w gronie najbliższych zasiadamy do uroczystego śniadania wielkanocnego. Dzielimy się święconką z koszyczka, na świątecznym stole znajdziemy jaja wnaj-rozmaitszej postaci, wędliny, sałatkę jarzynową, ciasta z wielkanocną babą i mazurkiem na czele. Zróbmy wszystko, aby te święta były dla nas dobrym czasem. Ale żeby tak się stało, nie możemy zasiąść do stołu zmęczeni, znużeni. Nie przesadzajmy więc ani ze sprzątaniem, ani z zakupami i gotowaniem. Święta trwają dwa dni, nie musimy rozbić wielkich zapasów. Od kolejnej wielkanocnej potrawy, braku kurzu za szafą, ważniejszy będzie nasz uśmiech i dobre samopoczucie. - Trzeba zadać sobie pytanie: co dla mnie oznacza dobre spędzenie świąt? Co w tych świętach cenię? Co jest dla mnie wartością? Jeżeli rodzina, to czasem warto wyciągnąć rękę na zgodę, czasem warto wybaczyć różne krzywdy. Jeżeli to dla mnie czas odpoczynku, to trzeba odpocząć. Jeżeli czas celebrowania, świętowania, to trzeba na tym właśnie się skoncentrować -mówi psycholog Maria Rotkiel. 67 proc. ankietowanych Polaków traktuje Wielkanoc jako święto rodzinne. Dla 51 proc. to przeżycie religijne. Podobny odsetek respondentów uznaje ją przede wszystkim za miłą tradycję - wynika z sondażu CBOS. Ale też przeżywanie świąt wielkanocnych zależy przede wszystkim od religijności badanych. Ci, którzy częściej uczestniczą w praktykach religijnych, wwiększościjako drugi najważniejszy wymiar świąt wskazują właśnie doświadczenie religijne. Ankietowani nieuczestniczący wpraktykach religijnych częściej traktują Wielkanoc jako przerwę wpracyiokazję do wypoczynku (20 proc.) lub do spotkań z przyjaciółmi (18 proc.). Sposób przeżywania świąt wielkanocnych właściwie nie zmienił się od roku 1994, kiedy rozpoczęły się tego rodzaju badania. Niemal powszechnie praktykowane jest święcenie pokarmów w Wielką Sobotę oraz dzielenie się z najbliższymi święconym jajkiem (po 93 proc.). Podobnie liczny odsetek ankietowanych (90 proc.) deklaruje, że wysyła życzenia świąteczne za pośrednictwem internetu, SMS-ów (79 proc.) lub tradycyjnych kartek (40 proc.). Bardzo szeroko rozpowszechniony jest także domowy wypiek tradycyjnych ciast (78 proc.) oraz święcenie palemki w Niedzielę Palmową (77 proc.). Z danych wynika, że nieco mniej rozpowszechnione są nawiedzenie Grobu Pańskiego (72 proc.), obchodzenie śmigusa-dyngusa (71 proc.) i malowanie pisanek (71 proc.), atakże zwyczaj zajączka, czyli obdarowywania dzieci upominkami (62 proc.). Napodstawieprzeprowadzo-nych badań wyodrębniono trzy modele spędzania świąt wielkanocnych. Pierwszy koncentruje się na wymiarze duchowym, a jego główne składowe to udział w Triduum Paschalnym, rekolekcjach wielkopostnych, nabożeństwie drogi krzyżowej lub gorzkich żalów, przystąpienie do spowiedzi wielkanocnej, udział w rezurekqi, nawiedzenie Grobu Pańskiego, a w nieco mniejszym stopniu także poświęcenie palemek i zachowanie postu w Wielki Piątek. Drugi model wiąże się z kościelnymi tradycjami wielkanocnymi i obejmuje przede wszystkim poświęcenie pokarmu w Wielką Sobotę, dzielenie się święconym jajkiem, a w mniejszym stopniu poświęcenie palemek i zachowanie postu w Wielki Piątek. Z kolei trzeci model to trady-cje świeckie - malowanie pisanek, lany poniedziałek, pieczenie ciast oraz zajączek. Jeśli wymiar duchowy świąt jest dla nas najważniejszy, skupmy się właśnie na nim. Jeśli oboktego ważne jest dla nas spotkanie z rodziną, zadbajmy, aby było po prostu miło. Unikajmy drażliwych tematów, nie rozmawiajmy o polityce, nie rzucajmy uwag w stylu: „Ale ci się przytyło!", postarajmy się, aby każdy czuł się swobodnie i po prostu dobrze. Zaczniemy od wspólnego posiłku, czyli śniadania wielkanocnego. Wprowadźmy od razu zasadę: żadnych telefonów! To ma być czas tylko dla nas. W niedzielę po południu możemy pójść na długi spacer, albo urządzić sobie rodzinne popołudnie z grami. Tu możliwości są ogromne - możemy zmierzyć się z ułożeniem skomplikowanych puzzli, grać w kalambury czy postawić na kilka partii plan-szówek. Świetną rozrywką dla całej rodziny są ponadczasowe warcaby, szachy, bierki czy Yenga, możemy też zająć się ko-lorowankami, wspólnie obejrzeć dobry film albo posłuchać muzyki. W drugi dzień świąt, czyli lany poniedziałek, możemy wybrać się z rodziną do kina, teatru, muzeum. Warto sprawdzić, jakie atrakcje są dostępne w miejscowości, w której mieszkamy. Jeśli chcemy przede wszystkim odpocząć, albo spędzamy te Usiądźmy do wielkanocnego śniadania uśmiechnięci. Nasze dobre samopoczucie jest ważniejsze od suto zastawionego stołu i perfekcyjnie posprzątanego domu. Cieszmy się rodziną i bliskimi. Jeśli jednak chcemy pobyć trochę sami ze sobą - zróbmy to Święta to czas dla rodziny, ale także dla nas samych W te święta wsłuchajmy się w nasze własne potrzeby. Zastanówmy się, czego tak naprawdę chcemy i zróbmy to! święta bez rodziny, pamiętajmy, że nie musimy odpisywać na maile ani na wiadomości na portalach społecznościo-wych. Możemy wypróbować nowe formy relaksu, takie jak joga lub medytacja. Nie musimy sięgać po profesjonalne akcesoria - wystarczy mata i wygodne ubranie. Zawsze sprawdza się dobra książka, basen, długi spacer z ukochanym psiakiem. Jeśli mamy ochotę spotkać się z przyjaciółmi, wyjechać gdzieś na te trzy dni, zupełnie odciąć od świata - zróbmy to. Czasami zmiana miejsca, wędrówki po lesie, albo nad brzegiem morza są tym, na co tak naprawdę czekaliśmy przez wiele miesięcy. - Z psychologicznego punktu widzenia, święta, inne przełomowe momenty - to powinien być dla nas czas, w którym możemy mieć troszkę więcej motywacji, troszkę więcej uważności na siebie, czas, w którym łatwiej nam o refleksję, o zmotywowanie się do jakichś zmian. Inapewnoczas, który powinien nam pomóc. Te świąteczne okoliczności powinny być nam pomocne, żeby w ogóle zastanowić sięnadsobą. Nad tym, jak mi się żyje, co jest dla mnie w życiu ważne, czemu poświęcam czas, co zaniedbuję? Powinniśmy tro- chę więcej i głębiej pomyśleć o nas samych - mówi Maria Rotkiel. I jeszcze raz powtarza: - Każdy musi sobie odpowiedzieć na to pytanie sam, wedle własnego systemu wartości -trzeba uzmysłowić sobie, co jest dla mnie ważne. Nie ulegać presji, nie ulegać modom, tylko zastanowić się, czym są dla mnie święta, czy chcę wyjechać, odpocząć, czy chcę spotkać się z rodziną, czy chcę zażegnać jakiś konflikt, czy chcę spędzić ten czas na refleksji i na jakiś ważnych przemyśleniach? To jest pytanie, które każdy sobie powinien zadać i uczciwie na nie odpowiedzieć. Podejdźmy do tych świąt spokojnie. Pierwszy raz od niemal trzech lat, możemy je spędzić z rodziną, czas pandemii sprawił, że podczas ostatnich świąt Wielkiej Nocy zasiadaliśmy do wielkanocnego śniadania w małym gronie najbliższych. Zaprośmy więc do siebie rodziców, dziadków, przyjaciół. Pogadajmy, pośmiejmy się, po-celebrujmy. Jeśli jednak mamy ochotę na odrobinę samotności, na czas tylko dla siebie - nie odmawiajmy sobie tego. W końcu najważniejsze, aby święta były świętami dla wszystkich, dla nas samych także. Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 PORADNIK • 7 Stół wielkanocny Pokarmy, które muszą znaleźć się w święconce wielkanocnej Święconka to pokarmy, które w Wielką Sobotę zanosimy w koszyczku wielkanocnym do kościoła. Święcenie pokarmów odbywa się dzień przed Zmartwychwstaniem Pana Jezusa. Jakie pokarmy po prostu muszą znaleźć się w naszej święconce? Święcenie pokarmów na Wielkanoc to jeden z podstawowych obrzędów Wielkiej Soboty, która w 2023 roku wypada 8 kwietnia. W ten uroczysty dzień wybieramy i przygotowujemy pokarmy do wielkanocnego koszyczka. Mają one głęboką symbolikę. Święconkę umieszczamy na wielkanocnym stole tuż obok innych tradycyjnych świątecznych potraw. Uroczyste wielkanocne śniadanie w Wielką Niedzielę (czyli w tym roku 9 kwietnia) rozpoczynamy zwyczajowo, dzieląc się w gronie najbliższych poświęconym jajkiem, podobnie jak opłatkiem podczas Wigilii. Święconka, czyli co zawiera koszyczek wielkanocny? Wśród święconych pokarmów po prostu nie może zabraknąć chleba, soli oraz baranka. Chleb we wszystkich kulturach jest pokarmem zapewniającym przetrwanie. Dla chrześcijan symbolizuje on również ciało Pana Jezusa, w związku z czym jest najważniejszym z symboli Wielkanocy. Sól to minerał dający życie oraz podstawa istnienia, a baranek jest symbolem zwycięstwa dobra nad złem i życia nad śmiercią. Baranek z ciasta chlebowego, cukru, czekolady lub marce-panu, a dawniej: ufor-. mowany z masła, oznacza pokorę i łagodność. Ten z czer- * woną chorągiewką jest symbolem Chrystusa Zmartwychwstałego ze ^ sztandarem, co podkreśla triumf i zwycięstwo. Jezus bowiem poświęcił swe życie za ludzi, by powstać z mar- % twych i tym samym pokonać grzech oraz zło. Koszyczek, najczęściej wiklinowy (choć współcźeśnie koszyczki wielkanocne mogą być wykonane np. z filcu, włóczki i drewna), powinien być utrzymany w bieli i zieleni. Zgodnie z tradycją wielkanocną, dekoruje się go gałązkami bukszpanu, a umieszczone w nim pokarmy przykrywa śnieżnobiałą serwetką, która symbolizuje czystość. Tradycja głosi, że święcone pokarmy mają zapewnić całej naszej rodzinie przez FOT. ARFO/GETTY IMAGES cały rok płodność, obfitość, v zdrowie, wszelką pomyślni ność w działaniach oraz dostatek. W koszyczku wielkanocnym, który święci się w Wielką Sobotę, musi znaleźć się: Chleb - podstawowy pokarm, który dla chrześcijan jest najważniejszym symbolem, przedstawiającym ciało Chrystusa (dawniej jego miejsce zajmowała pascha). Jego obecność w święconce gwarantuje pomyślność i dobrobyt. Do święcenia odkrawamy kawałek z chleba, który będziemy jeść podczas wielkanocnego śniadania. Pieprz i sól - wykorzystuje się je do przyprawienia jajek oraz innych potraw, które jemy podczas wielkanocnego śniadania. Czarny zmielony pieprz w święconce nawiązuje do gorzkich ziół, które dawniej Żydzi dodawali do charosetu (rodzaj sosu). Robili to na pamiątkę ciężkiej, niewolniczej pracy przy produkcji cegieł w Egipcie. Natomiast sól dodaje potrawom smaku, chroni przed zepsuciem i ma właściwości oczyszczające. Kiedyś wierzono, że v potrafi również odstraszyć v zło. Bez soli po prostu ^ nie ma życia. Dla chrześcijan ^ symbolizuje * ona sedno życia i prawdy, stąd też mówimy o „soli ziemi" - tak Jezus nazwał swoich " wiernych uczniów, wybrańców. Jajko - zapewnia płodność. Symbolizuje życie i choć weszło do święconki najpóźniej, dziś chyba najbardziej kojarzy się nam ze Świętami Wielka- nocnymi. Do koszyczka wkładamy jajka ugotowane na twardo. Dla ozdoby można dodać także wydmuszki i kolorowe pisanki. Chrzan - korzeń chrzanu symbolizuje krzepę i siłę. Ma przynieść nam dobre zdrowie. Wzmacnia właści wości pozostałych potraw, które są w wielkanocnej święconce. Naj lepiej, gdy korzeń chrzanu święcimy w kawałku. Później kroimy go na cienkie plasterki i częstujemy nim rodzinę i bliskich. Jednak współcześnie najeżę ściej święcimy starty chrzan. Ser - oznacza przyjaźń, porozumienie między człowiekiem a przyrodą. Gwarantuje zdrowie i rozwój stada domowych zwierząt: krów, kóz i owiec, od których pochodzi. Wędlina - w Polsce jest to najczęściej szynka albo kiełbasa, czyli głównie wyroby z wieprzowiny. Przynosi zdrowie, płodność i dostatek. Ciasto - pojawiło się w koszyczkach dość niedawno. Jest znakiem umiejętności i doskonałości. Nie chodzi tu o gotowe wypieki i słodkości. Zgod nie z tradycją musi to być kawałek ciasta ^ domowego wy- Ę: pieku, najlepiej drożdżowej baby. cenie kurczaczka, cukierka lub jajka-niespodzianki). Jednak, by utrzymać tradycję, w wielkanocnej święconce najpierw musi się znaleźć 7 tradycyjnych pokarmów. FOT. STACHOO (MORGUEFILE.COM) Wiosenne kwiaty pięknie uzupełnią świąteczny wygląd stołu, przy którym podzielimy się z najbliższymi poświęconymi pokarmami. Bardzo dekoracyjne są również gałązki brzozy z młodymi zielonymi listkami, wierzby kwitnącej puszystymi baziami czy lesz- Co jeszcze możemy dodać do naszego wielkanocnego koszyka? Do koszyczka ze świę conką- można dodać także inne potrawy lub ozdoby (dzieci często proszą o dorzu- FOT. MARYROSE5/GETTY IMAGES czyny: z podłużnymi drobnymi kwiatkami, w kolorze słonecznej żółci. Wstawione do wazonu nie potrzebują już żadnych innych ozdób, by podkreślić wielkanocny nastrój. Tradycyjną ozdobą jest także bukszpan, który posiada liście bez względu na porę roku. Gdzie jeszcze kultywowana jest tradycja święconki wielkanocnej? Być może wielu z nas uważa, że święconka wielkanocna jest tradycyjnym i głównie polskim zwyczajem. Pierwsze wzmianki o obecności tego obrzędu nad Wisłą pochodzą z XIII-wiecznych zapisków. Tymczasem również inne kraje i regiony święcą pokarmy z okazji Wielkanocy. Oprócz Polski tradycja praktykowana jest także m.in. w innych graniczących ze Słowenią austriackich regionach Styrii, Karyntii, południowego Tyrolu oraz Bawarii. Obecnie w wielu miejscowościach święcenie potraw odbywa się nie wewnątrz, a przed kościołem, gdzie na wystawionych stołach na czas obrzędu wierni pozostawiają swoje koszyki. Błogosławieństwo potraw w trady-cyjnej formie przetrwało do dnia dzisiejszego m.in. w południowej Austrii, na terytorium Słowenii w regionach zamieszkałych przez Koczewa-rów oraz południowych Niemczech. Co ważne, obrzęd błogosławieństwa pokarmów na stół wielkanocny może być sprawowany przez kapłana lub diakona, a także przez ustanowionego lektora będącego alumnem seminarium duchownego. 8 • KUCHNIA Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Rodzinne święta • -. HH Potrawy wielkanocne: nowoczesne czy tradycyjne? Co podajemy na tradycyjne śniadanie wielkanocne? Żurek, biała kiełbasa, jajka, babka i mazurek - bez tych produktów trudno jest nam wyobrazić sobie prawdziwe świąteczne śniadanie Podczas śniadania wielkanocnego, z kulinarnego punktu widzenia najważniejsze jest zjedzenie święconki, czyli produktów, które w dzień poprzedzający zanosi simy do kościoła w koszyczki kach. Śniadanie rozpoczynamy | od podzielenia się jajkiem i ży-- czenia sobie wesołych świąt. Ta 2 tradycja zbliżona jest do dzielenia się opłatkiem podczas świąt Bożego Narodzenia. Wielkanocne symbole na stole Produkty, które wkładamy do koszyczka wielkanocnego, mają swoją symbolikę. Poświęcone pokarmy znajdują się później na naszym świątecznym stole. Nie powinno zabraknąć takich produktów jak: Baranek - który symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa Jajko - jest symbolem zwycięstwa nad śmiercią Twaróg/ser - oznacza przymierze człowieka z naturą Chleb -to dla chrześcijan ciało Chrystusa Mięsa i wędliny - mają zapewnić dostatek i sytość Sól - oznacza oczyszczenie i prawdę Chrzan - symbolizuje mękę Pańską Ciasta - to metafora umie-jętnościi doskonałości. Tradycji wielkanocnych jest mnóstwo i w każdym domu mogą one wyglądać nieco inaczej. Nie dość, że wiele regionów ma swoje lokalne tradycje, to jeszcze przemieszczanie się ludzi i wprowadzenie własnych tradycji do nowych domów potęguje tę mnogość. Wiele jest jednak wspólnych elementów, które spotkamy w wielu domach. W Polsce to przede wszystkim: pisanki, wielkanocny koszyczek, palma, uroczyste wielkanocne śniadanie. I właśnie to śniadanie jest najbardziej odświętnym posiłkiem podczas Wielkanocy. " Wśród tradycyjnych potraw wielkanocnych na pewno znajdziemy składowe święconki, żurek wielkanocny z wędliną, kiełbasą, chrzanem, jajkami; pisanki; białą kiełbasę - gotowaną jako wkładka do żurku lub pieczoną, podawaną osobno, sałatkę jarzynową. Na stole nie może też zabraknąć słodkości - mazurków, bab i serników. ŻUREK 2 litry bulionu warzywnego lub mięsnego, 500 g zakwasu na żurek, 300 g białej kiełbasy parzonej, 300 g boczku parzonego lub wędzonego, 6 łyżek śmietanki 30 proc., 2 łyżki majeranku, 2 łyżeczki czosnku granulowanego, sól i pieprz do smaku, opcjonalnie chrzan do smaku, jajka ugotowane na twardo. Zagotuj bulion w dużym garnku. Dodaj białą kiełbasę i boczek, pogotuj 10 minut. Zakwas przełóż do garnka lub naczynia, dodaj wodę i rozmieszaj. Wlej zakwas do żurku przez sitko, by pozbyć się grudek. Dodaj przyprawy i pogotuj całośćjeszcze 10 minut. Wyjmij kiełbasę i boczek na osobny talerz. Śmietankę zahartuj, tzn. przelej do miseczki i dodaj do niej kilka łyżek gorącego żurku, rozmieszaj i wlej całość do garnka. Pogotuj żurek jeszcze ok. minuty. Do każdego głębokiego talerza włóż jajka, kawałki obranej ze skórki kiełbasy i boczku. Żurek podawaj z chlebem i chrzanem. BIAŁA KIEŁBASA PIECZONA 1 kg kiełbasy białej, 3 cebule, 100 g boczku wędzonego. Sos: 100 ml wody lub bulionu warzywnego, 20 ml octu jabłkowego, 20 g musztardy dijon, 5 g suszonego majeranku, 3 g świeżo zmielonego czarnego pieprzu. Do naczynia żaroodpornego należy włożyć białą kiełbasę. Cebulę należy obrać, umyć, cienko posiekać, np. w piórka i ułożyć na kiełbasie. Wodę z octem należy wymieszać z musztardą i przyprawami. Sos dokładnie wymieszać i polać nim białą kiełbasę. Boczek trzeba pokroić w grubszą kostkę i rozłożyć na białej kiełbasie. Białą kiełbasę należy piec pod przykryciem. W połowie procesu zdjąć pokrywkę zmienić funkcję piekarnika na grillowanie i piec jeszcze 10-15 minut, aż kiełbasa będzie zarumieniona. SAŁATKA ZIEMNIACZANA 1 kg ziemniaków, najlepiej młodych lub sałatkowych, 5 jajek, 1 świeży ogórek, pęczek rzodlaewek, szczypiorek, koperek, 4 łyżki śmietany 18 proc. lub jogurtu naturalnego, 4 łyżki majonezu, 1,5 łyżeczki soli, 1 łyżeczka czosnku granulowanego lub l ząbek czosnku, szczypta pieprzu. Zacznij od ugotowania nie-obranych ziemniaków. Ugotuj jajka na twardo. Ugotowane i ostudzone ziemniaki obierz ze skórki i pokrój na średniej wielkości kawałki. Jajka obierz i posiekaj w kostkę. Umyj i osusz rzodkiewkę, ogórka, szczypiorek i koperek. Posiekaj rzodkiewkę w kostkę. Obierz i pokrój ogórka. Dodaj posiekany szczypiorek i koperek. W miseczce wymieszaj śmietanę, majonez, sól, pieprz i czosnek (jeśli używasz świeżego, to go drobno posiekaj lub zetrzyj na tarce). Polej sałatkę sosem i dokładnie wymieszaj. Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 KUCHNIA# 9 Wkuchni chy laskowe, orzechy włoskie, migdały, suszone morele, rodzynki, żurawina. Zacznij od przesiania na stolnicę mąki. Dodaj zimne masło i posiekaj je z mąką. Wbij żółtka, dodaj szczyptę soli, cukier i proszek do pieczenia. Zagnieć ciasto. Jeśli masz czas, to schowaj je na pół godziny do lodówki, będzie bardziej kruche po upieczeniu. Rozwałkuj ciasto, wytnij prostokąt i przełóż do blaszki wyłożonej papierem do pieczenia. Z pozostawionej części zrób wałeczek i ułóż brzegi ciasta. Dociśnij je widelcem, tworząc wzór. Nakłuj ciasto widelcem , by spód rósł i piekł się równo. Piecz ok. 20 min w 180 stopniach. Upieczone i wystudzone ciasto posmaruj powidłami lub kwaskowym dżemem. Masę kajma-kową wyjmij z puszki, jeśli jest bardzo gęsta, możesz ją lekko podgrzać, by lepiej się rozsma-rowywała. Posmaruj mazurek kajmakiem i udekoruj np. bakaliami i kandyzowanymi owocami. BABKA POMARAŃCZOWA 250 g mąki pszennej, 250 g masła, 150 g cukru pudru, 4 jajka, 10 g cukru wanilino- wego, 10 g kandyzowanej skórki pomarańczowej, 1 pomarańcza, 10 g proszku dopieczenia, opcjonalnie: 5 ml ekstraktu z pomarańczy lub likieru pomarańczowego. Mąkę pszenną trzeba przesiać razem z proszkiem do pieczenia. Miękkie masło należy utrzeć, dodając do niego po kolei żółtka, cukier puder i cukier wanilinowy. Kolejnym krokiem jest dodanie posiekanej skórki pomarańczowej i soku wyciśniętego ze świeżej pomarańczy. Do ubitego masła należy dodać przesianą mąkę pszenną. W drugiej misce białka jajek trzeba ubić na sztywną pianę i delikatnie wymieszać z masą maślaną. Opcjonalnie można wzbogacić masę dodatkiem ekstraktu pomarańczowego lub likierem. Masę przekładamy do formy na babkę wysmarowanej masłem. Świetnie sprawdza się także keksówka lub tortownica o średnicy 26 cm. Babkę należy piec przez godzinę w temperaturze 180° Celsjusza. ZAJĄCZKI WIELKANOCNE 500gmąkipszennej, 40 g drożdży, 50 g masła, 6ogcu- kru, 2 żółtka, szczypta soli, 250 ml mleka, skórka otarta zcytryny, kilka rodzynek do dekoracji, 1 jajko do po-smarowania bułeczek. W miseczce wymieszaj drożdże z łyżeczką cukru i łyżką mleka. Odstaw na 10 minut. Rozpuść masło. Do miski przesiej mąkę, dodaj szczyptę soli, resztę cukru, skórkę otartą z cytryny i drożdże. Wlej mleko i zacznij wyrabiać ciasto ręką. Gdy składniki się połączą, wlej rozpuszczone masło i wyrób ciasto aż zacznie odchodzić od ręki. Przykryj ciasto ściereczką i odstaw na ok. 30 minut. Wyrośnięte ciasto przełóż na deskę. Pokrój je na równe części. Z każdej części zrób trzy kulki o różnej wielkości. Z największej przyszykuj wałeczek i zwiń w rulon. Ze średniej części przygotuj kształt łezki i rozetnij na kształt uszu zajączka. Wciśnij rodzynek na miejsce oczka. Z najmniejszej kuleczki zrób ogonek. Przygotuj tak wszystkie zajączki i przełóż je nablaszkę wyłożoną papierem do pieczenia. Odstaw na 10 minut. Jajko rozmieszaj widelcem. Posmaruj nim bułeczki zajączki. Piecz ok. 20 minut w 170 stopniach. szczypiorek. Obierz jajka i pokrój w drobną kostkę. Przełóż do miseczki. Jajka dopraw, dodaj majonez, chrzan i przyprawy. Wymieszaj. Nakładaj farsz na środek plastra i zawijaj. W roladki powbijaj wykałaczki albo owiń je szczypiorkiem. SOSTATARSKI 100 ml majonezu, 2 ogórki kiszone, 4 grzyby marynowane, l łyżka kaparów, szczypta soli, szczypta pieprzu, 1 łyżka natki pietruszki, 1 łodyżka szczypiorku, szczypta suszonego koperku. Ogórki kiszone, grzyby marynowane i kapary należy posiekać. Składniki trzeba połączyć z majonezem. Sos tatarski doprawić solą i pieprzem. Następnie posiekać natkę pietruszki i szczypiorek. Sos tatarski powinno się dokładnie wymieszać. MAZUREK KAJM AKOWY 2,5 szklanki mąki pszennej, 200 g masła, 5 żółtek, pół szklanki cukru, łyżeczka — proszku do pieczenia, szczypta soli, powidła wiśniowe lub inny kwaskowy dżem, puszka gotowego kaj-maku, do dekoragi, np. orze- JAJKA FASZEROWANE AWOKADO 4 jajka, dojrzałe awokado, lły-żeczka soku z cytryny lub octu jabłkowego, 1 ząbek czosnku, 1 łyżka jogurtu greckiego, 2 łyżld posiekanego szczypiorku, 1 łyżka posiekanych listków kolendry. Ugotowane jajka należy odce-dzić i zalać zimną wodą. Trzeba je odstawić do wystudzenia. W tym czasie należy posiekać szczypiorek, kolendrę i pokroić drobno czosnek. Z awokado należy wyjąć miąższ i umieścić w misce. Przy pomocy widelca rozdrobnić awokado z dodatkiem jogurtu greckiego. Wystudzone jajka trzeba przekroić na pół i małą łyżeczką wyjąć żółtko. Po kolei należy dodawać je do pasty z awokado i jogurtu greckiego. Masę z jajek i awokado należy skropić sokiem z cytryny lub octem jabłkowym. Wydrążone połówki jajek układamy na talerzu. Do masy z żółtek i awokado dodajemy posiekany szczypiorek, kolendrę, czosnek, sól i pieprz. Farszem należy wypełniać odłożone łódeczki z białka. Wierzch jajek faszerowanych awokado warto ozdobić natką pietruszki, listkami kolendry, *vs!iA# kiełkami rzeżuchy lub szczypiorkiem. JAJKA FASZEROWANE ŁOSOSIEM 4 ugotowane na twardo jajka, 80 g łososia wędzonego, 2 łyżki posiekanego szczypiorku, łyżeczka majonezu, szczypta pieprzu. Obierz ugotowane na twardo jajka i przekrój na pół. Małą łyżeczką wybierz żółtka jajek i przełóż je do osobnej miseczki. Posiekaj drobno łososia i szczypiorek. Odłóż odrobinę szczypiorku i łososia do dekoracji. Wymieszaj żółtka z łososiem, szczypiorkiem. Dodaj majonez i szczyptę pieprzu. Całość dokładnie wymieszaj. Nakładaj farsz na jajka i udekoruj odłożonym wcześniej szczypiorkiem i małym kawałeczkiem łososia. ROLADKI Z SZYNKI .Z CHRZANEM 10 cienkich plastrów szynki, 3 jajka, łyżka majonezu, łyżka startego chrzanu, pęczek szczypiorku, szczypta soli, szczypta pieprzu. Ugotuj jajka na twardo i pozostaw do ostygnięcia. W międzyczasie urtiyj i drobno pokrój i Hfcl Jpi^ 10 • URODA Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Pielęgnacja ciała Leśna kąpiel - czym jest i jak ją praktykować? Leśna kąpiel to wywodząca się z Japonii forma odpoczynku i profilaktyki zdrowotnej, która zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Jej skuteczność poparta jest dowodami naukowymi. Sprawdź, co kryje się pod nazwą shinrin-yoku i jak powinna wyglądać kąpiel leśna Marta Siesicka-Osiak marta.siesicka@polskapress.pl Zwracanie się ku naturze w celu uzdrowienia nie jest niczym nowym. Problem „deficytu natury" w społeczeństwach zidentyfikował w 1980 roku japoński lekarz dr Qing Li. Dane potwierdzają jego spostrzeżenia pokazując, że Amerykanie spędzają aż 93 proc. swojego czasu w pomieszczeniach, a Europejczycy - ok. 90 procent. W bezpośredni sposób przyczynia się to do spadku jakości naszego życia. Jako antidotum dr Qing Li zaproponował shinrin-yoku (z jap. shinrin - las iyoku - kąpiel), czyli kąpiele leśne. W świetle badań prowadzonych przez japońskich naukowców, uważne spacery wśród drzew dodają energii i osłabiają złe emocje. Ponadto wpływają na aktywność i liczbę limfocytów NK, które odpowiadają za niszczenie komórek wirusowych i nowotworowych, a także na poziom wewnątrzkomórkowych białek przeciwnowotworo-wych. Obecnie leśne kąpiele są istotną częścią profilaktycznej opieki zdrowotnej w Japonii. Leśna kąpiel nie jest jednak zwykłym spacerem z psem, joggingiem lub nawet medytacją. To zanurzenie się w atmosferze lasu - świadome spacerowanie, podczas którego wykorzystuje się wszystkie zmysły. Podczas takiej wyprawy chłonie się dźwięki, zapachy i widoki. Jest się uważnym na zmiany zachodzące w krajo-orazie i jednocześnie odciętymi od świata zewnętrznego i technologii. Jał$ mówi twórca leśnych spacerów: Shinrin-yoku jest jak most. Otwierając nasze zmysły, wypełnia lukę między nami a światem przyrody -można przeczytać na temat leśnych kąpieli. Przewlekły stres przyczynia się do rozwoju problemów, takich jak lęk, depresja i bezsenność. Może również prowadzić do zaburzeń fizjologicznych, takich jak wysokie ciśnienie krwi, nadmierne napięcie mię- Fitoncydy to naturalne substancje uwalniane przez rośliny, które mają prozdrowotne działanie, hamujące rozwój m.in. grzybów, bakterii i wirusów w organizmie śni i obniżona odpowiedź immunologiczna. Spędzanie czasu na łonie natury, z dala od nowoczesnej technologii i dużych miast, może w korzystny sposób wpłynąć na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne, zmniejszając wpływ stresu na organizm. Regularne przebywanie w naturalnym środowisku sprawia, że: • podnosi się odporność organizmu, • mniej odczuwamy stres i ból, • zmniejsza się uczucie gniewu i agresji, • zwiększa się poziom energii, • poprawia się nastrój i zmniejszają się problemy, z koncentracją, •jakość snu staje się lepsza. Jak powinna wyglądać kąpiel leśna? Każdy, kto kiedykolwiek był w lesie, słuchał śpiewu ptaków, oglądał prześwitujące przez liście promienie słońca, sprawdzał miękkość mchu, brał do rąk kamienie i szyszki albo kosztował jagód wprost z krzaka, leśną kąpiel ma już tak naprawdę za sobą. Jest ona łatwiejsza niż klasyczna medytacja i treningi uważności, a przede wszystkim dostępna dla każdego niezależnie od wieku, stanu zdrowia i umiejętności. Aby w pełni wykorzystać czas spędzony na łonie natury, warto przestrzegać kilku zasad: • Zostaw telefon i aparat fotograficzny w domu. •Zarezerwuj przynajmniej dwie godziny na leśną kąpiel. •Wybierz przyjazne miejsce na spacer, ale nie ustalaj wcześniej trasy - daj się prowadzić ciału. • Raz lub dwa razy zatrzymaj się w wygodnym miejscu na20-minutową przerwę. • Podczas postoju kontempluj krajobraz, wykorzystując jak największą liczbę zmysłów. • Przerwa to także czas, w którym możesz zjeść przekąskę. •Postaraj się ograniczyć rozmowy z towarzyszami spaceru do minimum. • Jeśli chcesz, możesz w czasie leśnej kąpieli uprawiać jogę, medytację, tai-chi, ćwiczenia plastyczne lub oddechowe. Osobom, które zaczynają swoją przygodę z leśnymi spacerami, dr dr Qing Li radzi: Klucz do odblokowania mocy lasu Koncepcja kąpieli leśnych wywodzi się z Japonii, ale w ostatnim czasie zyskuje popularność na całym świecie tkwi wpięciu zmysłach. Pozwól naturze wejść przez twoje uszy, oczy, nos, usta, ręce i stopy. Posłuchaj śpiewu ptaków i powiewu wiatru szeleszczącego w liściach drzew. Spójrz narożne odcienie zieleni drzew i światło słoneczne filtrowane przez gałęzie. Poczuj zapach lasu i wdychaj naturalny aromat fitoncy-dów. Poczuj świeżość powietrza, biorąc głęboki oddech. Połóż ręce na pniu drzewa. Zanurz palce rąkinógwstrumieniu. Połóż się na ziemi. Zagłęb się w smaku lasu i uwolnij poczucie radości i spokoju. To jest twój szósty zmysł, stan umysłu. Teraz połączyłeś się z naturą. Przekroczyłeś most do szczęścia. Gdzie praktykować kąpiele leśne? Leśne kąpiele można praktykować w dowolnym miejscu na świecie, w którym rosną drzewa. Nie ma znaczenia pora roku ani pogoda. Można odbywać je samodzielnie, z bliskimi lub w towarzystwie przewodnika, tzw. terapeuty leśnego. Pomaga on osobom nienawy-kłym do takiej formy wypoczynku w pełni wykorzystać potencjał spaceru i pokazuje, jak aktywizować wszystkie zmysły, np. parząc herbatkę z niezwykle zdrowego igliwia sosny czy świerku lub oglądając liście różnych gatunków drzew. Z usług przewodników można skorzystać także w Polsce. Oferują oni m.in. ocenę stanu emocjonalnego przed i po kąpieli oraz różne warianty spacerów uwzględniające m.in. poznanie wybranych technik relaksacji i uważności. Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 REKREACJA • 11 Relaks i turystyka Wałbrzych (województwo dolnośląskie) ma średnio 273 godziny ze słońcem w miesiącu. Wśród atrakcji tego miasta jest m.in. Palmiarnia Początek wiosny to czas, kiedy otrząsamy się z zimowej szarugi i jak tlenu łakniemy ciepłych promieni słonecznych. Jeśli zmęczył was widok szaroburego nieba, warto zaplanować wypad na weekend w miejsca, które niemal zawsze są znakomicie nasłonecznione. Prezentujemy 10 najbardziej słonecznych miast w Polsce, które zapewniają solidną dawkę witaminy D. Nie brakuje w nich pięknych tras spacerowych i atrakcji turystycznych. Południe rządzi W czołówce zestawienia najbardziej słonecznych miast w Polsce królują te położone na południu kraju - w województwie dolnośląskim, śląskim, małopolskimi opolskim. Co ważne, w rankingu znalazły się miasta z liczbą powyżej 100 tysięcy mieszkańców. Zestawienie najbardziej słonecznych miast przygotowało Holidu, portal służący do wyszukiwania apartamentów i domów wakacyjnych, na podstawie danych World Weather Online, dotyczących średniej liczby godzin słonecznych w miesiącu, w latach2009-2021. Najbardziej nasłonecznione miasta w Polsce: 1. Wałbrzych (dolnośląskie) 2. Bytom (śląskie) 3. Gliwice (śląskie) 4. Chorzów (śląskie) 5. Zabrze (śląslde) 6. Ruda Śląska (woj. śląskie) 7. Kraków (woj. małopolskie) 8. Opole (woj. opolskie) 9. Wrocław (woj. dolnośląskie) 10. Rybnik (woj. śląskie) Zbawienne słońce Przebywanie na słońcu ma zbawienne efekty dla naszego zdrowia. Naukowcy nie mają wątpliwości - witamina D3, którą produkuje nasz organizm dzięki słońcu, wzmacnia nasze kości, poprawia naszą odporność, a także normuje ciśnienie krwi w organizmie. Dodatkowo witamina D3 zmniejsza ryzyko występowania nowotworów, a także pomaga łagodzić stany zapalne. Jednocześnie dzięki słońcu w naszych organizmach wyzwala się serotonina, która nazywana jest hormonem szczęścia. To dlatego w okresie zimowym, kiedy słońca jest mniej, dużo łatwiej dopadają nas stany depresyjne. najbardziej słoneczne miasta w polsce Bytom (woj. śląskie) ma średnio 267 godzin ze słońcem w miesiącu. Warto tu odwiedzić park miejski z Górą Miłości W Gliwicach (woj. śląskie) wart odwiedzenia jest zwłaszcza rynek i Park Fryderyka Chopina z Palmiarnią m IBS mm , Si m ✓ •m. Chorzów (woj. śląskie) zaprasza turystów m.in. do Parku Śląskiego z zoo i planetarium Zabrze (woj. śląskie) poszczycić się może pięknym ogrodem botanicznym oraz górniczą architekturą Aby skutecznie naładować baterie po zimowych, ciemnych dniach, warto wybrać się na weekend w słoneczne miejsca. Przedstawiamy ranking najbardziej nasłonecznionych miast w Polsce Ruda Śląska (woj. śląskie) to miasto, w którym możemy odwiedzić m.in. Aquadrom oraz pójść na plażę Kraków (woj. małopolskie) obfituje w atrakcje. Wawel, Rynek, kopiec Kościuszki - to zaledwie część z nich Opole (woj. opolskie) zaprasza na Wyspę Bolko, do zoo, parków linowych oraz na starówkę Tri i DY/onTN/1/A Głos Dziennik Pomorza I UKYOl Y l\A Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Niezwykłe miejsca Susza w Hiszpanii odsłoniła zatopiony średniowieczny kościół Panująca w Hiszpanii susza doprowadziła do odsłonięcia wyjątkowego średniowiecznego zabytku. „Wioska Duchów" - jak nazywana jest zatopiona miejscowość Sant Roma de Sau - jest ponownie widoczna. Jak dziś wygląda średniowieczny kościół zatopiony w latach sześćdziesiątych? Eliza Ciepielewska eliza.ciepielewska@polskapress.pl Susza panująca w Hiszpanii to ogromny kłopot dla mieszkańców tego europejskiego kraju. Eksperci od dawna alarmowali, że stan rezerw wody w tym państwie osiągał naprawdę ' niskie poziomy. Ale niedobór tego życiodajnego płynu to niejedyny efekt działania suszy, ponieważ odsłoniła ona... „Wioskę Duchów". Sant Roma de Sau słynęła od lat z widoku dzwonnicy zatopionego kościoła. Jednak dopiero ostatnie susze doprowadziły zbiornik wodny Sau do takiego stanu, że na powierzchnię wynurzył się cały kościół wraz z towarzyszącą mu „Wioską Duchów". Historia wioski i kościoła Sant Roma Teren „Wioski Duchów" został zatopiony w latach sześćdziesiątych XX wieku podczas budowy zapory wodnej na rzece Ter w Katalonii. Konstrukcja tej tamy była częścią większej operacji budowy tam na terenie Hiszpanii w tamtym okresie, za panowania Francisco Franco. Zebrana w ten sposób woda miała posłużyć głównie do za- opatrzenia położonej niedaleko Barcelony. Obecny stan zbiornika wodnego zagraża rybom żyjącym w tym ekosystemie - postanowiono je odłowić i przenieść w bezpieczniejsze miejsce. Jak informuje Katalońska Agencja Wodna, poziom wody w zbiorniku Sau wynosi dziś tylko 9 proc. całkowitej pojemności. Historia słynnego kościoła z „Wioski Duchów" zaczyna się natomiast w XI wieku. Ten kamienny, wybudowany w romańskim stylu budynek świątyni został konsekrowany w 1062 roku, czyli niemal tysiąc lat temu! W XV wieku został uszkodzony przez trzęsienie ziemi. Po tym wydarzeniu kościół Sant Roma został odnowiony j powiększony. Funkcjonował przez stulecia, aż wreszcie w latach 60. budowa tamy spowodowała, że kościół stał się atrakcją „Wioski Duchów". Gdzie znajduje się „Wioska Duchów" Sant Roma de Sau, czyli „Wioska Duchów", znajduje się w Katalonii niedaleko miasteczka Vilanova de Sau. Z Barcelony nad zbiornik Sau jedzie się około dwóch godzin samochodem. Mniej więcej tyle samo zajmuje podróż do Vila-nova de Sau z granicy hiszpańsko-francuskiej. Zatopiona przed wieloma dekadami wioska wynurzyła się na powierzchnię z powodu suszy panującej w Hiszpanii Tak wygląda kościół w wiosce Sant Roma de Sau Ruiny zatopionej w latach 60. wioski Sant Roma de Sau Do niedawna z wody wystawał mały fragment kościoła Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 KRZYŻÓWKA • 13 Krzyżówka panoramiczna dzieje naszego kraju podpalana krzesiwem F~1 ozdoba na łańcuszku z Piętą iskra Boża muiy łamie miły pluszak wulkan na Min-danao szturm I myśliwy beocki pomysł, projekt styl Pływacki T imię Farrow, aktorki morska podróż pewna ilość akcji podpora na rowery wyspa z Hawaną T świeca adwentowa areszt T- rodzaj cegły aparat projekcyjny T 25 zasłona w oknie słuszność wiosen ne kwiaty 20 kolejna faza negocjacji szkolny przedmiot kawa zbożowa 40 10 upięty na głowie 26 miasto nad Wisłą pies gończy 19 włoski w ogrodzie 15 częsc inspektu _14 leczy nowotwory złote lub leśne T narzędzie do obróbki metali szopa na rudę 12 39 owad zwany szczy-pawką korek na drodze Marian, aktor imię Ziętek natchnienie poetyckie krzew na narkotyk „polski" stan w Brazylii drąg strażaka lądowy znak nawigacyjny wstrząs -i T kamienie ozdobne —r~ 21 np. majonez ptak łowny Disney stado koni J głos . cyranki T T T daszek nad kuchenką pojazd jednośladowy nurt rzeki kieł lub siekacz domowe ptactwo groźny car .pięs-ciarstwo udręka brak inteligencji kabza 44 ojczyzna centaurów lewy dopły Wisły 18 11 T imię męskie 33 dychawica słynny kwartet szwedzki 41 szef, przełożony holen-derka na łące ciężka jazda, husaria T 24 szklana tafla ziołowe panaceum z reklamy T T wirująca zabawka 22 huczne oklaski polskie jezioro zespół Marka Grechuty artystyczny gobelin T niewielka ilość T 17 słupek w balustradzie unik w ringu T miasto Tadż Mahal ~T~ 32 rzymski bożek miłości imię Santor kum-pelska zgoda wiertło po winie r~r~ np. Londyn woreczek na denary ~r~ bita droga rodzaj dmuchawy Yeti lub Favorit siostra Baala brat Kaina T gabinet odnowy biologicznej 36 gra ze stritem cięgi 42 Matysz lub Mickiewicz 27 utuczone zwierzę Violetta, aktorka z ,Rancza" T autor powieści „Lolita" 30 w ręku Temidy 16 pali się w rękach pra-cusia erka francuski burmistrz wenecki VIP lodowcowa 13 z wiaderkiem —r~ 31 pobliski teren -T— „Noc listopadowa" T T 43 natrętne owady do długopisu miejsce w rankingu kobiece imię z Teresy futro z tryków pomieszczenie dla krasuli drugi pokos trawy kobiece imię załoga łodzi składnik wywoływaczy T 23 koleżanka Bolka i Lolka 34 mieszkaniec Belgradu T T T sterta gazet znak, wróżba wokół jeziora 28 rybka słodkowodna, ciernik imię Kalifów kamizelka ratunkowa pojemnik z wikliny jedno u cyklopa gwałtowny sprzeciw porządek na statku (anagram Karl) duma pawia czyta listę dialogową T pustynia w Cnile T zjazd harcerzy 29 Bovary lub Walewska arkusz drukarski usterka przedmiotu, mankament jedno Wielkich Jezior droga na przełaj przewoźnik w Hadesie 35 metropolia Grecji materiał opatrunkowy 38 pocisk świetlny 37 odniesione na wojnie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 "l I- 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 Litery z pól ponumerowanych od 1 do 44 utworzą rozwiązanie - przysłowie ludowe. ■^ioaoy zono» iLoaos m v *>GiVzood aoy »3iVid maiM vn :3iNvzViMZoy Litery z pól ponumerowanych od 1 do 44 utworzą rozwiązanie - przysłowie ludowe. ■^ioaoy zono» iLoaos m v *>GiVzood aoy »3iVid maiM vn :3iNvzViMZoy iims www.gp24.pl www.gk24.pl www.gs24.pl Redaktor naczelny Przemysław Szymańczyk, Z-cy red nacz.: Marcin Stefanowski. Wojciech Frelichowski. YnonaHusaim-Sobecka. PrezesMakroregionu Piotr Grabowski. Dyrektor biura reklamy oddziału Ewa Żelazko. Dyrektor marketingu Robert Gromowski. Redakqa.SŁUPSK, ul. Henryka Pobożnego 19, tel.598488100, - redakcja.gp24@polskapress.pl, KOSZALIN, ul. Mickiewicza 24, tel.943473552,redakqa.gk24@polskapress.pl, SZCZECIN, Al. Niepodległości 26/U1,tel.914813300.redakqa.gs24@polskapres5.pl. Druk Polska Press Oddział Poligrafia, 85-438 Bydgoszcz, ul. Grunwaldzka 229. POLSKA PRESS GRU Wydawca Polska Press Sp. z o.o. ul. Domaniewska 45,02-672 Warszawa, tel. 2220144 00. fax: 22 2014410 RedaktornaczelnyDorotaKania Dyrektor artystyczny Tomasz Bocheński, Biuro Prasowe: biuroprasowe@polskapress.pl. Dyrektor kolportażu Karol Wlazło, Agencja AIP kontakt@aip24.pl PBC mt» MTmmir ©® -umieszczenietakich dwóch znakówprzy Artykule, w szczególności przy Aktualnym Artykule, oznacza możliwość jego dalszego rozpowszechniania tylko i wyłącznie po uiszczeniu opłaty zgodnie z cennikiem zamieszczonym na stronie www.gp24.pl/tresciiwzgodziezpostanowieniami niniejszego regulaminu. 14 • POMORZE/OGŁOSZENIA DROBNE Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Wszystko zaczęło się od Stara I ruszyła kolekcjonerska para Rajmund Wełnie Hobby Piękny, 52-Ietni wóz strażacki Mercedes, trafił do rozrastającej się kolekcji zabytkowych pojazdów Zbigniewa Gołębiowskiego z Przeradza koło Grzmiącej. Takiej okazji kolekcjoner nie mógł przepuścić Zbigniew Gołębiewski z Przeradza (gmina Grzmiąca) jest pasjonatem motoryzacji, który ocalił przed złomem już wiele zabytków techniki na czterech kołach. Tym razem nie mógł się oprzeć ofercie, jaką złożyła Ochotnicza Straż Pożarna w gminie Czarna Dąbrówka w Pomorskiem. Druhowie wystawili na sprzedaż wóz gaśniczy Mercedes 1113 LAF Kurzhauber z roku... 1971. - To mój najdroższy pojazd i najstarszy, pochodzi z landu Szlezwik Holsztyn skąd ponad 20 lat temu trafił do polskich strażaków - mówi kolekcjoner. Wóz może zatankować 2,5 tysiąca litrów wody, ma luki na sprzęt gaśniczy i autopompę. I jeszcze całkiem niedawno uczestniczył w akcjach ratunkowych, ale strażacy przesiedli się do nowego wozu i zależało im, aby piękny pojazd trafił w dobre ręce, a nie na złom. A trudno o lepsze ręce Półwieczny strażacki Mercedes stał się ozdobą zbioru Zbigniewa Gołębiowskiego, kolekcjonera z Przeradza niż ręce pana Zbigniewa, który w kilka lat zgromadził imponująca kolekcję wiekowych już autobusów i wozów strażackich. Dzielnie woziły pasażerów i niosły pomoc, ale niepostrzeżenie dożyły swoich dni i groziło im, że skończą w hutniczym piecu. Wszystko zaczęło się od kupna Stara 244 (rocznik 1986) odkupionego od OSP Grzmiąca. - Od dawna marzyłem, aby kupić taki pojazd, po- lowałem jednak raczej na bardzo wiekowego Stara 25 lub Stara 266 z napędem na trzy osie, ale jak tylko dowiedziałem się, że nasza OSP sprzedaje swojego Stara 244, nie wahałem się ani chwili - dodaje pan Zbigniew. - Nie mogłem dopuścić, aby trafił w obce ręce albo nie daj Boże na złom. Po renowacji i naprawach z pomocą emerytowanych strażaków, którzy takimi pojazdami jeździli do akcji, Star już cieszy oczy. - Chcę utrzymywać wóz strażacki w sprawności, być może, jeżeli będą takie okazje i zaproszenia, to jeździć nim na pokazy, zawody jako atrakcja - mówi kolekcjoner. Potem poszło już szybciej - nasz rozmówca znajdował kolejne oferty od przewoźników i jednostek OSP. A te akurat otrzymują ostatnio wiele nowych pojazdów, więc stare trafiają do lamusa. Dziś oprócz wspomnianych strażackiego Stara244 i Mercedesa ma Jelcza 325 oraz autobusy Mercedes 0303 (kiedyś jeżdżącego w barwach Bundeswehry), oraz Au-tosan h9 szkolny, Autosan h9 -Marynarka Wojenna, Autosan h9 z PKS Bytów z roku 1988 iAutosanhg -PKS Bytów z roku 1995 i Autosan h9 - PKS Bytów z roku 1985. Pan Zbigniew ma także zabytkowy motocykl Osa z czasów PRL. Plany na przyszłość? - Żeby już nic nie kupować i zająć się remontami - śmieje się pan Zbigniew. - Ale okazja goni okazję. I trudno nie skorzystać. Zbigniew Gołębiewski w młodości należał do młodzieżowej drużyny OSP z Przeradza, jeździł na zawody strażackie i kilka razy zdarzyło mu się uczestniczyć w akcji gaśniczej. Ale potem praca poza miejscem zamieszkania utrudniła realizację młodzieńczej pasji. Czas na nią przyszedł teraz... ©® E Jak zamieścić ogłoszenie drobne? Telefonicznie: 94 347 3512 Przez internet: ibo.polskapress.pl W Biurze Ogłoszeń: Oddział Koszalin: ul. Mickiewicza 24,75-004 Koszalin, tel. 94 347 3512 Oddział Słupsk: ul. Henryka Pobożnego 19,76-200 Słupsk, tel. 59 848 8103 Oddział Szczecin: Al. Niepodległości 26/U1,70-412 Szczecin, tel. 914813 310 RUBRYKI W OGŁOSZENIACH DROBNYCH: ■ NIERUCHOMOŚCI ■ FINANSE/BIZNES ■ HANDLOWE ■ NAUKA ■ MOTORYZACJA ■ PRACA 1 ZDROWIE 1 USŁUGI 1 TURYSTYKA ■ BANK KWATER ■ ZWIERZĘTA ■ ROŚLINY. OGRODY 1 MATRYMONIALNE 1 RÓŻNE 1 KOMUNIKATY 1 ŻYCZENIA /PODZIĘKOWANIA 1 GASTRONOMIA ■ ROLNICZE ■ TOWARZYSKIE Nieruchomości MIESZKANIA-KUPIĘ KUPIĘ udziały w nieruchomościach, spadkach, 602-738-759 MIESZKANIA DO WYNAJĘCIA POKÓJ w domu 660-063-729 GK ZŁOM kupię, potnę, przyjadę i odbiorę, tel. 607 703 135. USŁUGI HYDRAULICZNE, . tel. 607 703 135. SPRZĄTANIE strychów, garaży, piwnic, wywóz starych mebli oraz gruzu w big bagach, 607 703 135. MIESZKANIA-ZAMIENIĘ ZAMIANA/KUPNO mieszkań zadłużonych, dopłata, 602-738-759 KUPIĘ garaż murowany, tel. 535-480-794. Motoryzacja OSOBOWE KUPIĘ A do Z skup-skupujemy każde pojazdy, płacimy nawet za wraki, oferujemy najwyższe ceny, 536079721 AUTO skup wszystkie 695-640-611 Zdrowie NEUROLOGIA SPEC. Neurolog. NFZ. Bez kolejek. Codziennie. Koszalin, 605-284-364. ALKOHOLIZM - esperal 602-773-762 Usługi AGD RTV FOTO PRALKI naprawa w domu. 603775878 Towarzyskie SŁODKA Asia, 663-092-135. stronaZDROWIA Czytaj dla zdrowia H s czy^i LJ m! - 1 stronazdrowia.pl Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 INFORMATOR • 15 Fantastyczne stworzenia z kolekcji Ambasady Meksyku Małgorzata Klimczak Szczecin W Muzeum Narodowym w Szczecinie można oglądać nową wystawę „Alebrijes, Alebrijes!. Alebrijes to meksykańskie rzeźby ludowe przedstawiające fantastyczne zwierzęta i stworzenia. Za ich twórcę uważa się Pedro Linaresa Lópeza (1906-1992), meksykańskiego artystę, posługującego się lubianą i popularną wśród twórców ludowych techniką cartoneria (tworzenia z masy papierowej). Geneza powstania alebrijes wiąże się z chorobą artysty, który leżąc nieprzytomny w łóżku, śnił o dziwnym miejscu, podobnym do lasu. Zobaczył w nim drzewa, zwierzęta, skały, chmury, a one nagle przekształciły się w niezwykłe chimery. Ujrzał osła ze skrzydłami motyla, koguta z rogami byka, lwa z głową orła, a wszystkie one krzyczały do niego: „Alebrije! Alebrije!". Po powrocie do zdrowia odtworzył je za pomocą tektury, kleju i papier mache i nadał im nazwę alebrijes. Figury te wykonywane są z papier mache (technika cartoneria) i drewna. Artyści tworzący je z masy papierowej do uformowania bazy wykorzystują szkielet przygotowany z trzciny lub drutu, na którym modelują formę przy pomocy papieru oraz kleju. Drewniane Kultura meksykańska wzbudziła duże zainteresowanie podczas wernisażu alebrijes natomiast rzeźbione są w miękkim drewnie oso-czynu (Bursera). Zarówno drewniane, jak i papierowe alebrijes pokrywane są zdecydowanymi kolorami i misternie wykonanymi wzorami. Uważane są za przykład surrealizmu w meksykańskiej sztuce ludowej. Twórcy alebrijes łączą ze sobą charakterystyczne cechy fizyczne różnych zwierząt, postaci baśniowych i mitologicznych. Jako inspiracje służą im m.in. wizerunki byków, ptaków, stworzeń morskich, diabłów, czy syren. Do ich popular- ności przyczynili się Frida Ka-hlo i Diego Rivera, którzy zakochali się w ich niecodziennych wizerunkach. Przez swe barwne dekoracje oraz nieoczywistą i fantastyczną formę fascynują nie tylko Meksyka-nów, lecz także obcokrajowców. Zaprezentowane zostały prace Irvinga Mondragóna Laguny, Oscara Becerry Mory,, a także Josego Luisa Masseya Aguirrego. Wszystkie dzieła pochodzą z kolekcji Ambasady Meksyku w Polsce. Ekspozycja towarzyszy wystawie Radość życia. Sztuka ludowa Meksyku z kolekcji Stanisława Kasprzyka (31 marca-19 listopada 2023). Kuratorka: Katarzyna Fin-dlik-Gawron, organizator: Muzeum Narodowe w Szczecinie, fotografie: Arkadiusz Piętak, EwaSitarek.. Wystawę można oglądać do 23 maja 2023 w Gmachu Głównym przy Wałach Chrobrego. Z wystawą związane są również konkursy dla dzieci, lekcje muzealne, warsztaty muzealne, warsztaty rodzinne oraz inne atrakcje.©® POGODA Pogoda dla Pomorza Krzysztof cibor J3iuro Caivus. Sobota Stan morza (Bft) Siła wiatru (Bft) Kierunek wiatru 2-3 3-4 N 1021 hPa W ł 25 km/h Nad Pomorze dociera łagodne i wilgotne powietrze z północy. W ciągu dnia głównie na zachodzie możliwe są opady deszczu. Na termometrach max do 9:14 °C. Wiatr z płnj J słaby i umiarkowany. .....5 W nocy na zachodzie ° ® zanikający deszcz. s'Ain0Jiśc,a Jutro zachmurzenie umiarkowane i duże tylko na pojezierzach możliwy przelotny; deszcz i będzie chłodniej max 6:8°C. Wiatr zimny z płn. W Lany Poniedziałek sucho i max do 10°C. Kołobrzeg :> Rewal IEHBSS Ezm c Mielno _ ^-KOSZALIN Białogard 1T3MB azu Polczyn-Zdrój Łeba 19 °W2j w,a«wo .. BBi 'o Heł °Ustl Karpacz 6 0 11 0 «®H 1 Ustrzyki Dolne 7 0 9 0 *> i [ Zakopane 2 0 5 ° I Kino Zamek zaprasza na filmowe atrakcje Małgorzata Klimczak Szczecin Tuż po świętach w Kinie Zamek na Zamku Książąt Pomorskich będzie można zobaczyć ciekawe propozycje. We wtorek, tuż po świętach, Kino Zamek zaprasza na premierę filmu „Pisklaki". Pełna fantazji i charakterna Zosia, niepewny siebie, wrażliwy Oskar, niezależna, ale nieśmiała Kinga - rozpoczynają naukę w szkole z internatem dla dzieci niewidomych i niedowidzących. Są jak pisklaki. Mają 7 lat i są zbyt mali, by opuścić rodzinny dom. W tak trudnych chwilach, jak rozłąka z rodzicami starają się sobie pomagać... To film o życiowej lekcji „latania" i o tym, co pozwala nam przetrwać każdy kolejny dzień, nawet jeżeli świat wokół nas się wali. Wyjazd do szkoły z internatem, to dla dzieci najbardziej przełomowy moment ich życia. To sytuacja, która początkowo tylko rani, ale finalnie da im siłę. Nie mają wyboru więc rodzi się w nich motywacja do walki, zmieniają się, aby sprostać życiowemu wyzwaniu. Bardzo szybko odkrywają, że matczyną czy ojcowską dłoń może zastąpić dłoń dziecka z klasy. W krótkim czasie przekonują się, że są sobie wzajemnie potrzebni. A potem odkrywają, że nikt nie rozumie ich tak dobrze, jak drugie dziecko, które przeżywa to samo. Pojawiają się przyjaźnie^Wyjąt-kowo silne i trwałe, bo oparte na współodczuwaniu. Film zdobył nagrody na Millennium Docs Against Gravity, na festiwalach „Integracja Ty i Ja", na MFF w Locarno. Był jednym z pięciu tytułów nominowanych do Polskich Nagród Filmowych Orły 2023, w kategorii! Pełnometrażowy Film Dokumentalny. Natomiast 13 kwietnia będzie można zobaczyć film „II Boemo". Niezwykła i nieznana historia Josefa Myslivećka, zwanego II Boemo, jednego z najbardziej cenionych kompozytorów operowych XVIII* wiecznych Włoch, który inspirował Mozarta i został jego przyjacielem. Ubóstwiany w Wenecji, pożądany w Neapolu, dziś pamiętany przez nielicznych. Jego muzyka nadal jednak fascynuje słuchaczy swą energią, pomysłowością, emocjonalną głębią. W filmie wybrzmiewa z mocą dzięki plejadzie współczesnych operowych gwiazd i znakomitej orkiestrze. To opowieść olo-sach kompozytora, jego relacjach z fascynującymi kobietami, brawurowej drodze na szczyt i bolesnym upadku. Film opowiada historię praskiego młynarza, który wyruszył do Włoch i stał się najbardziej popularnym kompozytom rem swoich czasów. Przez piętnaście lat Josef Myslivećek (1737-1781), znany jako II Boemo (wł. „Czech"), tworzył dla dworów i teatrów miejskich, od Neapolu po Florencję, Turyn i Wenecję. We Włoszech poznał młodego Mozarta. Ojciec" w Teatrze Współczesnym 99 Małgorzata Klimczak Szczecin PTeatr Współczesny w drugi dzień świąt zaprasza na spektakl „Ojciec" w reżyserii Norberta Rakowskiego. Każdy z nas przez całe życie rozwija się, buduje swoją osobowość, tożsamość. A potem... wszystko nagle wymyka się spod kontróli, rozpada i traci bezpowrotnie. Czy to ciągle ja? Czy można przestać być „sobą"? „Ojciec" to nie opowieść o chorobie, lecz o cierpliwości, miłości i sztuce empatii. O nieuchronności przemijania i próbie szukania siebie w rozmywającej się rzeczywistości. O tym, co się dzieje z człowiekiem, kiedy jego godność i osobowość tonie, ale też o wielkim wy- siłku, jaki tonący wkłada, by utrzymać się na powierzchni. Florian Zeller to wielokrotnie nagradzany francuski pisarz^ i dramaturg. Jego utwory zostały przetłumaczone na kilkanaście języków, a sztuki z powodzeniem wystawiane są na wielu europejskich scenach. „Ojciec" to siódma sztuka te*-atralna Zellera, tragifarsa, którą The Times uznał za „jedną z najlepszych sztuk teatralnych dziesięciolecia", a The Guardian „najbardziej oklaskiwaną i uznaną sztuką dekady". Ekrar nizacja sztuki (w reżyserii samego autora) otrzymała dwa Oscary w 2021 roku. W roli głównej występuje Jacek Piątkowski. Ojciec, 10 kwietnia, godz. 17, Teatr Współczesny, bilety 30-50 zł. ©® 16 • FOTOREPORTAŻ Głos Dziennik Pomorza Sobota-poniedziałek, 8-10.04.2023 Nakrętkowy rekord Polski! Sześć godzin trwało układanie „Serca dla autyzmu". To największy w Polsce wzór z nakrętek po napojach, które ułożyli uczniowie w hali sportowej Gryfia. Nakrętki były zbierane r w szkołach przez wiele miesięcy... ■i. f-A .SERCE DLA AUTYZMU' W hali Gryfia wolontariusze ze szkół w Słupsku i powiecie ułożyli największy wzór z nakrętek po napojach. Mozaika „Serce dla autyzmu" została oficjalnie wpisana do księgi rekordów Polski. Zużyto na nią około miliona nakrętek. Nakrętki były zbierane w szkołach przez wiele miesięcy - potem je posortowano i umyto. To akcja zorganizowana przez Fundację Progredi z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu. Poprzedni rekord należał do Zgorzelca - tam w 2018 roku mieszkańcy ułożyli z nakrętek herb miasta o powierzchni 133,47 mkw. Dziś rekord należy do Słupska. - Jest to pierwsze serce w historii biura rekordów. Według moich precyzyjnych obliczeń wielkość całej mozaiki to 15,5 metra wysokości na 10,3 metra szerokości, co daje nam łącznie powierzchnię 157,59 mkw. Obecnie jest to największy wzór z nakrętek w Polsce! - ogłosiła oficjalnie Elżbieta Olszewska z Biura Rekordów Polski. Po zakończeniu akcji nakrętki zostały przekazane Fundacji Nadzieja, która od lat pomaga dzieciom będącym w spek-' trum"autyzmu. *1«»wkws*w»r nagą.. „J r # l ijp-. t , m